Huwelijkse voorwaarden: daad van liefde

In andere landen is de eigendomsdeling in het huwelijk beperkt, terwijl in Nederland trouwen in gemeenschap van goederen de standaard is. Daar komt waarschijnlijk verandering in.

Beeld Hanpeter van hugten

Trouwen in gemeenschap van goederen is in Nederland de standaard. Hoewel het aandeel huwelijken waarin de partners have en goed met elkaar delen sinds de jaren zeventig gestaag slinkt, is dat bij onlangs gesloten huwelijken nog altijd 70 procent. Wie in gemeenschap van goederen trouwt, maakt van al zijn privébezit gezamenlijk bezit. Na een scheiding worden dan alle spaartegoeden, het onroerend goed, beleggingen, erfenissen en schenkingen die de partners voor en tijdens het huwelijk hebben opgebouwd of gekregen, gelijkelijk over de ex-echtgenoten verdeeld. Dat geldt ook voor schulden: beide (ex-)partners zijn daarvoor volledig aansprakelijk.

Het Nederlandse huwelijksvermogensrecht wijkt in dit opzicht sterk af van de internationale norm. Alleen in Zuid-Afrika en Suriname is de gemeenschap van goederen net als hier de wettelijke standaard. In alle andere landen is de eigendomsdeling binnen het huwelijk veel beperkter.

Wetswijziging

Het ziet ernaar uit dat Nederland binnenkort afscheid neemt van zijn status aparte. PvdA, VVD en D66 hebben vlak voor het zomerreces een wetswijziging aan de Tweede Kamer voorgelegd. De drie partijen stellen voor de gemeenschap van goederen te beperken tot het vermogen dat het echtpaar tijdens het huwelijk opbouwt. Het vermogen dat de echtelieden bezaten vóór de huwelijksvoltrekking blijft dan buiten de gezamenlijke boedel. Ook erfenissen en schenkingen die de partners tijdens het huwelijk ontvangen, blijven privé-eigendom van de begunstigde partner.


Het wetsvoorstel kan rekenen op een ruime meerderheid in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer is dat nog niet zeker. De benodigde extra steun zal vermoedelijk niet van de christelijke partijen komen. Zij houden zo'n wetswijziging al minstens tien jaar tegen, omdat volledige bezitsdeling in hun ogen symbool staat voor de lotsverbondenheid in het huwelijk. Het gescheiden houden van bezittingen zou afbreuk doen aan het romantische huwelijksideaal en de drempel om te gaan scheiden verlagen.

D66, de initiatiefnemer van de wetswijziging, brengt daar tegenin dat het huidige huwelijksvermogensrecht hopeloos achterloopt bij de maatschappelijke ontwikkelingen. De gemeenschap van goederen diende ooit om de vrouw, die na het huwelijk thuisbleef bij de kinderen en financieel volledig afhankelijk was van haar man, te beschermen. Dat zijn bezit automatisch haar bezit werd, voorkwam dat zij en haar kinderen na het overlijden van de kostwinner berooid achterbleven. Tot 1956 mochten gehuwde vrouwen in Nederland niet eens een bankrekening openen zonder toestemming van hun man. Tegenwoordig is dat wel anders. De meeste getrouwde vrouwen hebben betaald werk en bouwen zelf pensioen op.

Een ander verschil met vroeger is dat mensen gemiddeld op veel latere leeftijd trouwen. Daardoor hebben geliefden al individueel vermogen (of schulden) opgebouwd voordat ze gaan trouwen. Er zijn vaker aanzienlijke vermogensverschillen tussen de partners, terwijl vroeger beiden vaak 'kaal' het huwelijk ingingen.

Koude uitsluiting

Omdat de huidige generatie ouders en schoonouders gemiddeld vermogender is dan hun voorgangers, staat er ook veel meer geld op het spel op het gebied van erfenissen en schenkingen. Notarissen signaleren dat veel ouders willen voorkomen dat hun schoonzoon of -dochter de helft van hun nalatenschap krijgt na een scheiding. Ze laten die zogenoemde 'koude uitsluiting' steeds vaker in hun testament vastleggen.


Dit soort situaties kunnen echtparen voorkomen door niet in gemeenschap van goederen, maar op huwelijkse voorwaarden te trouwen. Ondanks de steeds grotere financiële belangen die op het spel staan, kiest slechts 30 procent van de jonge stellen hiervoor. Het ligt nogal gevoelig om calculerend bij de notaris je bezit veilig te stellen, terwijl je tegelijkertijd je bruiloft en gezamenlijke toekomst plant. Uit romantische overwegingen willen of durven aanstaande echtparen daarom niet over huwelijkse voorwaarden te praten. Als stellen daar wel voor kiezen, is een van de partners relatief vaak ondernemer. Huwelijkse voorwaarden beschermen de partner tegen claims van schuldeisers, mocht het mislopen met het bedrijf. In die context kunnen huwelijkse voorwaarden als een daad van liefde worden gezien.


Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, wordt de beperkte gemeenschap van goederen de standaard voor nieuwe echtparen. Het blijft mogelijk in volledige gemeenschap van goederen te huwen, maar dat moet het bruidspaar straks wel expliciet laten vastleggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden