ColumnPeter de Waard

Hoe huiveringwekkend is de monetaire macht van de VS?

Peter de Waard artikel ColumnBeeld .

De Verenigde Staten geven veel meer uit aan defensie dan elk ander land in de wereld. Nog sterker: de totale militaire uitgaven van het land zijn hoger dan die van de volgende zeven landen samen: China, Rusland, Frankrijk, India, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Saoedi-Arabië. Geen veroveraar in de geschiedenis – van Alexander de Grote tot Napoleon of van Dzjengis Khan tot Hitler – heeft in dat opzicht zoveel suprematie ­gekend als de Amerikanen nu.

Het grote verschil is dat de VS tenminste nog een democratie hebben, waar een tegenstander van de president publiekelijk diens rede in stukken kan scheuren. En je zou hun militaire macht met een beetje goede wil ook nog kunnen rechtvaardigen met de gedachte dat ze die gebruiken om de vrije wereld mee te beschermen.

Voor de monetaire suprematie van de VS geldt dat niet. En die is nog vele malen groter. De Amerikanen hebben sinds het einde van de Tweede Oorlog zoveel dollars over de wereld heen gestrooid dat zowel voor- als tegenstanders daar door worden gegijzeld.

De cijfers lijken ieder jaar huiveringwekkender. Uit de laatste publicatie van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) blijkt dat vorig jaar in 88 procent van alle valutatransacties in de wereld een van de twee munten de dollar was.

De euro was dat maar in 32 procent van de gevallen, hoewel de economie van de eurozone in grootte kan wedijveren met die van de VS. De Chinese renminbi was maar in ­4 procent van alle transacties een van de munten. Daarbij moet worden bedacht dat de valutamarkt in 2019 goed was voor 6600 miljard dollar per dag. In geen financiële markt zijn de bedragen zo duizelingwekkend.

Van de wereldwijde valutareserves – zo’n 11 duizend miljard dollar (11 biljoen) – bestaat 60 procent uit dollars, 20 procent uit euro’s en slechts 2 procent uit renminbi’s.

Al tientallen jaren wordt erop aangedrongen de rol van de dollar in de wereld terug te dringen. De nieuwe IMF-directeur Gita Gopinath riep het onlangs nog in Davos.

De euro werd in 1999 ook gelanceerd als alternatief voor de dollar. De Europese Commissie heeft vaak gezegd dat de rol van de euro moet worden vergroot. Maar daar is twintig jaar later niet veel van terecht gekomen. Het aandeel van de euro in de valutareserves in 2019 is zelfs 10 procentpunten lager dan het gezamenlijke aandeel in 1995 van de franc, mark, gulden, peseta en andere munten die later in de euro zijn opgegaan.

De afgelopen 25 jaar is de macht van de dollar verder toegenomen. De Amerikanen kunnen onbeperkt hun handelstekorten en begrotingstekorten laten oplopen zonder dat iemand weg kan lopen van hun munt, zoals dat wel gebeurt bij Argentinië, Mexico of Indonesië. Wie de greenbacks niet meer waard vindt dan wc-papier, kan toch niet zonder.

Trump had in zijn State of the Union gelijk. De macht van de VS is nog nooit zo groot geweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden