reportage

'Ik heb veel meer aandacht voor de klant'

V&D, DA, Manfield - de ene na de andere winkelketen gaat failliet. Dat is niet per se slecht voor zelfstandige winkeliers, leert een bezoek aan Rijswijk.

null Beeld anp
Beeld anp

De Dolcis-vestiging loopt er op zijn laatste benen, de grote V&D staat benauwd te wachten op een doorstart en vrijdag is ook Scapino nog failliet gegaan, maar in winkelcentrum In de Bogaard in Rijswijk parelt toch optimisme.

Oud-winkelier in kindermode Martin Jasper komt nog bijna dagelijks bij J22, de modewinkel van zijn zoon Dennis. Jasper sr. ziet een nieuwe tijd gloren. 'Ondernemen wordt weer een kwestie van hart en ziel. Je werkt niet alleen voor je eigen zaak, maar zorgt ook voor je buurman. En voor de bezoeker die de weg niet kan vinden. Zodat hij makkelijk en met een goed gevoel zijn weg kan vinden. Een goede ondernemer is betrokken bij zijn omgeving.'

Hij ziet met welbehagen hoe zijn zoon zich rot rent voor zijn klanten en hartstochtelijk spreekt over uitbreidingsplannen en vernieuwing van het winkelcentrum. Dat ziet Jasper weleens anders bij de filiaalzaken verderop. Een winkel runnen is geen zaak van 'negen tot vijf', weet hij. En hij ziet graag meer zelfstandig ondernemers om de boel er weer bovenop te helpen.

Uit cijfers van onderzoeksbureau Locatus blijkt dat de 'filialisering' van de Nederlandse winkelstraat tot stilstand is gekomen en zelfs voorzichtig afneemt. De bedrijven van massamarketing en harde prijsconcurrentie lijken een toontje lager te moeten zingen nu ondernemingen als schoenenzaken Dolcis, Manfield en Invito alleen nog mogen hopen op een doorstart.

Rijswijk is een van de meest 'gefilialiseerde' steden van Nederland. De leegstand van winkels is er volgens Locatus 21,8 procent, tegen een landelijk percentage van 7,6. Van de winkels hoort 73 procent bij een keten, 13 procent is een filiaal van de failliete ketens V&D en de Macintosh-groep. 'Verblokkerd' wordt dat wel genoemd, naar de uniforme uitstraling van veel Nederlandse winkelstraten door formules als Blokker en Kruidvat.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

In het Rijswijkse winkelcentrum komen de recente faillissementsberichten boven op de zorgen om het weinig onderscheidende aanbod van de grote ketens en over de leegstand. Het eigendom van het winkelvastgoed is bovendien versnipperd over meer dan tien partijen, wat overleg en huurverlaging in de weg zou staan.

Er gloort wel hoop. De jongste bankroetgevallen geven de wind in de zeilen van hen die ijveren voor diversificatie van het winkelcentrum, zoals wordt bepleit in de gemeentelijke notitie over de toekomst van In de Bogaard. Er wordt overlegd met winkeliers en vastgoedeigenaren om het centrum te vernieuwen. En alle partijen hebben medewerking toegezegd aan een vernieuwingsplan om In de Bogaard te ontwikkelen tot een 'onderscheidend stadscentrum' met ruimte voor 'beleving' en 'funshoppen', dat daarnaast onderdak moet kunnen bieden aan een tandarts, huisarts of gemeentelijke balie. Alles om de stroom bezoekers op gang te houden.

Ondernemers in het winkelcentrum dringen, liefst anoniem, aan op verlaging van de huren om kleinere bedrijven een kans te geven en daarmee meer afwisseling te creëren. De gemeente lanceerde afgelopen zomer een plan om de vastgoedbazen te bewegen tot een actiever verhuurbeleid. Rijswijk wil de leegstand duurder maken door de onroerendezaakbelasting voortaan geheel voor rekening te laten komen van de eigenaar - en niet zoals gebruikelijk voor ongeveer de helft van een eventuele huurder.

'Wat wij bieden, is maatwerk, geen standaardbrilletje'

Edwin Luijckx (45), eigenaar optiek Torica in winkelgebied Oud Rijswijk

'In de optiek hebben we een extreme opkomst gezien van de filiaalbedrijven. Ze vechten elkaar de tent uit in de onderkant van de markt. Ze moeten ook wel, want de marges zijn daar zó klein. En in het economisch geweld van de laatste jaren is die onderlinge strijd nog veel harder geworden.

'Toen ik het bedrijf, dat is opgericht in 1939, overnam in 2007, hadden we ook al een ander oogmerk dan het grootwinkelbedrijf. Wij hebben het doel de klant het allerbeste te bieden - en dat is niet altijd het goedkoopste. Dan moet je maatwerk aanbieden, veel meer dan een standaard multifocaal brilletje.

'De zelfstandig ondernemer heeft het tij weer mee. Door de filiaalbedrijven en internet is het winkelaanbod verschraald. Mensen gaan weer op zoek naar die andere winkel, ook omdat ze hun kostbare euro zorgvuldig willen uitgeven. De ketens zullen zichzelf opnieuw moeten uitvinden. Misschien opschuiven naar een meer gepersonaliseerd aanbod, meer differentiatie op filiaalniveau en dichter naar de klant toe kruipen. Als dat tenminste aansluit bij hun verdienmodel.'

null Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant
Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

'Het verdwijnen van Manfield vind ik heel erg'

Carry Reintjens (45), eigenaar Beau Belle Schoenmode in winkelcentrum In de Bogaard in Rijswijk

'Sinds ik 22 jaar geleden ben begonnen als ondernemer, heb ik steeds meer filiaalbedrijven hun deuren zien openen. Dat is natuurlijk concurrentie, maar dat schoenenzaken als Avance en Manfield nu verdwijnen, maakt me niet blij. Ik vind het heel erg zelfs. Het is nu eenmaal beter als er in de omgeving van je eigen zaak meer schoenwinkels zitten. Veel keuze trekt de klant aan. Maar ketenwinkels zijn niet genoeg. Elk winkelcentrum of winkelstraat heeft unieke winkels nodig.

'Zelf heb ik nooit een filiaal willen openen. Ik wil mijn eigen ding doen. Ik ga naar beurzen, luister naar klanten en koop zelf elk half jaar een nieuwe hoofdcollectie in. Ook wil ik mensen echt helpen bij het passen en het maken van hun keuze. Bij een filiaalzaak reiken ze klanten alleen een doos aan.

'Ik ben nog bezig met de voorbereiding van een webwinkel. Vooral om te laten zien dat je uniek bent. Zo trek je klanten naar jouw winkel. En daar zullen de filiaalbedrijven hier weer van profiteren.'

null Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant
Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

'Ik heb veel meer aandacht voor de klant'

Fatima Köçer (41), eigenaar Groots! damesmode in winkelgebied Oud Rijswijk

'Negen jaar geleden ben ik begonnen in de plussize damesmode, uit een passie voor kleding en een drang tot zelfstandigheid. Ik onderscheidde me meteen van de ketens. Die hadden weinig aandacht voor de grotere maten. Die concurrentie komt nu pas op, met buitenlandse ketens als Junarose en Zizzi.

'De grote ketens zijn nog niet aan het eind van de ellende, ben ik bang. Ze zitten allemaal bij elkaar in winkelcentra die steeds meer op elkaar lijken. Het doet me pijn als ik mensen hoor klagen dat winkelstraten steeds meer hetzelfde zijn. Maar ik kan er niet tussen de grote winkels gaan zitten, want op veel plekken zijn de huren gewoon te hoog.

'Het moet ons wel gegund worden natuurlijk. Wat betreft huur, maar ook op andere gebieden. Ik wil graag meerdere merken blijven aanbieden, maar ik merk dat het moeilijker wordt om mee te doen met aanbiedingen. Als kleinere ondernemer krijg je soms andere inkoopafspraken dan franchiseketens. Terwijl ik wel veel meer aandacht voor de klant heb.'

null Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant
Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

'De zelfstandige winkel is de kers op de taart'

Dennis Jasper (47), eigenaar J22 mannenmode in winkelcentrum In de Bogaard in Rijswijk

'Natuurlijk willen we de ketens niet kwijt als klantentrekkers. Maar de zelfstandige winkel is de kers op de taart van het winkelcentrum. De zelfstandige ondernemers zijn de local heroes. Steeds meer. Zo zie ik dat. Zeker nu de consument het vertrouwen in de winkelketens wel even kwijt is.

'Dat de filiaalbedrijven het nu moeilijk hebben, geeft me wel een oké gevoel, dat geef ik toe. Ik moet en wil er zó hard voor werken dat mijn onderneming wel móét lukken. Niet dat ik klaag - het woord overwerk ken ik niet. Dat wij nog bestaan en in december zelfs een recordmaand hadden, vind ik logisch.

'De filialisering heb ik nooit gezien als een bedreiging. Wij bieden de betere service. Waarschijnlijk nemen we binnenkort het winkelpand hiernaast over. 150 vierkante meter erbij, om onze unieke formule uit te bouwen. Mannenmode en sieraden. Dat zijn de dingen waarmee je je onderscheidt van een filiaalbedrijf. Zoiets verzin je niet op een hoofdkantoor. Ik kan zelf sturen en snel beslissen.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

null Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant
Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden