Hoe minder managers, hoe minder kans op ruis

Grote bedrijven als KLM, Philips en Rabobank hebben dit jaar plannen gelanceerd om het aantal managementlagen te reduceren. Van oudsher heeft dit soort bedrijven veel managers in dienst, waardoor de aansturing van de top tot de werkvloer soms wel acht à negen stappen vergt. Het snijden in deze lagen is een trend bij grote bedrijven, stelt hoogleraar Ron Meyer, hoogleraar ondernemingsstrategie.

KLM-stewardess op Schiphol. Het schrappen van het aantal managementlagen is een trend bij grote bedrijven. Beeld anp
KLM-stewardess op Schiphol. Het schrappen van het aantal managementlagen is een trend bij grote bedrijven.Beeld anp

Luchtvaartbedrijf KLM was vrijdag de nieuwste onderneming met plannen tot reductie van de managementlagen. Er moeten minimaal twee van de negen lagen worden geschrapt, vertelde bestuursvoorzitter Pieter Elbers in een interview met het Financieele Dagblad.

Philips deed dat onlangs al door bij zijn consumentendivisie de managerslagen terug te brengen van acht naar vijf en zet die exercitie voort met de afsplitsing van zijn lichtdivisie en samenvoeging van de consumenten- en gezondheidstak. De Rabobank snoeit in haar lokale banken en kan met minder regiodirecteuren af.

Bedrijven rekenen met het verleden af, zegt Ron Meyer, hoogleraar ondernemingsstrategie bij TiasNimbas Business School in Tilburg. De organisaties slepen door fusies en overnames vaak een grotere erfenis mee en nu het slechter met ze gaat door economische omstandigheden, zijn ze bereid ook het management aan te pakken. 'Door de bank genomen is het vaak heel goed: hoe minder lagen er zijn, hoe minder kans op ruis. De beslissingen aan de top bereiken de werknemers sneller.'

Ook managementconsultant Roderick Schreuder bij BiZZdesign signaleert dat bedrijven makkelijker het mes zetten in hun managementlagen. De bedrijven worden er slagvaardiger door.'

Voor een deel gaat het ook om kostenbesparingen, zegt Schreuder. 'Bedrijven hebben juist in het management veel vet op de botten ontwikkeld. Door de organisatie slimmer in te richten, kunnen ze hun koninkrijk met minder mankracht besturen en tevens sneller reageren op veranderingen in hun markt.'

Veel diensten

Een bedrijf als KLM heeft bijvoorbeeld veel managers omdat het veel diensten heeft, van de catering tot en met de bagageafhandeling. Schreuder: 'Door zaken uit te besteden, neemt het aantal bestuurders af.' Ook KLM zegt dat het 'vooral om de kosten gaat', aldus een woordvoerder.

Aan de ene kant halen de ondernemingen de managers op de werkvloer weg, zegt Schreuder. 'Door onder meer het toenemende opleidingsniveau hebben mensen minder sturing nodig.' Waar er vroeger per vijf mensen misschien één teamleider of coördinator nodig was, zijn de teams al steeds groter.

Daarnaast vallen de klappen vooral in het middenmanagement, zegt Meyer. Hij ziet bijvoorbeeld productiebedrijven die veelal werken met een ploegbazen, daarboven teamleiders en daarboven weer afdelingshoofden hebben en nu de teamleiders er tussenuit halen.

'De ploegbazen gaan dan direct rapporteren, een verandering die succes heeft. Een beetje druk op de ketel is vaak goed. De managers stellen daardoor vanzelf betere prioriteiten.' Ook signaleert hij op hoger niveau bij multinationale bedrijven een beweging, waar de landenorganisaties er directeuren uithalen. 'Veel bedrijven die eerst een manager in België, Luxemburg en Nederland hadden, hebben nu een bestuurder die de hele Benelux aanstuurt. Dat gebeurt bij deze organisaties ook in andere regio's in Europa.'

Wat precies het perfecte aantal lagen is, is moeilijk op afstand te zeggen. 'Bij een bedrijf als KLM is door de complexiteit van de dienst een groter aantal te rechtvaardigen. Bij een bedrijf dat alleen fietsen produceert en daarvoor slechts onderdelen hoeft in te komen en te assembleren, is het weer een ander verhaal', zegt Schreuder.

Risico's

Er kleven wel risico's aan de kaalslag. 'Als je mensen wegstuurt, ondermijn je tevens de toewijding bij de overblijvende werknemers', zegt Derkjan van der Leest, hoogleraar Strategisch Management bij de Vrije Universiteit. 'Die zullen dan juist minder geneigd zijn om verantwoordelijkheid te nemen. Daardoor worden problemen minder snel opgelost.'

Vaak kun ze met minder leidinggevenden af, 'maar de reorganisatie moet wel gepaard gaan met een cultuurverandering, waarbij mensen meer verantwoordelijkheid durven te nemen'.

Ook kan een groot bedrijf er zich op de lange termijn juist mee in de vingers snijden, zegt Meyer. 'Door bijvoorbeeld de lagen onder de top weg te halen, verkleinen ze tevens hun kweekvijver voor talent. Ze hebben minder mensen om de beste bestuursvoorzitter uit te kiezen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden