Hoezo fietssloten?

OP MIJN FIETS zit een stevig ringslot. Als het effe kan, zet ik hem in een stalling of in de schuur achter het huis....

Gerard Reijn

Diezelfde ervaring leert ook dat één beschermingsconstructie vaak niet genoeg is, en zelfs twee nog wel eens falen. Het overkwam me tenminste twee maal dat een op slot staande fiets uit een afgesloten fietsenhok werd gestolen. Ik beschouwde dat als een vijandige overname en had spijt dat ik niet drie beschermingsconstructies had toegepast. Want die fietsen waren het waard: strak in de lak, race stuur, veel versnellingen.

Beursgenoteerde vennootschappen zijn niet heel anders dan fietsen. Daarom hebben Nederlandse vennootschappen de gewoonte een aantal sloten op hun vehikel te zetten. Beschermingsconstructies.

Bij fietsen onomstreden, maar bij vennootschappen zeer omstreden. Beschermingsconstructies zijn schadelijk voor de aandeelhouders, oordeelde de Commissie Peters drie jaar geleden al en zo oordeelt ook de Vereniging van Effectenbezitters. Ze beschermen niet zozeer de vennootschap, maar het management.

Bij fietsen geldt de regel: hoe nieuwer, hoe driester de beschermingsconstructies. Bij beursvennootschappen gaat het omgekeerde op. Drie Groningse onderzoekers hebben de beursgangers van de laatste twee jaar onderzocht en zie: beduidend minder beschermingsconstructies dan wat eerder bij de oude hap werd aangetroffen.

Uit het onderzoek van de Commissie Peters bleek drie jaar geleden dat tweederde van de ondernemingen twee of méér beschermingsconstructies hebben. De Groningers ontdekten bij de 39 beursgangers van de afgelopen twee jaar dat slechts de helft met twee of meer sloten is beveiligd. Ofwel: er 'is duidelijk sprake van een geringere cumulatie van beschermingsconstructies', stellen de drie onderzoekers.

Heeft de geest van Peters dan toch invloed? Wat kan anders de reden zijn dat die nieuwelingen zich minder beschermen dan de oude? Onderzoeker O. Couwenberg weet daar wel raad mee. 'Die beursnieuwelingen zijn kleiner. Daardoor hebben ze minder vaak het structuurregime.'

Het structuurregime is een onvervalste Nederlandse uitvinding. Grote bedrijven moeten er aan, kleine mogen. In bedrijven zonder structuurregime hebben de aandeelhouders het in principe voor het zeggen. Zij benoemen commissarissen en bestuurders. Maar in ondernemingen mét structuurregime benoemen de commissarissen zowel de commissarissen als de bestuurders. Een beschermingsconstructie van jewelste dus.

De Commissie Peters turfde drie jaar geleden bij 198 onderzochte beursfondsen 97 gevallen van structuurregime: in 49 procent van de gevallen dus.

De drie Groningers troffen onder de 39 onderzochte beurskleuters slechts vier gevallen van structuurregime aan: 10 procent.

Veronderstel dat de beurskleuters over enkele jaren groot zijn geworden, even groot als de oude garde. Dan zal het percentage structuurregimes ook rond de 49 procent zijn gekomen. En dan worden de conclusies heel anders.

De oude 198 beursfondsen die door Peters werden onderzocht, hadden bij elkaar 348 beschermingsconstructies: gemiddeld 1,76 per fonds. De 39 beurskleuters hadden er 'slechts' 58: 1,49 per fonds. Vooruitgang dus.

Maar als bij de beursnieuwelingen het aantal structuurregimes tot normaal is gegroeid, (namelijk 48,8 procent van de populatie) komt het aantal beschermingsconstructies in deze groep op 77. Dan hebben de nieuwelingen plotseling een gemiddelde van 1,97 beschermingsconstructies, aanzienlijk méér dus dan de krasse knarren op de beurs.

Hoe nieuwer, hoe meer sloten erop. Net als met de fiets.

Al wil onderzoeker Couwenberg graag nog wat nuanceren. 'Die bedrijven nemen juist wat meer andere beschermingsconstructies omdat ze dat structuurregime niet hebben. Maar inderdaad. Er verandert niet veel.'

En World Online dan, de allernieuwste beursonderneming? 'Beschermingsconstructies? De meerderheid van de aandelen blijft in handen van de grootaandeelhouders, dus hoezo beschermingsconstructies?', zegt de woordvoerder.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden