Hoe de vloek van de bitcoin menig goudzoeker uit zijn slaap houdt

Net als de koers door het dak gaat, ben je het wachtwoord kwijt

Het houdt veel bitcoinbezitters uit de slaap: ooit aangeschaft, beetje vergeten en nu de koers door het dak gaat, ben je het wachtwoord van je digitale portemonnee kwijt. En je kunt nergens een nieuwe aanmaken.

Foto Marco Melgrati

Enkele weken geleden lag ik met koorts op bed en keek op Netflix naar een documentaire over de schurken van Goldman Sachs. Op een mysterieuze manier is het ontspannend om naar schurken te kijken als je moe en ziek bent. En met een documentaire over Goldman Sachs zit je dan goed. Wolkenkrabbers met spiegelende ruiten, de skyline van Manhattan en mannen in pak die lachen om de spaarcenten van hardwerkende burgers.

Ondertussen hield ik op mijn telefoon nauwlettend de koers van de bitcoin in de gaten. Iedere minuut werd dat ding meer waard, constateerde ik tevreden als early adopter onder de bitcoinbezitters. Ha ha ha... wacht maar, dacht ik. 'We' nemen het heft in eigen hand. 'We' hebben geen bank meer nodig. HA HA HA! World domination! Doei Goldman Sachs!

En dan was ik nog maar een piepkleine speler. Geen bitcoinmiljonair, zoals je die vandaag de dag regelmatig ziet aanschuiven in talkshows en actualiteitenprogramma's. Bleke mannen die in één maand '100 K' of zelfs 'een paar M' hebben 'gemaakt' door slim te speculeren, die zelfverzekerd de oorlog verklaren aan 'the middle man', en hartgrondig betwisten dat de bitcoin een zeepbel is, met uitspraken als: 'Je moet het omdraaien. Als je de euro vergelijkt met de bitcoin, is de euro bezig met een vrije val.' Knappe jongen die het allemaal thuis op de bank aanhoorde en zich niet ontzettend dom voelde, omdat er hij niets van begreep, behalve dan dat hij klaarblijkelijk veel te laat was ingestapt.

Mijn interesse in de bitcoin werd aanvankelijk gewekt door de mysterieuze bedenker van de munt. November 2008 publiceerde ene Satoshi Nakamoto een artikel op internet met een briljant idee, over hoe je digitaal goud kunt smeden, om daarmee de banken overbodig te maken. Rondom de bitcoin ontstonden de jaren erna verhalen die deden denken aan de tijden van de Klondike Goldrush, waar Dagobert Duck zijn rijkdom vergaarde.

Nog steeds weet niemand wie Nakamoto is. Maar vaststaat dat hij inmiddels schatrijk is.

Zijn bitcoins waren op het moment dat ik aan dit artikel begon 19 miljard dollar waard. Als u dit leest, kan dat overigens weer anders zijn. De waarde van de munt fluctueert nogal, om het voorzichtig uit te drukken. Op Twitter circuleert een grap over een jongen die een bitcoin voor zijn verjaardag vraagt. Zijn vader zegt: 'Wat? 15.554 dollar? 14.354 dollar is veel geld. Waar heb je trouwens 16.782 dollar voor nodig?'

Om de goudkoortsverhalen goed te kunnen volgen, wilde ik begrijpen wat een bitcoin precies was, maar steeds als ik dacht dat ik het begreep, raakte ik de draad weer kwijt. Daarom besloot ik ze in 2013 zelf aan te schaffen. Heel voorzichtig kocht ik voor 50 euro een bitcoindubbeltje en een bitcoinstuiver. Tevreden stelde ik vast dat die na een paar maanden meer dan 100 euro waard waren geworden. En niet veel later zelfs 200 euro. Ik was uitermate in mijn nopjes met mezelf. Ik kon me niet herinneren ooit eerder iets slims met geld gedaan te hebben.

Toen de bitcoinkoers vervolgens weer inzakte, nam mijn interesse even hard weer af. Een paar jaar dacht ik nauwelijks aan mijn dubbeltje en mijn stuiver. Maar afgelopen november bleken ze ineens 1.000 euro waard. En toen 1.500 euro! En terwijl ik deze woorden typ al 2.000 euro!

Een spectaculaire stijging. Maar hoe euforisch ik aanvankelijk ook was over mijn visionaire aankoop, al snel maakte dat gevoel plaats voor hevige onrust.

Hoe kon dit? Bezat ik die 0,15 bitcoin eigenlijk wel echt? Of was ik ergens ingetrapt?

Om dat te testen, besloot ik iets te kopen met een klein stukje bitcoin. Ik opende mijn bitcoin wallet, een programmaatje dat contact maakt met het internationale bitcoinnetwerk en dat je digitale handtekening voor je bewaart. Zo'n digitale handtekening heeft de volgende vorm:

5Kb8kLf9zgWQnogidDA76MzPL6TsZZY36hWXMssSzNydYXYB9KF

Als iemand anders mijn digitale handtekening te pakken krijgt, heeft hij controle over mijn 0,15 bitcoin. Vandaar dat die digitale handtekening versleuteld ligt opgeborgen in mijn digitale portemonnee, mijn bitcoin wallet.

(De tekst gaat verder onder de afbeelding.)

'We' hebben geen bank meer nodig. HA HA HA! World domination! Doei Goldman Sachs! Foto Marco Melgrati

Maar ik kwam erachter dat mijn digitale portemonnee verouderd was en dat de software niet meer bijgehouden werd. Het advies was om een nieuwe portemonnee te installeren. Ik plukte een ander programmaatje van internet en tikte daarin de seed, twaalf woorden die op een of andere manier samenhangen met je digitale handtekening en die makkelijker te onthouden zijn. Iets als dit:

Worship feast bee stone odd scale peel patient feast bee stone odd

Maar het nieuwe programma herkende mijn seed niet. Er verscheen iets in beeld over een BIP39 formaat. Mijn seed was BIP39 formaat of had in BIP39 formaat moeten zijn. Hoe dan ook: mijn seed was niet goed. Nu werd ik zenuwachtig. Voor iemand die zijn geld verdient met het schrijven van dit soort artikelen, is een paar duizend euro een interessant bedrag.

Ik zocht op internet naar mensen die hetzelfde probleem hadden, maar hun tips werkten bij mij niet. Een andere optie was om mijn private key uit mijn oude bitcoin wallet te halen. Om die tevoorschijn te toveren had ik een wachtwoord nodig. En welk wachtwoord had ik vier jaar geleden bedacht en - héél verstandig - nergens opgeschreven?

Geen flauw idee.

Het vervelende van een vergeten password van een bitcoin wallet is dat je het ook écht kwijt bent. Je kunt niet ergens een nieuw aanmaken.

Was ik nu mijn 0,15 bitcoin kwijt? Ik probeerde mezelf te sussen met de gedachte dat ik virtueel misschien wel veel geld, maar feitelijk niet meer dan 50 euro verloren was. Dat was me, zacht gezegd, weleens eerder overkomen.

Maar er nestelde zich een stemmetje in mijn hoofd. Een stemmetje dat me driftig opdrachten begon te geven om verder te zoeken op internet en uit te vinden hoe ik mijn dubbeltje en stuiver weer zou kunnen opduikelen. Het stemmetje haalde allerlei financiële orakels aan, die beweerden dat een bitcoin tonnen waard zou worden. En het citeerde antivirustycoon John McAfee, die had getwitterd dat als een bitcoin eind 2020 geen miljoen dollar waard was, hij zijn lul eraf zou hakken en zou opeten.

Daar zat ik dan, zonder wachtwoord. Dit kon wel eens een terugkerende kwelling gaan worden.

En niet voor mij alleen. Precies deze bitcoinvloek houdt al velen uit de slaap. Legendarisch is het verhaal van de Brit James Howell, die in 2013 in het nieuws kwam omdat hij per ongeluk een computerschijf met daarop 7.500 bitcoins had weggegooid. Destijds waren die bitcoins ongeveer 4 miljoen dollar waard. Bij het schrijven van dit stuk staat de teller op meer dan 100 miljoen dollar. Genoeg om een grote graafexpeditie op touw te zetten, zou je zeggen.

Toen ik googelde op 'bitcoin', 'password' en 'lost', ontdekte ik dat er meer mensen waren zoals ik. Op de site van Wired stond een bloedstollend artikel van Mark Frauenfelder. Toen hij in maart 2016 met zijn vrouw naar Tokio ging voor een vakantie en bij het pakken van zijn koffer een oplader zocht, trof hij ergens een geel briefje aan. Op dat briefje had hij zelf ooit de seed geschreven van de 7,4 bitcoins die hij op een speciale Trezor bitcoinwallet had staan. Dat is een soort usb-stick waarop je je bitcoinhandtekening kunt bewaren. The most secure hardware wallet, aldus de fabrikant.

Frauenfelder bedacht zich dat als zijn vliegtuig zou neerstorten, zijn dochters niet zouden weten wat ze met dit briefje zouden moeten doen. Zijn bitcoins, die op dat moment zo'n 8.000 dollar waard waren, zouden dan verloren gaan. Hij schreef daarom een paar instructies op het briefje en legde het onder het kussen van een van zijn dochters.

Toen hij weer terug was uit Tokio vroeg hij ernaar. Zijn dochter had geen briefje gezien. Er was wel een schoonmaakster geweest. En inderdaad, de schoonmaakster herinnerde zich dat ze het briefje had weggegooid. De bitcoins waren inmiddels 8.384 dollar waard.

Gelukkig wist Frauenfelder de pincode nog van zijn Trezor USB-stick:

551445

Maar toen hij dat intikte, verscheen de boodschap:

Wrong pin entered.

Na zes pogingen stond het zweet op zijn voorhoofd. Na iedere poging moest hij langer wachten om een nieuwe poging te kunnen wagen. Hij deed geen oog meer dicht. Hij droomde over getallen met een 1, 4 en 5. En er was die angst: dat de bitcoins nog veel meer waard zouden worden. Als hij zijn pin niet snel zou terugvinden, zou de Trezor hem zijn leven lang blijven achtervolgen. Frauenfelder ging zelfs naar een hypnotiseur, maar ook die wist de juiste code niet uit zijn onderbewuste te halen.

Uiteindelijk moest Frauenfelder een vijftienjarige whizkid inschakelen om, in ruil voor 0,8 bitcoin, zijn usb-stick te helpen kraken. Een filmpje van het moment dat de hack lukt, staat op de site van Wired. Na het veiligstellen van zijn kapitaal (7,4 bitcoins zijn op het moment dat ik dit schrijf bijna 125 duizend dollar waard) was er bij Frauenfelder nog steeds iets van waanzin in zijn ogen te bespeuren.

Mijn verhaal is niet zo spannend als dat van Frauenfelder. Na een paar keer proberen had ik het goede wachtwoord te pakken. Illustratief voor de fantasieloosheid (goddank) waarmee ik een paar jaar geleden wachtwoorden verzon. Maar als de bitcoin op de lange termijn echt zo hard blijft stijgen als John McAfee verwacht, dan zullen er nog vele nerveuze momenten volgen. Waar moet ik mijn wachtwoord en private key bewaren? Op een Trezor-stick die ik vast kwijt ga raken? Op mijn laptop, die gestolen kan worden? Op een website die gehackt kan worden, zoals onlangs ook de bitcoinmarktplaats Nicehash overkwam? Eerder al gebeurde dat bij de Japanse bitcoinbeurs Mt Gox, waar in 2014 naar schatting 850 duizend bitcoins werden gestolen, misschien wel de grootste 'bankroof' ooit.

Misschien crasht de bitcoin binnenkort wel. Of is hij al gecrasht als u dit leest. Want ik ben nog niet eens aan het eind van mijn artikel en de munt blijkt ondertussen alweer een vrije val en een voorzichtig herstel te hebben doorgemaakt.

Hoe dan ook, áls-ie crasht, zullen de mensen zonder bitcoins waarschijnlijk opgelucht ademhalen. Maar nog veel opgeluchter zullen de early adopters zijn die telkens weer gekweld worden door hun vergeetachtigheid, of die zo paranoïde zijn geworden dat ze hun titanium usb-sticks in de tuin hebben begraven.

Als ik iets geleerd heb van mijn 0,15 bitcoin, is het dat ik mezelf nog minder vertrouw dan Goldman Sachs, de ABN en ING bij elkaar. Het is niet voor niks dat het bitcoinbedrijf Xapo op een geheime locatie in de Zwitserse Alpen een 'ultraveilige kluis' heeft, waar het de private keys bewaart van klanten die serieuze aantallen bitcoins bezitten.

Een soort... Een bank dus.

Meer over