Hoe staat Nederland er economisch voor?

Het is de vraag of de Nederlandse economie er goed voor staat. Dat is de strekking van de boodschap van het Centraal Bureau voor de Statistiek, dat gisteren de balans opmaakte van hoe de economie in 2015 heeft gepresteerd. Ogenschijnlijk zijn het mooie cijfers, die van vorig jaar, maar het zou kunnen dat dat tijdelijk was of dat ze vertekenend zijn. 'Herstel met vraagtekens', noemt het CBS dat.

Robert Giebels
null Beeld anp
Beeld anp

De economie lijkt hersteld

Onmiskenbaar klimt Nederland verder uit het dal, stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. De economie als geheel is nu groter dan voor het eerste crisisjaar 2008 en groeide in 2015 met 2 procent. Maar omdat er in die zeven jaar Nederlanders bij zijn gekomen is het inkomen per hoofd van de bevolking 2,5 procent lager dan in 2008.

Het belangrijkste vindt Van Mulligen dat het besteedbare inkomen van huishoudens met ruim 2 procent op jaarbasis is gestegen. Dat is de sterkste stijging in veertien jaar.

Kanttekening is dan weer wel dat het vrijwel alleen om werkende huishoudens gaat. De inkomensgroei is te danken aan de groei van de werkgelegenheid en de stijging van lonen in combinatie met een extreem lage inflatie. Met name gepensioneerden zien niets van die nationale inkomensstijging terug.

Goed nieuws had het CBS ook voor de man die over de overheidsfinanciën gaat, minister Dijsselbloem van Financiën. Het gat op zijn begroting is nog 1,8 procent van het bruto binnenlands product (bbp), waar dat een paar jaar geleden nog rond de 5 procent was. 'Na de crisisjaren zijn we nu op de goede weg', zegt Dijsselbloem, 'al hebben we nog niet veel buffers.'

...maar mooie cijfers verhullen bedreigingen

Het begrotingstekort had veel kleiner kunnen zijn als de Groningse gasbaten vorig jaar niet waren gehalveerd tot 5 miljard euro door het verder dichtdraaien van de gaskraan en de lage gasprijs. Dat deed de extra belastinginkomsten van 6 miljard die het gevolg waren van economische groei grotendeels teniet.

Het begrotingstekort is bovendien vertekend, waarschuwt econoom Lex Hoogduin. De Europese Centrale Bank verpest alles met een rente van 0 procent in combinatie met het vol aanzetten van de geldpers. Bij een normale rente gaat Nederland onherroepelijk over de Brusselse 3 procentgrens. Want dan moet veel meer rente worden betaald over de staatsschuld.

'De decennia te lage rente heeft de financiële crisis veroorzaakt, dus is het verontrustend dat die nu lager is dan ooit', zegt Hoogduin. Verslaving aan lage rente leidt volgens hem tot zeepbellen op de huizenmarkt en de beurs. 'Het vernietigt markten en echte rendabele investeringen zijn er maar mondjesmaat.'

Zulke trends roepen volgens het CBS 'fundamentele vragen' op. Bijvoorbeeld: is hier sprake van een 'robuuste stijgende lijn' of een bubbel? Een logische vraag, want het aantrekken van de woningmarkt is dé pijler onder het economische herstel, vooral doordat daarmee de bouw aantrekt.

Nog zo'n fundamentele vraag gaat over de werkloosheid: hoe kan die na twee jaar groei nog altijd circa 600 duizend personen zijn? En hoe zit het met de milieudoelstellingen na de klimaattop in Parijs? Door het mindere gas gaat het steenkoolverbruik fors omhoog, met een veel hogere CO2-uitstoot als resultaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden