Honderdduizenden banen voor het opscheppen

Iedereen die kan werken, moet werken, luidt de ambitieuze doelstelling van de SER. Is er genoeg werk? En in hoeverre sluiten vraag en aanbod op de arbeidsmarkt aan op elkaar?...

De Sociaal-Economische Raad (SER) wil dat de komende decennia bijna vierhonderdduizend mensen aan het werk gaan. Dat is volgens het adviesorgaan van vakbonden en werkgeversorganisaties nodig om de kosten van de vergrijzing te kunnen betalen en te voorkomen dat zwakke groepen voorgoed buiten de boot vallen.

‘Dit is een doorbraak. Dit is kiezen voor investeren in mensen in plaats van bezuinigen zoals in het advies van het Centraal Planbureau’, zegt FNV-voorzitter Agnes Jongerius.

De SER wil dat over 35 jaar acht van de tien mensen tussen de 20 en 65 werken. Nu werkt 72 procent van deze groep. Hoe denken werkgevers en bonden dit ambitieuze doel te bereiken?

Een deel van de banengroei is simpelweg het gevolg van de economische groei, die, zo verwacht de SER, zal aanhouden. ‘Sinds de Tweede Wereldoorlog is de werkgelegenheid gestaag gegroeid’, zegt Jules Theeuwes, hoogleraar economie aan de UvA. ‘In combinatie met de toestroom van nieuwe toetreders op de arbeidsmarkt – eerst babyboomers, later vrouwen – leidt dat tot economische groei. Als de komende jaren meer mensen aan het werk gaan, versterkt dat de groei. Het is makkelijker zo de groei te bewerkstelligen dan door de arbeidsproductiviteit te verhogen. Een hogere arbeidsparticipatie creëert ook weer werk. Degenen die werk vinden, hebben andere diensten nodig.’

Een ander deel wordt veroorzaakt door de vergrijzing. ‘Alleen in het onderwijs ontstaan de komende tien jaar zestigduizend banen, doordat docenten met pensioen gaan’, zegt Yvon van Houdt, bestuurder bij de vakbondskoepel CNV. ‘Er komen meer tweeverdieners, dus de vraag naar allerlei vormen van persoonlijke dienstverlening zal toenemen’, zegt Van Houdt. ‘Die banen moeten we uit het zwarte circuit halen’, zegt FNV-bestuurder Ton Heerts.

Het meest verwacht de SER van het beter op elkaar aansluiten van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. ‘Nu kiest een op de achttien jongeren voor de zorg. Over vijftien jaar moet een op de vijf jongeren kiezen voor een zorgopleiding om aan de vraag te voldoen’, zegt Heerts.

Ondanks belastingmaatregelen, minder administratieve belemmeringen voor starters, scholing en loonsubsidie zal er een groep blijven die geen reguliere baan vindt of wil vinden. ‘Dat vraagt om een cultuuromslag’, zegt Heerts. ‘We hebben het in het advies behalve over het recht op passend werk ook over de plicht tot arbeid. We trekken de touwtjes aan.’

Heerts heeft voor de moeilijkste groepen hoge verwachtingen van gemeenten. ‘Die zien waar werk in bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs blijft liggen. Omdat gemeenten de bijstandswet uitvoeren, hebben ze ook zicht op de groepen die geen werk hebben.’

‘Voor groepen die heel moeilijk een baan kunnen vinden, omdat ze bijvoorbeeld lang werkloos zijn geweest, denken we aan een voorziening vergelijkbaar met de WSW’, aldus Heerts. Onder de WSW (Wet op Sociale Werkvoorziening) vallen sociale werkplaatsen voor mensen met een geestelijke of lichamelijke handicap. ‘In tegenstelling tot de WSW gaat het om een tijdelijke voorziening, een opstapje naar regulier werk’, zegt Van Houdt van het CNV.

‘Wij gaan vanzelfsprekend door met het helpen van mensen die uit de bijstand moeten worden begeleid naar werk’, zegt Ina Sjerps, hoofd werkgeverszaken bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). ‘Het is interessant dat de SER een belangrijke rol voor ons ziet weggelegd. We zien juist in sommige partijprogramma’s en in de voorstellen van werkgeversorganisatie VNO-NCW een roep om een kleinere overheid.’

De SER is er nog niet helemaal uit hoe vraag en aanbod bij elkaar moeten worden gebracht. Het adviesorgaan hoopt hierover een adviesaanvraag van het volgende kabinet te krijgen. Als dat gebeurt, willen werkgevers en vakbonden samen in detail uitdokteren hoe ze vrijwel iedereen aan de slag zullen krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden