Iedereen een witte werkster

Sinds 1 januari geldt voor werksters het lage btw-tarief van 6 procent. Dat moet het aantrekkelijker maken om de huishoudster wit te betalen....

Na een drukke werkdag kijk je uit naar een leuke avond: lekker thuis, op de bank een dvd’tje kijken, een wijntje of een biertje erbij.

Maar thuis is het een puinhoop, de spullen van het haastig ontbijt staan nog op het aanrecht, in de badkamer ligt een berg ongesorteerd wasgoed en de was die is gedaan, hangt al weken ongestreken over het droogrek.

Herkenbaar? Wie een drukke baan heeft, komt er vaak niet meer aan toe om na werktijd de ramen te lappen of de vloer in de was te zetten. Zeker als er ook nog kinderen zijn die harder om aandacht schreeuwen dan de stofvlokken in het huis.

De oplossing: een schoonmaker. Verschijnt als jij verdwijnt, en boent het huis van onder tot boven. Enige nadeel: bij de meeste particulieren werkt deze witte tornado zwart. Oneerlijk en onveilig bovendien: hoe zit het met de verzekering van haar gezondheid en van je eigen spullen? Sinds 1 januari dit jaar valt schoonmaakwerk in huis onder het verlaagde btw-tarief van 6 procent. Maar is een legale arbeidsverhouding dan ook werkelijk voordeliger – voor zowel de particuliere werkgever als de schoonmaker? Vier vragen over schoonmaken, van zwart tot wit.

Waar vind je een legale schoonmaakster?

Tsja, da’s een moeilijke. ‘De vraag naar schoonmaakhulp neemt toe. Een witte markt bestaat vrijwel niet, en zelfs op de zwarte markt zijn ze nog moeilijk te vinden’, zegt Bert Doek, beleidsmedewerker bij de Raad voor Werk en Inkomen (RWI). ‘Er is de groeiende groep gehandicapten en chronisch zieken met een persoonsgebonden budget (pgb), er zijn steeds meer ouderen die een schoonmaakster zoeken, en ook jonge tweeverdieners besteden het schoonmaken liever uit.’

Informeer in je kennissenkring, post een bericht op een sociale netwerksite, lees de briefjes op het prikbord in de supermarkt, of hang er zelf eentje op. Via internet kun je bedrijven vinden die poetsvrouwen uitzenden of bemiddelen.

Ik heb een werkster gevonden die ik elke week zwart uitbetaal. Ben ik nu strafbaar?

Nee, je bent niet strafbaar. De overheid probeert al jaren tevergeefs het vele zwartwerk in de sector terug te dringen. Onderzoeksbureau SEOR berekende in 2005 dat 900 duizend Nederlandse gezinnen wekelijks een zwarte schoonmaker over de vloer krijgen. 285 duizend mensen zouden op die manier hun brood verdienen. Sinds de overheid in 2007 de regeling ‘Dienstverlening aan huis’ invoerde, mag je drie dagen per week hulp inhuren zonder dat ergens te moeten melden. De werkster moet zelf aangifte bij de fiscus doen en is wel strafbaar als ze dat nalaat. Schoonmakers betalen geen sociale premies, maar bouwen ook geen rechten op.

Kust veilig, dus?

Jij bent veilig, dat klopt. ‘De overheid wentelt het probleem nu af op de vaak laaggeschoolde schoonmakers’, zegt Doek van het RWI. ‘Die moeten zelf alles regelen en dragen vrijwel alle risico’s.’

Hoewel: wat als de opdrachtgever actief heeft bijgedragen aan een gevaarlijke situatie op de werkvloer? Naar verluidt, is een proefproces in voorbereiding rond een werkster die tijdens het poetsen van een trapje viel in het huis van haar werkgever. Zij had hem al herhaaldelijk op het gevaar van het krakkemikkige trapje gewezen. De vraag rijst: hoever reikt de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever? In principe geldt ook voor particuliere opdrachtgevers dat ze conform de Arbowet moeten zorgen voor een veilige werkomgeving.

Als iedereen standaard een legale werkster zou kiezen, eentje die in dienst is van een gespecialiseerd bedrijf, dan is je werkster verzekerd en krijg jij als ze zich ziek meldt ook zeker vervanging. Bovendien heb je meer garanties over de kwaliteit van de schoonmaakster, toch een wildvreemde die je alleen in je huis laat. Want wie niet tevreden is, kan altijd bij het bedrijf aankloppen.

Iedereen een witte werkster dan. Maar hoeveel kost dat?

Precies daar wringt ’m de schoen. ‘Het prijsverschil is gewoonweg te groot. De enige manier om de zwarte markt te witten, is de witte werkster net zo goedkoop maken als een zwarte. De verlaging van de btw is een stap in de goede richting, maar lang niet voldoende’, zegt Bert Doek van de RWI. ‘Bedrijven moesten voor de btw-verlaging een uurtarief van ongeveer 24 euro in rekening brengen om ten minste quitte te kunnen spelen. Op de zwarte markt worden uurtarieven tussen 10 en 15 euro betaald. Rond de 15 euro wordt de witte markt dus pas concurrerend.’

Dat is precies de prijs die het bedrijf Schoonmaakwoede sinds oktober rekent. Directeur Roel Hellemons pleitte twee jaar lang voor een btw-daling, maar die kon pas ingevoerd worden als Europa het goedkeurde. Hij bedacht een andere formule, zodat hij de prijzen kon verlagen.

De schoonmaaksters zijn niet langer in dienst bij zijn bedrijf. Opdrachtgevers betalen 15 euro per uur, de schoonmaaksters verdienen netto 8,20 euro per uur. Maar verder wordt alles door Schoonmaakwoede voor ze geregeld, zegt Hellemons: ze hebben een vrijwillige WW- en aansprakelijkheidsverzekering en doneren maandelijks een klein bedrag aan een fonds voor zieke collega’s. Bij wie langer dan zes weken ziek is, neemt het UWV het over.

‘Als je in de buurt komt van de prijs op de zwarte markt, willen mensen best een witte werkster’, zegt Hellemons. Nu de schoonmaaksters nog. Want legaal 8,50 euro is nog lang geen 10 tot 15 euro zwart in het handje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden