REPORTAGE

Hoe schuldhulp echt kan helpen

De Amsterdamse schuldhulpverlening blijkt effectief: mensen krijgen grip op hun financiën en het aantal huisuitzettingen is gedaald. Wethouder Vliegenthart (SP) licht zijn methode toe.

Wethouder Vliegenthart (links) en staatssecretaris Kleinsma (midden) luisteren woensdag tijdens een bijeenkomst in het Amsterdamse buurthuis De Witte Boei naar de ervaringen met de nieuwe werkwijze bij de schuldhulpverlening. Beeld George Maas

'Lisa. Wil jij misschien vertellen hoe jij in de schuldhulpverlening terecht bent gekomen?'

In een opgeruimd zaaltje in buurthuis De Witte Boei treedt de Amsterdamse wethouder Arjan Vliegenthart (SP) op als een soort talkshow host. Zijn beleid voor schuldhulpverlening is nu een jaar in werking en lijkt succesvol. De effectiviteit van de schuldhulp in de stad is gestegen van 61 naar 76 procent en het aantal huisuitzettingen is sterk afgenomen. Dat succes wil hij graag deze woensdag ten overstaan van de pers evalueren met ambtenaren, hulpverleners en vier 'ervaringsdeskundigen'; vrouwen tussen de 26 en 49 die in de schuldhulp zitten.

Lisa uit Amsterdam-Noord is een van hen. Ze is 40 jaar, arbeidsongeschikt en alleenstaande moeder van drie kinderen. 'Ze hebben allemaal een afkorting. ADHD, PDD NOS...' Hoe de schulden begonnen zijn, doet er volgens haar niet toe. Maar ze kan de wethouder verzekeren dat ze een uitzichtloos bestaan leidde door de berg van onbetaalde rekeningen. 'Je vlakt totaal af.'

Redding

'Uiteindelijk was mijn ondergang mijn redding', zegt Lisa. Toen de huisuitzetting dreigde, stonden de hulpverleners voor de deur, ingeseind door de woningcorporatie. Nu is de ontruiming van de baan en zit ze in een 'ontzorgtraject'. Ze werkt inmiddels een paar uur op de kinderboerderij in haar buurt, waarvoor ze met vouchers wordt betaald.

De andere vrouwen vertellen vergelijkbare verhalen. Ze hebben grote problemen, maar krijgen daar nu wel wat grip op.

Staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken is ook aangeschoven. Ze hoort de verhalen aandachtig aan. 'De grootste stad van Nederland loopt echt voorop in de strijd tegen problematische schulden', zegt ze als Vliegenthart haar het woord geeft. 'En dat is heel belangrijk want je schiet er geen moer mee op als mensen lang in de schulden zitten. Het is voor hen bedonderd en het kost de samenleving ook veel geld.'

Nauwkeurig

De aanpak van Vliegenthart is niet in een paar regels te vangen. Het komt erop neer dat hij heel nauwkeurig heeft gekeken naar de 80 duizend Amsterdammers die problematische schulden hebben, of in grote kans lopen in de problemen te komen.

Hij liet precies in kaart brengen hoe het hen vergaat bij de bestaande hulpverlening en waar dat beter kan. Vervolgens vroeg hij hulpverleners om zelf oplossingen te bedenken. Met die ideeën wordt volop geëxperimenteerd. Werkt het niet dan stopt het; werkt het wel, dan breidt het uit.

Zo is er nu het doorbraakfonds waaruit de gemeente in sommige situaties in een klap een deel van de schulden van Amsterdammers afkoopt. En worden alle hulpverleners in de stad getraind hun cliënten te ondervragen over hun financiën. Want door schaamte trekken mensen zelf pas na jaren aan de bel, als de schuld al enorm is. Verder maakt de gemeente afspraken met grote schuldeisers, zodat die niet boete op boete blijven stapelen.

Wethouder Arjan Vliegenthart. Beeld Remko de Waal / ANP

Spreekuur openen

Toch is er nog heel wat te verbeteren, concluderen de gasten aan de tafel van Vliegenthart. Het Centraal Justitieel Incassobureau zou bijvoorbeeld niet steeds beslag moeten leggen bij mensen die net bezig zijn uit de shit te krabbelen. Klijnsma: 'Ik ben vorige week in Leeuwarden geweest en volgens mij komen ze daar eindelijk in beweging. En dit bespreek ik ook met mijn collega's in het kabinet.'

De ambtenaren willen eerder in contact komen met een groeiende groep mensen die lang een goed inkomen hebben gehad, maar hun baan zijn kwijtgeraakt. Die komen nu vaak in grote problemen als de WW stopt. 'We willen een spreekuur openen bij het UWV; de kans mensen daar ontmoeten, laten we nu nog lopen.'

Ook de vrouwen hebben nog wel een suggestie. 'Ik wil een baan', zegt Jo Bonney. 'Ik ben nu 49, ik heb de tijd en de hersens om te werken. Ik solliciteer me suf. Maar ik ben te oud, ik krijg de kans niet. Dat vind ik belachelijk.'

Ja, werk is een belangrijk punt, erkent Vliegenthart. 'Maar helaas ook het taaiste om op te lossen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden