Hoe Imtechs achtbaan er nooit kwam

Ondernemer Peter Jan Mulder had ambitieuze plannen voor een pretpark in Polen. Hij vond in Imtech een partner. Het bleek voor het technisch bedrijf uit Gouda het begin van het eind. Was Mulder 'een pretparkfantast'? Of zat het bedrijf fout? Terug naar de plek van een illusie.

Peter Jan Mulder (46) stapt uit zijn auto, steekt een sigaret op en gaat bijna op een halve maïskolf staan. Onderweg in de auto had hij gezegd dat hij er helemaal klaar mee is. Dat het hem niets meer doet. Maar nu hij midden op de enorme lap grond staat waar zijn pretpark zou komen, zuigt Mulder even flink aan zijn sigaret. Hij is stil en wijst dan in de verte naar een viaduct. 'Kijk, de ingang voor het personeel. Daar het hotel. En aan die kant de entree van het park.' Hij wijst naar links, waar een plukje duiven door de denkbeeldige ingang van het pretpark vliegt.

Twee maanden geleden had het park open moeten gaan, Adventure World Warsaw. Had hij nu mooi in de achtbaan kunnen zitten. In plaats daarvan verbouwen boeren hun gewassen weer op de enorme lap grond van 230 hectare, ongeveer 330 voetbalvelden. Hij steekt nog een sigaret op. Shit, nu windt hij zich toch weer op. 'Alles ligt er. De infrastructuur is goed. De plannen zijn er en er ligt een bouwvergunning. Je kunt morgen beginnen met bouwen', zegt hij. Tenminste, als iemand er geld in wil steken.

Maar goed, hij weet ook wel dat het niet meer gaat gebeuren. 'Dit project is besmet door het hele gedoe met Imtech.' De bouwvergunning die zijn bedrijf heeft, verloopt in maart volgend jaar. Dan is hij er echt vanaf.

Schok

Terug naar 2013. Het Nederlandse technisch bedrijf Imtech uit Gouda stuurt op 4 februari een alarmerend persbericht de wereld in. Het bedrijf schrijft dat het 'ernstig gedupeerd' is door achterblijvende financiering van haar grootste opdrachtgever in Polen en mogelijke onregelmatigheden bij projecten in Polen. Imtech verwacht minstens 100 miljoen euro af te moeten schrijven.

Het bericht is een grote schok voor beleggers. Imtech is tot dan toe een pareltje op de Amsterdamse beurs. Het bedrijf presenteert steevast een groeiende omzet en een fijne winst. Maar nu blijkt dat er sprake is van fraude. De koers van het bedrijf klapt in elkaar. In de maanden daarna blijkt de Duitse tak van Imtech, ook verantwoordelijk voor de Poolse divisie, door en door verrot. Valse facturen, verdwenen miljoenen, nepomzet.

Ineens is het pretpark van Mulder symbool van de fraude. Plotseling is hij een oplichter en een luchtfietser. De pretparkfantast.

'Fantast.' Mulder spreekt het langzaam uit. De laatste a slikt hij in. Tongval van de Veluwe, waar hij oorspronkelijk vandaan komt. 'Hoezo een fantast?', vraagt hij dan. De grond waarop hij nu staat, die is toch echt? En de nieuwe wegen die de Poolse overheid vast heeft aangelegd? De tolpoortjes. De viaducten. De rotonde. 'Het ligt er toch?' Hij wijst naar de snelweg A2, die Warschau met Berlijn verbindt. 'Kijk, daar is de geluidswal bewust weggelaten. Zodat vanaf de snelweg het pretpark mooi te zien zou zijn.' Tja, de Poolse overheid heeft zich keurig aan de afspraken gehouden. 'Zij wel.'

Beeld x

Kleinschalig pretpark

In het najaar van 2011 komt Mulder met Imtech in contact. Hij is ondernemer in Polen, waar hij in 2006 terechtkwam nadat in Nederland zijn handel in koelhuizen failliet was gegaan. Mulder heeft een kant en klaar plan voor een pretpark. Kleinschalig, benadrukt hij. Gewoon een leuk park voor een dagje uit met het hele gezin. Precies zoals hij zelf vroeger als kind één keer per jaar met zijn hele familie de Flevohof bezocht, dat nu Walibi Flevo heet. Mulder heeft laten berekenen dat het 50 miljoen euro gaat kosten om zijn jeugdsentiment in Polen te herbouwen. Specialisten van Deloitte in Warschau gaan hem helpen om financiers te vinden voor het park.

De energievoorziening van een pretpark is heel belangrijk. Daar heeft Mulder Imtech voor nodig. De Poolse bazen van Imtech, Thorsten Klee en zijn collega Jacek Andrzejewski, zijn enthousiast over het plan. Zij zien net als hij dat Polen een pretpark nodig heeft en dat de regio Warschau een uitstekende locatie is. Later krijgt hij een telefoontje van de Nederlandse topman René van der Bruggen. 'We willen financieren en bouwen', zegt hij. Op 20 oktober 2011 ontmoet Mulder Klaus Betz, de baas van Imtech Duitsland, waar Polen onder valt. Ze eten in de Amber Room, een stijlvol en prijzig - voor Poolse begrippen - restaurant aan de Avenue Ujazdowskie in Warschau.

Na deze ontmoeting met 'Kaiser Klaus' gaat het snel. En glipt het project hem eigenlijk door de vingers. Tenminste, zo kijkt Mulder er nu naar. Toen niet. Verdorie, hij heeft toch maar mooi Imtech binnen gehaald, denkt hij op dat moment. Met die gerenommeerde naam in het businessplan moet het wel lukken om financiers te vinden.

Gegoochel

Daarna beginnen het oppompen, het financiële gegoochel en de grootheidswaanzin. Ineens zijn er hotels nodig op het park, zodat er bezoekers uit heel Polen getrokken kunnen worden. Een afvalverwerkingsinstallatie lijkt Imtech ook een goed idee. Het project groeit en groeit, tot het uiteindelijk rond de 620 miljoen euro gaat kosten. Van kleinschalig naar gigantisch. Op 20 juli 2012 slingert Imtech een juichend persbericht de lucht in. 'Grootste Imtech-order ooit', jubelt het bedrijf. 'Het gaat om het complete projectmanagement, alle technische oplossingen en civiele constructie, inclusief het management van betrokken onderaannemers.'

Als Mulder tegen Imtech zegt dat hij nog geen financiers heeft, krijgt hij te horen dat hij zich geen zorgen hoeft te maken. Ook dat gaat Imtech regelen. Nou ja, ze halen wat handigheidjes uit waardoor het op papier is geregeld. Het staat allemaal uitgebreid beschreven in een openbaar rapport van 96 pagina's dat Imtech zomer 2013 naar de aandeelhouders stuurt over fraude in Duitsland en Polen.

In het kort komt het hier op neer. Op basis van de contracten die Mulder met zijn bedrijf AWW met Imtech sluit, moet hij Imtech een vooruitbetaling doen, van circa 58 miljoen euro. Geld dat hij niet heeft. Daar heeft de Duitse Imtech-baas Klaus Betz iets op bedacht. Hij moet naar Wenen, daar hebben ze een bank geregeld die helpt, krijgt hij telefonisch te horen. Betz heeft een financiering bij de Meinl bank geregeld. Zo krijgt AWW eind december 2011 een lening van de Meinl-bank waarmee het Imtech kan betalen. Maar de Meinl-bank geeft de lening niet zomaar. Er moet wel een garantie tegenover staan. Kijk, die levert Imtech. Zo staat Imtech zelf garant voor het voorschot dat het bedrijf van AWW krijgt. Iedereen blij. Mulder heeft z'n financiering. En Imtech kan het voorschot vast als omzet in de boeken verwerken. Kunstmatige omzet, want Imtech krijgt het geld niet daadwerkelijk. Het blijft op een rekening van de Meinl-bank staan, tot AWW financiers heeft gevonden.

Peter Jan Mulder.

Trucjes

Het is één van de trucjes die het management van Imtech in Polen in samenspraak met Imtech Duitsland uithaalt. Zo volgt een half jaar later in de zomer van 2012 een nieuw handigheidje voor een vooruitbetaling van 148 miljoen euro die AWW moet doen. Mulder heeft de afgelopen maanden geprobeerd om financiering te regelen. Hij heeft bij banken aangeklopt. Heeft zijn project in het Midden-Oosten proberen te slijten. Maar het lukt niet. Niemand stapt in. 'Zo'n mega-investering in Polen was te groot.' Dus tekent Mulder in juni op verzoek van Betz een zogeheten Wechsel. Niets meer dan een A4'tje, waarop hij belooft het voorschot te betalen. Zo kan Imtech het meenemen in de administratie.

Op papier is het nu allemaal geregeld. Dat laat Imtech Duitsland ook aan het Nederlandse hoofdkantoor weten. Een paar weken later stuurt Imtech het persbericht rond waarin het 'de grootste order ooit' trots presenteert.

Ja, het waren wat curieuze constructies, zegt Mulder nu. Maar waarom zou hij er moeilijk over doen? Hij heeft het niet bedacht. 'Imtech kwam er mee.' Ok, hij heeft zich misschien wat laten meeslepen. Dat krijg je als je in zo'n project zit, zegt hij. Maar de plannen klopten. In vijf jaar tijd doorgroeien naar 4 miljoen bezoekers per jaar en het park zou een prima winst maken.

Van Imtech heeft hij nooit meer iets gehoord. In het voorjaar van 2013 trof hij een schikking met het bedrijf. AWW zou 22 miljoen euro aan Imtech betalen. Imtech kreeg als zekerheid een hypotheekrecht op de grond waar het park zou komen. Die ligt er nog steeds op. De grond is nog steeds van zijn bedrijf AWW. Die zal wel een keer geveild worden door de deurwaarder, denkt hij. Dan krijgt Imtech wat geld en gaat er misschien nog wat naar andere schuldeisers van zijn bedrijf. Tot die tijd kunnen de boeren er hun maïs op verbouwen.

Beeld x

Rustig

Justitie heeft zich ook nooit bij hem gemeld. En van de onderzoekers van advocatenkantoor De Brauw Blackstone, die in opdracht van Imtech onderzoek deden, kreeg hij ook geen belletje. Het is lekker rustig, zegt hij met een cynisch lachje. Hij vindt het onbegrijpelijk. 'Ze hebben nooit bij mij in de administratie gekeken.' Had hij ze precies kunnen vertellen hoe alles gegaan is. En ook dat hij het management van Imtech vaak gewaarschuwd heeft dat de financiering niet rond was. Nee, in plaats daarvan stelt Imtech dat zij 'ernstig gedupeerd' zijn, omdat hij de financiering niet op orde had. Ja, hallo, dat wisten ze. Hij heeft zelfs per brief het project nog een keer stil gezet, omdat hij de financiering niet rond had. Deze zogeheten 'suspension letter' heeft hij nog. De datum weet hij nog exact, 13 augustus 2012.

Maar ja, daar zat Imtech toen niet op te wachten. 'Het moest doorgaan. Anders konden ze de omzet van dit prestigeproject niet meenemen in de cijfers.' Dus tuigt Imtech weer een papieren constructie op met de Meinl-bank in Wenen. In de maanden daarna begint de accountant van Imtech moeilijk te doen. Hij is bezig met de eindejaarcontrole en begint over het A4'jte waarop Mulder belooft te betalen. En de papieren bedragen van het Poolse pretpark die vast zijn meegenomen in de cijfers? Komt het echte geld nog?

Op 4 februari 2013 is het voorbij. Imtech maakte de fraude in Polen bekend. Echt geld is er nooit gekomen.

Daarover kan Mulder weer kwaad worden. 'Ik heb het ze een aantal keer gezegd. Ook tegen de Nederlandse topman Van der Bruggen. Hij deelde de zorg, was zijn antwoord. Maar ondertussen ging het gewoon door.'

Tja, dat had hij de onderzoekers graag allemaal willen uitleggen en bewijzen. Misschien komt er nog een keer een onderzoek van de Ondernemingskamer of een parlementaire enquête. Komt hij het dan wel vertellen.

Mulder investeert nu wat in vastgoed rond Warschau. Prima markt, zegt hij in de auto terug naar Warschau. Hij passeert de tolpoortjes die speciaal zijn aangelegd voor zijn park. Drie banen naast elkaar. 'Als het park dicht ging, konden die duizenden bezoekers zo de snelweg op.' Hij trommelt met zijn rechterhand op zijn knie, terwijl hij met links stuurt. Van pretparken heeft Mulder voorlopig genoeg. De laatste keer dat hij er één bezocht, was vorig jaar. Walibi Flevo.

Feestelijke lancering

Op internet is het filmpje nog te vinden van de feestelijke lancering van de samenwerking tussen Imtech en Adventure World Warsaw. Een van de sprekers is Klaus Betz, de baas van Imtech Duitsland. Hij roemt het pretparkproject als 'uniek' en 'buitengewoon'.

Nu is Betz in Duitsland verdachte in de fraudezaak rond Imtech Duitsland. Nadat de onregelmatigheden in Polen in 2013 aan het licht kwamen, werd hij op staande voet ontslagen. Betz was sinds 2001 directeur van Imtech Duitsland.

Met een omzet van circa 1,5 miljard in 2011 was de Duitse divisie, ook verantwoordelijk voor de Oost Europese activiteiten, goed voor ongeveer een derde van de totale omzet dat jaar. De Duitse tak ontstond in 1997 door een overname.

Dat was het afgelopen decennium de strategie van Imtech: groeien door overnames te doen. Onder leiding van René van Bruggen, die tussen 2002 tot 2013 uitgroeide tot mister Imtech, verdubbelt de omzet van 2 miljard euro in 2002 tot ruim 4 miljard in 2013. Deze stormachtige groei zorgt er wel voor dat ze in het hoofdkantoor in Gouda niet weten wat er bij de buitenlandse divisies speelt.

Daar maakte Klaus Betz in Duitsland handig gebruik van. Als fan van de Duitse voetbalclub HSV besloot hij in 2010 dat Imtech de club zes jaar lang zou sponsoren voor 25 miljoen euro. Het stadion heette voortaan 'Imtech Arena'. Volgens Imtech sluisde Betz ook via valse facturen ruim 30 miljoen euro naar een groepje bedrijven en personen, door Imtech omschreven als 'X Group'. Daarnaast zou Imtech Duitsland 1,5 miljoen euro rechtstreeks aan verschillende personen hebben betaald, onder wie Betz.

In een verhoor met de Duitse justitie zei Betz dat alles gebeurde in opdracht van ex-topman René van der Bruggen. Imtech Nederland ontkent de beschuldigingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden