Hoe stressbestendig is uw hypotheek?

Woningeigenaren zouden een financiële stresstest moeten ondergaan, zegt DNB-president Klaas Knot, want die lage hypotheekrente van nu kan ook wel weer eens stijgen. Hoe doe je dat?

null Beeld null

President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank zei het tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Onderwerp je hypotheek aan een stresstest. Hij sprak met de parlementariërs over de gevolgen van de extreem lage rente, die is veroorzaakt door het beleid van de Europese Centrale Bank. Die probeert met steeds verdere renteverlagingen voor banken de economie weer op gang te krijgen. En dat leidt ook tot een historisch lage hypotheekrente.

Geluksvogel

Afhankelijk van de soort lening betaalt de huizenkoper nu zo'n 1,5 tot 2,5 procent per jaar voor het geleende geldbedrag. In de laatste halve eeuw bedroeg de hypotheekrente gemiddeld ruim 7 procent. En gedurende die vijftig jaar werd de afbraakprijs van vandaag de dag niet een keer gehaald.

De lage rente is volgens Knot een wolf in schaapskleren. Wie nu een huis koopt, mag zich wentelen in de weelde van de lage leenvergoeding. Die mazzelaar kan makkelijk vergeten dat de rente weer kan stijgen. En de gevolgen daarvan onderschatten de geluksvogels maar al te gemakkelijk.

Stresstest

Laat je dus met de neus op de feiten drukken, maant de hoogste financiële toezichthouder. Geef je lening, beter nog, je hele financiële huishouding een stresstest. Laat op je toekomst allerhande rampscenario's los, is daarbij het idee. Knot gaf een voorbeeld. Maak bij het afsluiten van een hypotheek niet alleen calculaties op basis van de huidige lage rente. Bereken ook wat een flinke rentestijging kan betekenen.

Bij een lening van bijvoorbeeld dertig jaar wordt vrijwel altijd een rentevaste periode afgesproken. Meer dan de helft van de leners koos in eerdere jaren voor een periode van tien jaar. Na dat decennium wordt een nieuwe rente - het percentage dat dan geldt - in rekening gebracht.

Knot vreest dat de argeloze hypotheekgever zich zou kunnen verslikken in het nieuwe rentebedrag. Zozeer, dat fors gesneden moet worden in de andere uitgaven. In de eerste plaats in de financiële franje, zoals een mooie auto, een extra vakantie of het bezoeken van een restaurant. Maar wellicht ook in basisuitgaven als gezonde voeding of onderwijs. Meer gaan werken om meer te verdienen is dan een oplossing. Of je huis verkopen en kleiner gaan wonen.

null Beeld null

Inkomensval

De financiële stresstest zou nog meer variabelen mogen bevatten dan alleen rentestijging, zegt Hans André de la Porte van de vereniging van huiseigenaren Eigen Huis. 'Je maandlasten kunnen omhoog gaan door een hogere rente, aan de andere kant kan je inkomen ook dalen. Als je lening is gegeven op basis van twee inkomens, bekijk dan eens wat er gebeurt als een ervan wegvalt. Bijvoorbeeld als er kinderen komen en een van de ouders besluit om te stoppen met werken.'

Een meevaller bij het wegvallen van een inkomen mag ook in de test worden opgenomen. Bijvoorbeeld een woonlastenverzekering die uitkeert bij werkloosheid, zegt André de la Porte. 'Maar stel je daar niet te veel van voor. Die dekt de woonlasten maar voor een beperkte periode en onder bijzondere voorwaarden. Hetzelfde geldt ook voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering.'

En wat als de huizenprijzen weer gaan dalen? Ook dat is een belangrijke variabele, zegt financieel planner Kapé Breukelaar. 'Veel hypotheekproblemen zijn terug te brengen op een inkomensval, door het overlijden van een partner met een inkomen, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of pensionering. Maar de huizenmarkt vormt een vaak onderschat gevaar.

Financiële stress

'Huizenprijzen zijn niet heilig. Er kan zo 30 procent vanaf gaan. Zeker nu mensen vanwege de lage rente steeds meer kunnen lenen. De maandlasten zijn dan immers laag. En dat jaagt de huizenprijzen verder op. Het risico op een prijsdaling, bijvoorbeeld door stijging van de rente, vergeten we graag. Wat als je gedwongen moet verkopen, bijvoorbeeld vanwege een scheiding, op een moment dat de huizenmarkt er slecht voorstaat? Of omdat je de rente niet meer kunt betalen als die flink hoger is geworden dan ten tijde van het afsluiten van je hypotheek? Dan heb je pas echt financiële stress.'

Iedere stresstest kan de huiseigenaar verslagen achterlaten, beseft ook Breukelaar. 'Maar je kunt je zoals Knot afvragen of je niet moet streven naar meer zekerheid over de rentelasten op de lange termijn. 'Je kunt de rente dertig jaar vastzetten bijvoorbeeld. Of de lening opknippen in vier rentevaste periodes. Het risico op een schok in je maandlasten neemt dan sterk af. En daarmee een heel wezenlijk risico in je huishoudboekje.'

Wie een stresstest wil doen, kan zelf de rekenmachine pakken, maar kan ook terecht bij een adviseur. Eigen Huis raadt af om rekenmodellen op internet te gebruiken. 'Die komen meestal toch uit bij een maximale lening', zegt André de la Porte. Breukelaar ziet een rol voor de hypotheekadviseur bij wie de lening wordt of al is afgesloten. 'Die heeft alle gegevens en moet in een uurtje al een goed beeld kunnen schetsen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden