ColumnDe Kwestie

Hoe een wolkenkrabber symbool werd van de ondergang

Peter de WaardBeeld de Volkskrant

Het mooiste symbool voor de opkomst en ondergang van warenhuisketen Sears is de wolkenkrabber in Chicago die 25 jaar lang het hoogste gebouw ter wereld was. De 442 meter hoge Sears Tower werd in 1972 opgeleverd toen Sears met 350 duizend werknemers de grootste warenhuisketen ter wereld was. In de toren werden de duizenden personeelsleden op het hoofdkantoor geconcentreerd die daarvoor versnipperd op vele locaties in Chicago zaten.

Meteen na de opening begon de macht van wat toen Sears Roebuck & Co heette, al te tanen door concurrentie van nieuwkomers. De bekendste was Sam Walton van Walmart Stores dat nu volgens Fortune met elfduizend winkels, een omzet van 500 miljard dollar en 2,3 miljoen werknemers de grootste winkelketen en private werkgever in de wereld is. Een groot deel van de Sears Tower zou al in de jaren zeventig leeg komen te staan. Het grootste succes was het skydeck van het gebouw dat jaarlijks één miljoen toeristen trok.

Sears zelf zou in de loop der jaren verschrompelen. Winkels werden gesloten en onderdelen verkocht. Het kwam in handen van de bekende aasgieren die er nog een slaatje uit probeerden te slaan door te fuseren met een andere noodlijdende warenhuisketen Kmart, maar daarmee werd het paard achter de wagen gespannen. Het is het bekende onheilsscenario voor warenhuizen die het zogenoemde middensegment bedienen zoals V&D en Hema in Nederland, House of Fraser en Debenhams in Groot-Brittannië, Karstadt en Kaufhof in Duitsland. Alleen de discounters – de prijsbrekers die met minimumloners aan de kassa de onderkant van de markt bewerken – kunnen overleven. De onlinewarenhuizen als Amazon en Alibaba lijken de al groggy in de touwen liggende rest de definitieve knock-out te geven.

Sears kan die nieuwe bedrijven niets verwijten. Het veroorzaakte zelf de ondergang van de toenmalige winkels in het Wilde Westen die maar een beperkt assortiment van producten hadden met onderhandelbare prijzen. De horlogemakers Richard Sears en Alvah Roebuck gingen aan het einde van de 19de eeuw een veel groter assortiment van producten tegen vaste prijzen marketen met postordercatalogi – net toen posterijen dankzij treinvervoer de verste uithoeken van de VS konden bereiken. Pas veel later werden ook eigen winkels geopend. Sears was het eerste detailhandelbedrijf in de VS dat naar de beurs ging in 1906. Het kwam zelfs in de Dow Jones-index en bleef daar tot 1999.

In 1988 zette Sears de toren in Chicago al te koop. In 1998 werden de Petronas Towers in Maleisië het nieuwe hoogste gebouw ter wereld en daarna zakte Sears Tower steeds verder weg op de lijst. Al vijftien wolkenkrabbers in de wereld zijn hoger. Ook de naam werd verkocht. Sinds 2009 heet het gebouw Willis Tower – naar de Britse verzekeraar.

Al sinds de Toren van Babel zijn mensen in wolkenkrabbers met beide voeten op de grond gezet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden