Reportage

Huizenkoorts treft zelfs gelukkige woningeigenaar: ‘We wonen hier zó chill, maar toch denk je soms...’

Open Huizen-dag in Vleuten. Foto Hollandse Hoogte / Werry Crone

De huizenprijs stijgt maar door, meldt makelaarsvereniging NVM. En daar komt voorlopig geen eind aan, zegt DNB-president Klaas Knot. De gespannen huizenmarkt zorgt ook bij tevreden huurders en eigenaren voor slapeloze nachten. Ze lijden aan FOMO - fear of missing out

In een autoloze zijstraat in de Amsterdamse Kinkerbuurt verrees anderhalf jaar geleden een fonkelnieuw gebouw met appartementen. Ze zijn van een luxe die je, voor een huurprijs vanaf 1.200 euro, in het centrum van de hoofdstad weinig ziet: vloeroppervlakte minimaal 74 vierkante meter, kamerhoge ramen, luxe woonkeuken en dito badkamer. Plus desgewenst en tegen bijbetaling een privéparkeerplaats. Toch vragen veel huurders zich vertwijfeld af of ze wel goed zitten.

Dit is de tiende en laatste aflevering van een serie over de stijgende huizenprijzen. Lees hier eerdere afleveringen over onder meer ouderen op de huizenmarkt, expats en woningdelen.  

‘We wonen hier zó chill’, zegt de bewoner van een riant appartement op het zuiden. ‘Toch denk je soms: wat zonde dat wij geen koopwoning hebben. Ik sprak een jongen die de afgelopen jaren twee keer een huis in de buurt heeft gekocht en verkocht. Zeven ton heeft hij ermee verdiend.’

De huizenmarkt in Nederland is in de ban van psychologische onrust: de prijzen stijgen zó hard, dat woningeigenaren of -huurders tobbend wakker liggen. Noem het het postcodeloterij-effect. Een buurman vertelt aan de borreltafel een paar tonnetjes te ‘plussen’ door een handige stap op de woningmarkt. De toehoorder, tot dan toe gelukkig met zijn woning, denkt ineens: als ik niet gauw aanhaak, loop ik een pot goud mis.

Goede belegging?

In de Eerste Harenmakersdwarsstraat in Zaandam jaagt het jonge echtpaar Max (25, verkoper in een buitensportwinkel) en Nina (24, pedagogisch medewerker) Muller woensdag op hun eigen potje goud. Wie weet schuilt de winst in dit bijna honderd jaar oude Zaanse huisje. De gerenoveerde woning in een smal straatje heeft een vraagprijs van ruim 210 duizend euro. Peinzend voor het raam naast de slaapkamer wegen Max en Nina hun kansen. 

De wilde taferelen op de huizenmarkt hebben hun blik op wonen veranderd, erkennen ze. ‘We denken niet meer alleen: dat is een leuk huis’, zegt Max. ‘We denken ook: is het een goede belegging?’

Aardig opstapje

Verkopen ze hun appartement in Wormerveer, dan maken ze enkele tienduizenden euro’s winst. Een aardig opstapje voor de financiering van hun volgende huis. Maar, denkt Nina, wat als we nu al op het toppunt van de markt zitten? ‘We willen niet kopen en straks onder water staan.’ Max: ‘Tegelijk zijn we bang de trein te missen. Misschien verdwijnt die dan voorgoed uit zicht.’

Gemiste winst kan voelen als verlies, zegt Machiel van Dijk, voormalig woningmarkteconoom van het Cultureel Planbureau (CPB) en financieel planner. ‘Het doet me denken aan dat spel op televisie, met die koffertjes met onbekende geldbedragen. Miljoenenjacht. Daarbij maken mensen de meest merkwaardige keuzes, net als nu op de woningmarkt. Ik adviseerde iemand die de forse overwaarde op zijn koophuis te gelde wilde maken door te gaan huren. Hij had een prachtig huurappartement gevonden, en bedacht toen ineens: als ik nog een jaar wacht, dan krijg ik volgend jaar 10 procent meer voor mijn huis. Dat is pure speculatie: niemand weet wanneer de woningmarkt omslaat. En nu mist hij die huurwoning.’

Als toenmalig CPB-econoom waarschuwde Van Dijk tijdens de neergang van de woningmarkt in 2013 ook al voor ‘psychologische belemmeringen’, die verstandig handelen door huiseigenaren en daarmee een gezonde woningmarkt in de weg stonden. ‘Verlies-aversie’ was toen het probleem: verkopers vroegen onrealistische bedragen voor hun onder water staande huizen omdat ze een verlies niet konden verdragen.

Verliezersangst 

Nu de prijzen stijgen, is de markt volgens Van Dijk in de greep van een andere psychologische kwaal: fear of missing out.  De huizenprijzen stijgen door de groei van de economie en de lage rente, maar ook door de angst onder kopers en verkopers om de hoofdprijs mis te lopen. De koper die denkt dat prijzen de komende tijd nog verder zullen oplopen, gaat overbieden. Hij wil zo’n aantrekkelijke waardestijging zelf ook wel eens meemaken en vreest dat hij meer moet betalen als hij nog langer wacht. 

De verkoper wacht juist zo lang mogelijk tot hij zijn huis op de markt brengt. Dat leidt tot een gebrek aan aanbod, en schaarste drijft de prijzen op. Totdat het economisch minder gaat en de prijsverwachting omdraait. Verkopers gooien hun huis snel op de markt en potentiële kopers stellen hun aankoop uit. De zeepbel spat uiteen. 

‘Had ik het nu maar niet gedaan’, dacht Emma Gribling (33) dan ook, toen ze 15 september 2008 een andere zeepbel live uiteen zag spatten op televisie. Die dag stortte de Amerikaanse bank Lehman Brothers in. Het was het startschot van de financiële crisis, en daarmee voor de neergang van de huizenmarkt. Gribling had krap twee weken ervoor haar eerste huis gekocht. In 2012 deed ze het van de hand met een restschuld van 45 duizend euro.

Woongenot

Gribling kwam tot haar besluit doordat ze na enige introspectie besloot haar woongenot boven financieel gewin te stellen. ‘Ik las veel over jonge stellen die, zoals wij, kinderen wilden maar dat uitstelden omdat hun huis onder water stond. Zij besloten met kinderen te wachten totdat de huizenprijs aan zou trekken. Dan zouden ze zonder verlies groter kunnen gaan wonen en eindelijk een gezin stichten.’ 

Hun leven stond stil. ‘Ik dacht: dat gaat mij niet gebeuren. Ik neem die restschuld en verhuis naar een plek waar ik wel verder kan met mijn leven. Nu hebben we drie zoons, en die kunnen we hier prima kwijt.’

Doe een stapje terug

Gribling ontworstelde zich zo uit de greep van de door Van Dijk beschreven ‘verlies-aversie’. Kers op de taart: haar nieuwe huis is inmiddels weer flink in waarde gestegen. 

De woningmarkteconoom heeft een vergelijkbaar advies voor mensen die lijden aan fear of missing out: probeer u niet te veel te laten afleiden door het knagende gevoel bij de winsten die anderen maken. Wellicht levert het beschouwen van uw woning als de plaats waar u leeft evenveel geluk op als een klapper op de woningmarkt. 

Toch rijk worden met uw huis? Drie tips

Volg het openbaar vervoer.

Huizen in Amsterdam-Noord maakten een flinke waardesprong. Die kwam niet uit de lucht vallen; de aanleg van de Noord/Zuid-metrolijn richting centrum en Zuidas maakte het gebied beter bereikbaar en dus aantrekkelijker. De goede verstaander had de waardestijging kunnen zien aankomen. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor het opknappen van een stationsgebied, zoals in Breda. Is het graven en bouwen eenmaal achter de rug, dan zal een nieuwe groep huizenkopers toestromen. Zoek uit waar zulke grote infrastructurele projecten een wijk beter zullen aansluiten op een aantrekkelijke stad of centrum en sla tijdig toe. Die paar jaar bouwoverlast betaalt zich op termijn wel uit.

Koop in een groeibuurt

Waar worden bedrijfsterreinen ontruimd en bebouwd met woonhuizen of kantoren omgezet in woningen? Door frisse nieuwbouw knapt een buurt vrijwel altijd op. Een golf van verse bewoners is het gevolg. Koop een bestaande woning aan de rand van zo’n nieuwe wijk, en neem het uitzicht op dat bedrijfsterrein of lege kantoorgebouw even voor lief. Daarna profiteert u van de belangstelling van een nieuwe groep woningzoekers. Hetzelfde geldt voor drukke wegen of spoorlijnen waarvoor een tunnel in de maak is. Die woning aan een smerige snelweg of drukke treinroute wordt na voltooiing van de tunnel direct een stuk meer waard. Enig geduld is wel vereist.

Verbeter uw huis

Koop een opknapper, of een huis dat zich laat uitbreiden. In beide gevallen voegt u waarde toe. Klassieke truc van de woningbelegger: koop een huis in slechte staat, knap het (zelf) op en verdubbel de winst.

Het verfraaien van een woning met een rode keuken zal zich niet altijd terugbetalen, maar op een extra etage op de woning maakt u vrijwel altijd winst. Dat geldt vaak ook voor het vergroten van de woonkamer door een uitbouw, en voor het plaatsen van een dakkapel die een rommelzolder verandert in een comfortabele slaapkamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.