Hou huurders niet afhankelijk en zielig, gun ze een eigen woning

In plaats van de huur te verhogen, moeten corporaties 10 procent van hun bezit verkopen aan hun huurders voor 60 procent van de WOZ-waarde....

De koopkracht van middengroepen dreigt ernstig onder druk te komen. Dat valt op te maken uit verkiezingsprogramma’s, het rapport over de woningmarkt van de ambtelijke commissies en het rapport van vier economen die ook (plaatsvervangend) lid zijn van de SER. Zij vinden dat huurders met een inkomen boven de 35 duizend euro meer huur moeten gaan betalen. Hiermee zal het herstel van economie en werkgelegenheid langer op zich laten wachten. Onlangs heeft de OESO immers geconstateerd dat de economie onvoldoende herstelt door het achterblijven van consumptieve bestedingen.

De gevolgen van huurverhoging voor de middengroepen zijn ernstig. Huurders die net onder de inkomensgrens zitten, hebben geen prikkel meer om carrière te maken; huurders die erboven zitten, zullen juist minder gaan werken. Als je meer verdient, mag je immers een groot deel inleveren bij de corporatie. Sparen wordt moeilijker en het besteedbaar inkomen neemt af.

Hiermee wordt getornd aan afspraken die veel huurders van corporaties jaren geleden met hun verhuurder hebben gemaakt. In de overeenkomst is een huur afgesproken die bij het aangaan van de overeenkomst passend was in de exploitatie. De adviezen om te werken aan huurverhogingen voor ‘scheefwoners’ hinken op twee gedachten: Als mensen meer huur betalen, gaan ze vanzelf wel naar een koopwoning. En anders moeten die ‘rijken’ maar meer betalen voor een ‘sociale woning’. En als ze blijven wonen, incasseren corporaties meer inkomsten. Daarvan zouden zij dan weer voor de doelgroep kunnen bouwen.

Zowel het verhuizen als het bouwen is een illusie. Het aanbod van koopwoningen voor een redelijke prijs is schaars. Iemand met een inkomen van 40 duizend euro kan een woning kopen van 160 duizend euro. Maar waar vind je die? Hierdoor zullen juist aan de onderkant van de koopmarkt de prijzen stijgen. En zo wordt het voor gewone Nederlanders steeds moeilijker bezit te vormen. Wat gebeurt er dan met het geld dat wordt afgeroomd van de burger? Dat gaat naar de corporaties of naar het Rijk, dat de corporaties weer afroomt. In feite is dit dus een indirecte belastingverhoging voor huurders. Door de extra opbrengsten zouden corporaties meer kunnen investeren in nieuwbouw. Maar de bouwopgave liep ook al achter toen het economisch nog zeer goed ging. Toen hadden corporaties hun reserves kunnen aanwenden voor nieuwbouw. Dat gebeurde te weinig.

Op dit moment stagneert de bouw. Dat is niet de schuld van huurders of kopers. Het is een combinatie van factoren: lange procedures, wachten tot de prijzen van woningen weer gaan stijgen, winstmaximalisatie en het idee dat uit de verkoop van koopwoningen ook huurwoningen bekostigd moeten worden. Dat is scheef. Het is niet aan particulieren om huurwoningen te financieren, maar aan de exploitant en de corporaties.

Hierdoor dreigt de woningmarkt nog meer op slot te raken en de scheiding tussen koop en huur nog groter te worden. Ook ontstaat een scheiding tussen boven- en benedenmodale huurders door verdachtmakingen over het ‘bezet houden’ van een huis.

De oplossing ligt voor de hand. Daarbij moet de wens van sommige instituties om grote groepen mensen afhankelijk te houden en de markt te blijven domineren, worden losgelaten. Verkoop 10 procent van het bezit aan zittende huurders voor een redelijke prijs, zeg 60 procent van de WOZ-waarde. Daarvoor moet het Rijk toestemming geven. Omdat een groot deel van de woningen voor 0 tot 30 duizend euro in de boeken staat (de huurprijs is dus te hoog), kunnen ze voor een laag bedrag weg.

Stel dat per woning een ton euro boekwinst wordt gemaakt over 250 duizend woningen, dan spelen de corporaties 25 miljard euro vrij. Als zij dit geld inzetten in de bouw, genereert dat werkgelegenheid en nieuwe woningen. De voormalige huurders, die nu eigenaar zijn, zullen meer investeren in hun woonomgeving. Hele wijken knappen op, zonder een euro Vogelaargeld. En het levert 2 miljard extra BTW op.

Door die 25 miljard kun je voordelig bouwen en hoef je niet de hoofdprijs aan huur te vragen aan mensen die dat niet kunnen betalen. Door een flexibeler opstelling van de corporaties kan de voorraad mee-ademen met de behoefte van de markt. Dat vraagt een andere visie op mensen: hou ze niet zielig en afhankelijk, maar gun ze hun eigen woning, voor een redelijke prijs. Dan houden ze nog wat over om te besteden en vermogen te vormen ‘voor later’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.