'Hongkong is een vijgeblad en het krimpt snel' Taiwan heeft aartsvijand China nodig

Door het raam op de vierde verdieping wijst Teng Yu-i naar een met containers volgeladen vrachtschip dat de haven van Kaohsiung binnensukkelt en roept: 'Daar heb je er een.' Zijn enthousiasme lijkt vreemd....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

Toine Berbers

KAOHSIUNG, Zuid-Taiwan

Deze overtocht was tot voor kort onmogelijk, want er gold in Taiwan een verbod op direct verkeer met China. Maar vanaf april staat de regering mondjesmaat contact toe tussen twee Chinese steden en de immense containerhaven in Kaohsiung, de tweede stad van Taiwan.

Teng, algemeen secretaris van het havenbureau van Kaohsiung, vindt dat deze doorbraak net op tijd komt nu Hongkong, de contactmakelaar tussen Taiwan en de Chinese Volksrepubliek, over een paar dagen van eigenaar verwisselt. Hij heeft er evenwel gemengde gevoelens over. 'Meer verkeer met China is goed voor onze haven. Maar het geeft China ook meer mogelijkheden ons onder druk te zetten.'

De 55-jarige ingenieur, die een jaar in Delft heeft gestudeerd, heeft Kaohsiung zien groeien tot de vierde containerhaven ter wereld. De kranen in de vijf terminals stouwen de ruimen vol met de producten van Taiwans economische wonder. Maar net als in andere Aziatische succeseconomieën stokt in Taiwan de groei. En de enige uitweg die ondernemers zien, , ligt aan de overkant van de 160 kilometer brede Straat van Taiwan: de stormachtig groeiende aartsvijand, de Chinese Volksrepubliek.

Ruim zestig miljard gulden hebben Taiwanese bedrijven intussen in China geïnvesteerd. Lee Ching-ping, ondervoorzitter van de SEF, het regeringslichaam dat de verbindingen met het vasteland regelt, geeft toe dat dit riskant is, maar verwerpt de suggestie dat Taiwan zijn rivaal een machtsmiddel in handen speelt: 'We zullen nooit toestaan dat Peking op deze manier ons beleid beïnvloedt.'

China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie, waar de nationalisten na de verloren burgeroorlog in 1949 een heenkomen zochten, en wil liever vandaag dan morgen weer zeggenschap uitoefenen over het eiland. Officieel is Taiwan ook voor hereniging, maar regeringspolitici leggen er steeds meer de nadruk op dat dit een doel voor de lange termijn is. De Volksrepubliek dient eerst democratisch te worden.

Maar terwijl in Taiwans luidruchtige media tot China's afgrijzen openlijk wordt gedebatteerd over onafhankelijkheid, is de economie de afgelopen jaren steeds afhankelijker geworden van China. Van de zestig miljard is 55 miljard gulden via Hongkong gestoken in fabrieken op het vasteland. Dat geeft China na de overdracht extra macht over deze investeringen.

Textielfabrikant Benjamin Chen uit Kaohsiung maakt zich daar zorgen over. Via een Hongkongse dochter investeerde zijn bedrijf in de Chinese provincie Fujian, waar hij regenjassen maakt voor de Japanse markt. Toen de betrekkingen tussen China en Taiwan vorig jaar maart op een dieptepunt kwamen, werden zijn arbeiders opstandig: 'Ze hoopten dat er oorlog kwam, zodat ze mijn fabriek konden afpakken. Ze zaten er gewoon op te wachten.'

Na meer ervaringen als die van Chen is de Taiwanese regering zo ongerust, dat ze investeringen op het vasteland zonder meer ontmoedigt. De chemiegigant Formosa Plastics, Taiwans grootste bedrijf, kreeg geen toestemming voor de bouw van een elektriciteitscentrale van zes miljard gulden. Taiwan Aerospace mocht niet meedoen aan de bouw van een nieuw vliegtuig voor de Chinese markt.

Over Hongkong sprak de regering met China af om alles bij het oude te houden. Maar Lee Ching-ping beaamt: 'Hongkong is een vijgeblad en het krimpt snel. Maar het blijft voor ons nog als handels- en financieel centrum nuttig, zolang het vasteland dat wil. Alles hangt af van China'.

Zijn regering wil niet van China afhankelijk zijn, maar de economische realiteit is anders. Onlangs bleek dat Formosa Plastics toch aan het bouwen is aan de centrale. De fondsen komen van het Amerikaanse dochterbedrijf waarover Taipei geen zeggenschap heeft.

De regering lijkt de strijd tegen de investeringsstroom te verliezen. Steeds meer bedrijven wagen de gok en gaan in zaken met communistische vastelanders die ze au fond niet vertrouwen. Havenbestuurder Teng kent tal van reders die staan te trappelen om meer scheepvaartverkeer met China. 'Zij zeggen dat ze China van binnenuit hervormen, maar denken vooral aan hun portemonnee.' Voor deze ondernemers is politieke hereniging ondenkbaar, maar door hun investeringen komt economische integratie snel dichterbij.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden