zes vragenhema

Hoe eigenaar Marcel Boekhoorn Hema kwijtraakte

Hema is sinds maandag in handen van een verzameling grotendeels buitenlandse schuld­eisers. Voorlopig althans, want een nieuwe verkoop ligt in het verschiet. Wat blijft er over van de Hollandse Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam? Zes vragen, zes antwoorden.

Bij de Hema in Vlijmen bekijkt Lotte Vrij (21) de sleutelhanger die ze voor haar vaders verjaardag heeft gekocht. Op de achtergrond mevrouw Van den Ende die zojuist een opblaasbaar zwembadje heeft gekocht.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Wie is nu de eigenaar van Hema?

De vorige eigenaar kende iedereen: Marcel Boekhoorn, een man van vlees en bloed, die een passie zei te hebben voor Hema, maar rijk was geworden in de telecom.

Maar sinds maandag is Hema in handen van zijn eigen schuldeisers. De verklaring van die merkwaardige ontwikkeling begint 2014, toen Hema voor 750 miljoen euro aan obligaties uitgaf. Dat is een manier om geld te lenen van beleggers. De obligaties zijn verhandelbaar op de beurs.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Om dat geld van de beleggers los te peuteren, moest Hema alles uit de kast halen. Het betaalde een genadeloos hoge rente van 8,5 procent, maar moest bovendien het hele bedrijf in onderpand geven. Dat betekent: als er niet op tijd wordt afgelost, is Hema van de schuldeisers. Maandag was het zover: Hema had 50 miljoen moeten betalen, maar bleef in gebreke. Daarmee werd het bedrijf automatisch ­eigendom van zijn schuldeisers.

Een deel van die schuldeisers heeft zich enkele maanden geleden verenigd onder de naam Ad Hoc Group. Dat is geen bedrijf, het is geen persoon, het heeft geen geschiedenis, geen directeur, geen persberichten. Veel anoniemer kan een eigenaar niet zijn. De groep laat zich vertegenwoordigen door Peter Kerckhoffs van de Amerikaanse zakenbank Moelis & Company die aan de Amsterdamse Zuidas een filiaal heeft. Kerckhoffs is een echte zakenbankier. Tot september vorig jaar werkte hij voor de Amerikaanse bank J.P. Morgan.

Waarom betaalde Boekhoorn niet zelf die aflossing?

Marcel Boekhoorn, de miljardair wiens investeringsmaatschappij Hema in 2018 kocht, wilde nog onderhandelen met de schuldeisers. Hij wilde een schuldverlaging, en in ruil zouden de schuldeisers genoegen moeten nemen met een minderheidsbelang. De Ad Hoc Group weigerde.

Boekhoorn had daardoor twee keuzen: de 50 miljoen zelf op tafel leggen, eigenaar blijven van een Hema vol schulden, en bij de volgende aflossing opnieuw voor dit dilemma staan. Of de handdoek in de ring gooien en zich terugtrekken. Dat laatste is gebeurd.

Nu ze eigenaar zijn, is de Ad Hoc Group wel bereid Hema’s schulden te verlagen. Maandag sloot de groep een deal met bestuursvoorzitter Tjeerd ­Jegen van Hema. Van de schuld van 750 miljoen, schelden de schuldeisers 450 miljoen kwijt. Resteert een schuld van 300 miljoen euro, die volgens Jegen ‘past bij een bedrijf als Hema’.

Daarbij is echter nog één grote onzekerheid. Deze deal gaat pas door als 75 procent van de schuldeisers ermee instemt. De Ad Hoc Group zelf omvat 62 procent van de schuldeisers. Andere schuldeisers worden verleid om mee te doen, en krijgen daarvoor zelfs een premie. Als ze snel zijn, van 1 procent van hun vordering.

Mocht de deal alsnog afketsen omdat die 75 procent niet wordt gehaald, dan wordt de situatie voor Hema wel erg ondoorzichtig. Dan is de schuldverlichting van tafel, en dan kan het bedrijf nauwelijks nog communiceren met zijn eigen eigenaren.

Boekhoorn had de Hema toch net gekocht?

Anderhalf jaar geleden inderdaad, in oktober 2018. Boekhoorn verwierf de Hema na jarenlange vergeefse pogingen van toenmalig Hema-eigenaar Lion Capital om het bedrijf te verkopen. Lion Capital, een Britse investeringsmaatschappij, kocht Hema in 2007 voor 1,1 miljard euro met de bedoeling het met winst door te verkopen.

Lion zadelde Hema met 750 miljoen euro aan schulden op, een truc die dit soort investeringsbedrijven ­vaker toepassen: geld lenen om een bedrijf te kopen. Die schulden komen in de boeken van het overgenomen bedrijf. Zo betaalt een bedrijf voor zijn eigen overname, en het hoeft (vrijwel) geen belasting te betalen.

Pogingen van Lion Capital om Hema van de hand te doen in 2011 en 2014 mislukten, onder meer vanwege de hoge schuldenlast. De prijs die Lion vroeg, was hoog: in 2014 zou het zijn gegaan om 1,3 miljard euro.

In 2018 mislukte opnieuw een deal. Toen zou het nog ‘slechts’ gegaan zijn om een bedrag van een miljard. Die deal ketste onder meer af doordat de directie van Hema op voet van oorlog verkeerde met veel van de bijna honderd franchisenemers, zelfstandige ondernemers die samen bijna de helft van de Nederlandse Hema-filialen bestieren.

In oktober 2018 verscheen Boekhoorn ten tonele, miljardair, ondernemer, en pandaberenredder. Hij maakte afspraken met de machtige franchisenemers, die blij waren dat ze eindelijk zaken konden doen met een Nederlandse collegaondernemer in plaats van met de Britse financiële goochelaars van Lion Capital, en de strijdbijl met Hema begroeven.

Boekhoorn zelf suggereerde tijdens de persconferentie destijds dat hij Hema al veel eerder had willen ­kopen. ‘Men lachte mij toen uit; Lion Capital bood meer’, zei hij. ‘Dat hebben we geweten.’ Maar hoeveel hij betaalde, bleef onduidelijk. Afgelopen week zei hij dat zijn avontuur met Hema hem 115 miljoen euro heeft gekost. Boekhoorn heeft 45 miljoen euro aan leningen afgelost. Dat zou betekenen dat hij Hema in 2018 voor 70 miljoen euro aankocht. 

Is het bedrijf nu gered?

Op papier klinkt het goed: de schuldenlast, een molensteen om de nek van Hema, gaat van 750 miljoen euro naar 300 miljoen euro (als de deal doorgaat). Daarmee neemt het bedrag dat Hema jaarlijks aan rente moet betalen af van 50- naar 30 miljoen euro. Middels een nieuwe lening krijgt Hema bovendien 42 miljoen aan beschikbaar kapitaal om te investeren in groei.

Er gaan nog even geen winkels dicht, er wordt nog geen personeel ontslagen. Maar uit de cijfers die Hema maandag publiceerde, komt een gemengd beeld naar voren. Het lijkt erop dat de klap die covid-19 heeft uitgedeeld, is uitgewerkt: de weekomzet, die op het dieptepunt was gehalveerd, heeft zich hersteld. Daar staat tegenover dat in het laatste kwartaal van vorig jaar de omzet fors daalde, onder meer doordat in Frankrijk stakingen uitbraken.

Wat zijn dan de toekomstscenario’s?

Het lijkt onvermijdelijk dat het bedrijf weer zal worden verkocht. Dat zegt ook Tjeerd Jegen, de bestuursvoorzitter van Hema, in een gesprek met nieuwszender BNR.

De kansen zijn sterk afhankelijk van de vraag of de poging om de schuldenlast te verminderen, standhoudt. Belangstelling is er wel. Hema heeft goede banden met Frits van Eerd, de bestuursvoorzitter van ­supermarktketen Jumbo. De twee werken sinds kort nauw samen. Van Eerd liet zich tegenover de Volkskrant al eens ontvallen: ‘Ik heb vaak gedacht: zal ik gewoon heel Hema kopen?’

Ook Blokker-eigenaar Michiel Witteveen zei vorige week een bod op Hema te hebben uitgebracht. Hoe hij met zijn bepaald niet florerende Blokker dat zou moeten betalen, is onduidelijk.

De verkoop zal grotendeels worden geregisseerd door de verkopers, de schuldeisers-aandeelhouders dus, en die laten zich adviseren door Moelis & Company, een calculerende zakenbank. Moelis zal goed letten op de belangen van zijn klanten. En natuurlijk die van zichzelf; zo’n verkooptraject kan de bank tientallen miljoenen opleveren. Dat Hema zo weer volgeladen wordt met schulden, is niet denkbeeldig. Hoewel topman Tjeerd Jegen daar anders over denkt: ‘We hebben geleerd van het verleden.’

Maar de overheid ging Hema toch redden?

Daar waren berichten over. De financiële krant FD meldde dat minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat zakenbank Lazard had ingeschakeld om te onderzoeken in hoeverre Hema zou kunnen worden gesteund. Hema noch de minister bevestigt zo’n operatie, maar ontkent haar ook niet. Vooralsnog lijkt het knap lastig dat Hema staatssteun krijgt waar andere winkelketens het maar moeten uitzoeken. Maar waar onderzocht wordt, is op voorhand niets uitgesloten.

En dan is er nog het initiatief van Mei Li Vos, Eerste Kamerlid voor de Partij van de Arbeid. Zij richtte HoudeHema op, met als doel om Hema in handen te brengen van een coöperatie. Eerder al kwam er een crowdfundactie op gang onder de naam We­lovehema. Het doet een beetje denken aan het bod van een groep activisten op de kolencentrale van Vattenfall in Amsterdam: sympathiek maar kansloos. Maar beide burgerinitiatieven doen hun best: maandag kondigden ze aan te gaan samenwerken.

Wie is wie bij Hema?

Hema

Bedrijf met 800 winkels, 19 duizend werknemers en vorig jaar een omzet van 1,2 miljard euro. Het bedrijf heeft een eigen raad van commissarissen onder voorzitterschap van voormalig ABN Amro-bankier Wilco Jiskoot, en een ­eigen directeur: Tjeerd Jegen.

Ramphastos

De investeringsmaatschappij van Marcel Boekhoorn. Via Ramphastos nam Boekhoorn Hema in 2018 over voor een onbekend bedrag.

Schuldeisers

Al in 2014 gaf Hema voor 750 miljoen euro aan obligaties uit, anders gezegd: het leende voor dat bedrag bij anonieme beleggers. Een van de bepalingen bij die lening was: mocht Hema niet bijtijds zijn aflossingen betalen, dan wordt de winkelketen eigendom van de schuldeisers. Dat is precies wat er zondag gebeurde.

Moelis & Company

De schuldeisers zijn een versnipperde groep beleggers. Om toch te kunnen onderhandelen, heeft een deel van de schuldeisers een zakenbankier ingehuurd, Peter Kerckhoffs van Moelis & Company. De groep schuldeisers achter Kerckhoffs noemt zich de Ad Hoc Group, en bezit 62 procent van de obligaties (en sinds maandag van de aandelen). 

LEES MEER OVER HEMA’S TURBULENTE RECENTE GESCHIEDENIS

‘Hema wordt weer helemaal Nederlands’, zei ondernemer Marcel Boekhoorn toen hij de keten in 2018 overnam. Met de overname door de flamboyante ondernemer Boekhoorn kwam destijds een einde aan jarenlange pogingen van de Britse eigenaar van Hema om de winkelketen te verkopen. Boekhoorn haalde zich een flinke klus op de nek. Ook Jumbo-topman Frits van Eerd zei onlangs tegen de Volkskrant dat hij een overname destijds overwoog. ‘Ik heb regelmatig gedacht: zal ik gewoon heel Hema kopen?’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden