Hoe Jan Koum met WhatsApp een miljardenbedrijf bouwde

Facebook heeft de WhatsApp gekocht voor een monsterbedrag van 19 miljard dollar (13,8 miljard euro). WhatsApp-oprichter Jan Koum heeft rond 45 procent van de aandelen en is daarmee in één klap miljardair geworden. Hij neemt ook plaats in het bestuur van Facebook. Hoe werd deze onbekende man van een arme plattelandsjongen in Oekraïne een steenrijke miljardair en één van de succesvolste internetondernemers aller tijden?

Jan Koum. Beeld epa

De 37-jarige Jan Koum heeft een briefje aan zijn bureau geplakt waarop staat: 'Geen advertenties! Geen spelletjes! Geen Gimmicks!' Het dient als een dagelijkse herinnering om de koers te blijven varen die WhatsApp al sinds de oprichting in 2009 vaart: een snelle, simpele en veilige berichtendienst, zonder poespas. En zonder marketingbudget.

Zonder poespas, nuchter en bescheiden, zo wordt de persoon Koum zelf ook omschreven. Binnen Silicon Valley genoot hij amper bekendheid of aanzien. Gestaag groeide zijn startup uit tot één van de succesvolste internetbedrijven aller tijden, maar Koum verscheen zelden in de pers of op voorpagina's van prestigieuze tijdschriften. Mark Zuckerberg schreef gisteren op zijn Facebook-pagina: 'Ik ken Jan al een lange tijd'. Hij lijkt daarmee één van de weinigen te zijn.

Het papiertje op Jan Koum zijn bureau. Beeld Sequoia Capital

Warm water
Koum werd geboren in Oekraïne op het platteland nabij Kiev, in een eenvoudig huis zonder warm water. Hij vluchtte als 16-jarige jongen met zijn moeder naar Californië in de Verenigde Staten vanwege politieke onrust en antisemitisme in zijn thuisland. Koum dweilde de vloer van een supermarkt terwijl zijn moeder op andermans kinderen paste. Zijn vader bleef achter in Oekraïne en stierf in 1997. Toen zijn moeder kanker kreeg, leefden ze van voedselbonnen, die ze ophaalden bij een pand om de hoek van het huidige WhatsApp-kantoor, zo meldt Wired.

Op zijn 18de leerde Koum zichzelf programmeren door studieboeken te kopen bij de kringloopwinkel, en ze daarna weer te verkopen via dezelfde winkel, zo valt te lezen in Forbes. Hij kreeg een baan bij Ernst & Young en later bij zoekmachine Yahoo!. Zijn studie op de San Jose State University maakte hij nooit af.

Bij Yahoo! ontmoette hij Brian Acton, die dezelfde no-nonsense houding als Koum had. Een verademing in de pre-dotcombubble-sfeer en bijbehorende arrogantie bij veel internetbedrijven, vonden biede jongens. Ze werden goede vrienden, en Acton was een grote steun voor Koum toen zijn moeder in 2000 stierf aan kanker.

Acton en Koum waren in 2007 toe aan een nieuwe uitdaging en namen ontslag bij Yahoo!. Ze reisden wat rond, speelden frisbee en teerden op het spaargeld dat ze hadden overgehouden van het riante salaris van Yahoo!. Beiden solliciteerden bij Facebook, maar werden afgewezen. Acton solliciteerde ook nog bij Twitter. Ook daar ving hij bot.

WhatsApp-oprichter Jan Koum Beeld EPA

iPhone
In januari 2009 kocht de dwalende Koum een iPhone en realiseerde zich dat de App Store een compleet nieuwe industrie zou ontketenen. Hier wilde hij wel een graantje van meepikken en hij bedacht een app. Op een pizza-en-filmavond met Russische vrienden sprak hij uren over zijn idee: statusupdates naast namen in het telefoonboek.

Voortvarend als hij was, registreerde Koum de naam WhatsApp al voordat hij überhaubt begonnen was met bouwen. Hij vond de naam wel leuk klinken omdat het klinkt als 'whats's up' (hoe gaat het). De volgende maanden bouwde hij de app, die vaak crashte en ook niet bepaald aansloeg. Slechts een handvol Russische vrienden had de app geïnstalleerd. Hij zou het al bijna opgeven, tegen zijn vriend Acton zei hij tijdens een potje frisbee dat hij maar weer eens een baan moest gaan zoeken. 'Je bent gestoord als je dat doet, geef het nog een paar maanden', zei Acton.

Toen Apple in juni 2009 push notifications introduceerde hoefden gebruikers niet meer in te loggen in de app om statusupdates te zien. De gebruikers, nog steeds vooral de vrienden van Koum, kregen er lol in en stuurden grappige statusupdates die al hun contacten direct op hun scherm zagen. Toen zag Koum in dat de app meer een chatdienst was geworden, dan een statische statusupdate-dienst.

Op dat moment was de enige andere gratis mobiele berichtendienst die met telefooncontacten werkte BlackBerry Messenger, maar die werkte alleen op BlackBerries. Koum bouwde zijn app om tot een persoonlijke berichtendienst en zag zijn gebruikers groeien 250.000. Op dat moment riep hij de hulp van Acton in, die nog steeds zonder werk zat.

Stilte
De jaren erna bouwden ze in alle stilte vanuit een krakkemikkig kantoor en zonder zichzelf salaris uit te betalen, aan hun app. Ze trokken een paar investeerders aan, want de kosten voor verificatie-sms'jes liepen hard op. Om de groei te remmen maakten ze de app zo nu en dan betaald, maar zelfs dat hielp niet. In februari 2013 had de dienst 200 miljoen gebruikers, vandaag de dag heeft de app 450 miljoen gebruikers en groeit de app met 1 miljoen gebruikers per dag.

Eigenhandig hebben Koum en Acton, en de slechts 32 programmeurs die het bedrijf in dienst heeft, de volledige telefonie-industrie veranderd. Sms'en is in rap tempo vervangen voor WhatsApp'en, dat op een eenmalige lage bijdrage na gratis is. De gevestigde telecomaanbieders hebben het moeilijk door dit verlies aan inkomsten.

Koum, de man die inmiddels 6,8 miljard dollar waard is, blijft er vooral bescheiden onder. Op zijn LinkedIn-pagina staat niet eens dat hij CEO is maar dat hij QA-tester is en coole dingen bouwt voor miljoenen mensen. 'Voor meer info kijk op Brian (Actor, red.) zijn profiel'. Ook staat er dat hij 'maar net' zijn middelbare school heeft gehaald en zijn studie niet heeft afgemaakt. Zijn 45 tweets getuigen tevens van weinig glamour in het leven van de kersverse miljardair: foto's van de revolutie in Kiev en een slaapplek tijdens een conferentie in Duitsland; een hotel met kakkerlakken.

Zijn jeugd in Oekraïne was eenvoudig en niet altijd makkelijk, maar hij zegt het plattelandsleven te koesteren als een warme herinnering. Dat verklaart misschien zijn afkeer van het snelle leven, en zorgde uiteindelijk voor het succes van WhatsApp, de app die groot is geworden door betrouwbaarheid en eenvoud.

Brian Acton, medeoprichter van WhatsApp. Beeld twitter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden