Hoe terecht is het dat ING de loonsverhoging van ceo Hamers 'marktconform' noemt?

En gaat de vergelijking met topvoetballers wel op?

Premier Rutte vindt de loonsverhoging van 50 procent voor topman Hamers onterecht, omdat een bank 'een soort semi-overheidsinstelling' is. ING noemt een beloning van 3 miljoen bruto per jaar 'marktconform'. Wie heeft er gelijk?

Portret van Ralph Hamers, CEO van ING. Foto anp

En weer was daar de vergelijking tussen de top van het bedrijfsleven en voetbal. 'Ralph Hamers is eredivisie en hij werd Jupiler League betaald', zo verdedigde president-commissaris Jeroen van der Veer in het FD de salarisverhoging van 58 procent voor de ceo. Dat is veel, gaf Van der Veer toe, zeker in vergelijking met de 1,7 procent die het gewone ING-personeel erbij krijgt. 'Maar als je kampioen van Europa wilt worden, moet je dit wel doen'.

Het is een populaire voorstelling van zaken: ceo's als vedetten, aan wie getrokken wordt op een internationale transfermarkt. 'Veel van onze bedrijven spelen in de Champions League. Die halen talent uit het buitenland en dat heeft vaak een prijskaartje', verklaarde een woordvoerder van werkgeversorganisatie VNO-NCW eind vorig jaar de hoge topsalarissen in Nederland.

Klopt dat? Het gemiddelde salaris in de voetbalcompetitie schat het UWV dit seizoen op 278.500 euro - ruim tien keer minder dan Hamers gaat verdienen. Aan de Jupiler League heeft hij zich als bankier al helemaal nooit hoeven spiegelen. Daar mogen spelers tevreden zijn met een modaal inkomen. Hoewel concrete cijfers ontbreken, zitten honderden voetballers naar verluidt zelfs gevaarlijk dicht tegen het minimumloon aan.

Ook in abstractere zin blijft de voetbalparallel niet zonder problemen. Dat begint met het beeld van de moderne manager als een soort Cristiano Ronaldo of Lionel Messi. Terwijl de verdiensten van zulke talenten redelijk in kaart kunnen worden gebracht - aantal goals, beslissende passes, balbezit - ligt dat bij topmensen in het bedrijfsleven lastiger. Hoe goed zijn zij nou echt? Bij gebrek aan beter wordt doorgaans gekeken naar de prestaties van het bedrijf als geheel. Opmerkelijk genoeg verdienden Amerikaanse ceo's in de jaren zestig nog twintig tot veertig keer meer dan hun doorsnee werknemers. Tegenwoordig is dat driehonderd tot vierhonderd keer zo veel. Zijn topmanagers sindsdien dus tien keer zo goed geworden?

Meerdere onderzoeken laten zien dat daar geen sprake van is. Zo hield de Vlaamse Vlerick Business School 861 bedrijven in Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Zweden tegen het licht. Uitgerekend bij de bedrijven die het bovengemiddeld goed deden lag de beloning van de topman lager. Ook voor bonussen en de loonkloof tussen bestuur en werkvloer gold: hoe bescheidener, des te beter de prestaties van de onderneming.

Zelfs als salarisstijgingen wél hand in hand gaan met, bijvoorbeeld, winstgroei of stijgende koersen, is dat vaak moeilijk op het conto van de baas te schrijven. ING telt ruim 54 duizend werknemers - die zitten niet stil. Bovendien is er de geluksfactor, ontdekte Chicago-econoom Marianne Bertrand toen zij de beloningen van ceo's in de Amerikaanse olie-industrie onderzocht. Hun inkomsten groeiden flink als het hun bedrijf voor de wind ging. De econoom ontdekte dat dit grotendeels te danken was aan stijgende olieprijzen - waarop ook de talentvolste bestuurder geen invloed heeft. Bertrand sprak van loon naar mazzel in plaats van loon naar werken.

Transfermarkt

En dan dat andere deel van de voetbalvergelijking: de internationale transfermarkt. Bestaat die? Nee, concludeerde enkele jaren terug de Rotterdamse socioloog Rob Timans. In de jaren zeventig kwam 9 procent van de bazen van Nederlandse bedrijven uit het buitenland. In 2009 was dat 20 procent. Als er werkelijk een goed functionerende, internationale markt was voor topbestuurders, had die toename volgens Timans veel groter moeten zijn. De voorbeelden van Nederlandse bankbestuurders die hun geluk beproeven over de grens liggen dan ook niet voor het oprapen.

En wat nou als ING in dit ene, afzonderlijke geval gelijk heeft? De bank zegt bij de vaststelling van de beloning van Hamers consequent te kijken naar de Euro Stoxx 50, een index waarin grote Europese bedrijven als Volkswagen en Unilever zitten. Critici wijzen erop dat die in tegenstelling tot ING failliet kunnen gaan, zoals ook premier Rutte vrijdag opmerkte toen hij banken 'semi-overheidsinstellingen' noemde.

Misschien heeft Rutte een punt, misschien toch ING. Dan nog blijft het cynisch dat bedrijven vooral zwaaien met zulke vergelijkingen als er een verhoging van het topsalaris voor de deur staat - nooit om een loonsverlaging goed te praten. Vanuit de logica van die race naar boven bezien, lijkt het slechts een kwestie van tijd tot ook ABN Amro en Rabobank de vergoedingen voor hun leidinggevenden 'marktconform' gaan maken. Die lopen nu immers wel heel ver uit de pas met wat er bij die andere grote Nederlandse bank betaald wordt.


ING onder vuur na forse loonsverhoging topman Ralph Hamers - hij verdient straks meer dan 3 miljoen euro

ING gooit de knuppel in het hoenderhok en gaat de beloning van topman Ralph Hamers fors verhogen. De baas van de grootste bank van Nederland krijgt er ruim 50 procent bij, waardoor zijn beloning oploopt tot iets meer dan 3 miljoen euro. De loonsprong leidde vanochtend meteen tot veel kritiek.

Minister Hoekstra van Financiën onderzoekt 'truc' van ING-topman met bonusplafond
CDA-minister Wopke Hoekstra van Financiën wil opheldering over de manier waarop ING het salaris van Ralph Hamers verhoogt.

Deskundigen over salarisverhoging Hamers: 'waarom nu, terwijl er over twee weken verkiezingen zijn?'
De forse verhoging van de beloning van ING-topman Ralph Hamers is om twee redenen onbegrijpelijk. Ten eerste is er de verhoging an sich, die ingaat tegen alle pleidooien voor matiging aan de top, helemaal in de financiële sector. Daarnaast zijn er over twee weken (gemeenteraads)verkiezingen en is er geen dringende aanleiding het salaris van een bankier vlak voor die datum te verhogen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.