Hoe kunnen zzp'ers een hypotheek krijgen?

De economie trekt aan en zzp'ers krijgen meer opdrachten. Dus verwelkomen banken hen graag als nieuwe klant. Maar, tenzij ze al jaren winst maken, liever niet voor een hypotheek.

null Beeld null

Vaak is er meer mogelijk dan u denkt. Dat is de boodschap waarmee banken sinds kort reclame maken bij zzp'ers. De Vereniging Eigen Huis (VEH) signaleert echter op basis van een onderzoek bij 22 banken en andere hypotheekverstrekkers dat de financiële instellingen hun belofte niet waarmaken.

'Zijn ze opeens werkelijk anders gaan denken, of is het een pr-verhaal? Dat vroegen wij ons af. Onze conclusie: toch het tweede', zegt Hans André de la Porte van de VEH.

Eenpitters en kleine zelfstandigen komen lastiger aan een hypotheek dan mensen met een vaste baan. Toch lijken banken wel degelijk te zoeken naar een manier om deze groeiende groep op de arbeidsmarkt op een of andere manier als klanten binnen te halen.

Ze moeten haast wel, nu de economie aantrekt en zzp'ers in de branches waar het tot voor kort slecht ging - bouw, architectuur - weer meer opdrachten krijgen. De banken hebben eenpitters namelijk wel graag voor een betaalrekening of credit card, waarop ze minder risico lopen.

'Het is een geforceerde actie van banken', stelt Leo Witvliet, hoogleraar bedrijfskunde aan Nyenrode. Hij onderzoekt de hypotheekcultuur en heeft in opdracht van het Kennisinstituut Zelfstandig Ondernemerschap (KIZO) een woononderzoek gedaan onder ruim 650 zzp'ers met een koopwoning. Als puntje bij paaltje komt, blijkt er juist nauwelijks iets te regelen voor zzp'ers. 'Banken zeggen dat wel, maar dat is in de praktijk niet zo.'

Driejarennorm

Banken claimen dat ze inmiddels veel zelfstandigen als klant hebben. 40 procent van de onderzochte zzp'ers heeft echter alleen een hypotheek kunnen krijgen doordat ze op het moment van afsluiten nog een vaste baan hadden. Witvliet: 'Als ze nu zouden willen oversluiten, hebben ze een probleem.'

Een van de grootste drempels voor zzp'ers is de zogeheten driejarennorm. Aan de hand van de winst- en verliesrekening moet een hypotheekaanvrager aantonen dat er drie jaar achtereen winst is gemaakt - de bank wil weten of er een stabiel inkomen is. Dit is vooral bij die zzp'ers lastig die korter dan drie jaar aan de slag zijn. Een werknemer op een tijdelijk contract kan zijn baas nog een werkgeversverklaring laten opstellen, kleine zelfstandigen moeten met goedgekeurde jaarrekeningen komen. De La Porte: 'Banken kijken doorgaans alleen naar het verleden.' Als er een jaar geen winst is of als de inkomsten schommelen, kan dat al aanleiding zijn de hypotheekaanvraag af te wijzen, zegt Witvliet.

Uit het onderzoek van de VEH blijkt dat 5 van de 22 onderzochte hypotheekverstrekkers toch bereid zeggen te zijn om van de driejarennorm af te wijken: ABN Amro, Rabobank, ING, Aegon en Obvion (een onderdeel van de Rabobank). Ze kunnen dat doen, want banken mogen afwijken van de zelf bepaalde brancheregels.

De genoemde banken berekenen een verwacht toekomstinkomen. Ze kijken naar een of twee jaarrekeningen en geven op basis van andere gegevens een prognose. Ze maken niet duidelijk welke gegevens ze precies gebruiken en wat ze van de zzp'ers willen weten. Bij de een moeten zij een cv inleveren, bij de ander een overzicht van verwachte opdrachten in het komend jaar of een accountantsverklaring. Ook zeggen de banken soms het oordeel van een deskundige nodig te hebben, maar wordt niet echt duidelijk welke deskundige dat advies moet geven.

'Dit trekt meer een rookgordijn op dan dat het duidelijkheid schept. Voor zzp'ers is dat eerder een reden om helemaal geen aanvraag in te dienen', aldus Witvliet.

Precedent

Bij navraag bij de grote drie - Rabobank, ABN Amro en ING - blijft onduidelijk hoe ze precies te werk gaan. De banken zijn terughoudend met concrete voorbeelden. 'We willen geen precedent scheppen, het is maatwerk', zegt een ING-woordvoerder.

Ook profiteert alleen de elite onder de zzp'ers. De banken zijn eerder bereid 'iets te regelen' voor een succesvolle reclamejongen of een arts in opleiding dan voor een installateur in de bouw of een eenpitter in de thuiszorg, zegt bedrijfskundige Witvliet. Bovendien eisen ze op het moment van tekenen opeens extra zekerheden, zoals een ouder die garant staat of meer eigen inleg, zegt De La Porte.

De versoepelde driejarendrempel levert geen hogere hypotheek op, integendeel. Genoemde banken nemen een percentage van het prognose-inkomen - bijvoorbeeld 75 of 80 procent - bij de vaststelling van het maximale hypotheekbedrag. Hypotheken van zzp'ers vallen sowieso vaak 10 tot 15 procent lager uit, aldus De La Porte.

De banken zouden een stuk duidelijker en eerlijker kunnen zijn, concludeert Witvliet. 'Adviseurs schieten nu direct in de paniekstand als er een zzp'er voor ze zit. Ze moeten ophouden hen te behandelen als een zielige groep.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden