Analyse

Hoe wederom bleek dat onderhandelen anders moet

CETA is gered, althans voorlopig. Na tien dagen van superbe politiek surrealisme gaat vrijdag naar verwachting ook het laatste parlement in België (het Waalse) akkoord met het vrijhandelsverdrag tussen de EU en Canada.

Protesten tegen het CETA-akkoord in Brussel.Beeld epa

De kater is groot in Brussel. Wat de glorieuze start moest worden van een nieuw handelstijdperk - CETA is het meest vooruitstrevende akkoord ooit - ontaardde in ouderwets onnavolgbaar gesteggel. Met de kans bovendien dat de Walen het verdrag over een paar jaar alsnog afschieten. Wat is de schade en is er nog winst?

Om met de schade te beginnen: de internationale reputatie van België heeft opnieuw een stevige knauw gekregen. Een buitenlandse ondernemer zal zich inmiddels drie keer bedenken voor hij een investeringsplan in België uitrolt, beamen Belgische diplomaten. De effectiviteit van de Belgische overheid, toch al onderwerp van discussie in de nasleep van de terreuraanslagen, wordt door de CETA-soap verder in twijfel getrokken.

Chaotisch

De verdeeldheid over CETA tussen Wallonië (tegen) en Vlaanderen (voor) is daarnaast munitie voor Vlaamsnationalisten die het land willen opsplitsen. Energievretende en verlammende discussies over 'België barst' lijken onvermijdelijk, terwijl dat debat nu juist een beetje naar de extremistische achterkamertjes was verdwenen.

Ook de EU komt niet ongeschonden uit de CETA-deal. Het chaotische slot bevestigt het beeld dat alles wat de EU aanraakt een dofgrijs patina krijgt. Besluiten, hoe vergaand soms ook, komen steevast bekrast en besmeurd naar buiten.

De redding van de euro, de miljardenhulp voor Griekenland, het stoppen van de vluchtelingenstroom en het afschaffen van de roamingtarieven, wat blijft hangen zijn de echo's van kijvende lidstaten. De EU trekt niet aan maar stoot af, anti-Europese partijen hoeven geen campagne te voeren.

Onmiskenbaar heeft de EU aan geloofwaardigheid ingeboet als potentiële handelspartner. Landen zullen de Unie niet mijden - daarvoor is de Europese markt met 500 miljoen consumenten te aantrekkelijk - maar aarzeling zal er zeker zijn om jarenlange onderhandelingen te beginnen in de wetenschap dat ook de laatste Waalse veehouder akkoord moet gaan.

De Waalse premier Paul Magnette staat de pers te woord.Beeld reuters

Dan de winst. Zoals premier Rutte vorige week over CETA zei: 'Het maken van een worst is nooit een fraai proces. Als er uiteindelijk maar een goede worst uitkomt.'

Economisch gezien leidt het handelsverdrag tot extra groei (12 miljard euro per jaar volgens de Europese Commissie) en lagere prijzen voor de burger. Daarnaast zet CETA - met zijn waarborgen voor sociale en milieurechten en een verbeterde arbitrage voor geschillen met investeerders - de toon voor het veel grotere handelsakkoord dat in de maak is: dat met de Amerikanen (TTIP).

Of dat er komt (TTIP roept nog meer verzet op dan zijn Canadese kleine broertje) hangt af van de bereidheid bij Europese, nationale en regionale politici lessen te trekken uit het CETA-treurspel. Als dat gebeurt, zou dat politieke winst zijn.

Broodje aap

Voor- en tegenstanders van CETA zijn het eens dat deze manier van onderhandelen niet meer kan. Regionale en nationale parlementen, alsook het Europees Parlement, willen meer inspraak. Datzelfde geldt voor consumentenorganisaties en vakbonden. Het negeren van onzekerheden bij de burgers, leidt enkel tot protest, wantrouwen en vrij spel voor broodje aap verhalen over chloorkippen en aantasting van de nationale zorgstelsels.

Keerzijde van meer inspraak is dat politici en organisaties besluiten en standpunten vervolgens ook daadwerkelijk verdedigen. Dat ze elkaar de waarheid durven te zeggen. Bijvoorbeeld dat België 98 bilaterale handelsverdragen heeft waarin een veel verfoeilijker en obscuurder geschillenprocedure zit voor gedupeerde investeerders, dan de CETA-versie waartegen de Walen nu te hoop lopen. En dat de Walen al die zeven jaar van onderhandelen met de Canadezen, keurig bij elke gespreksronde vooraf en achteraf keurig zijn geïnformeerd over de voortgang.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden