Column De kwestie

Hoe de jager van toen verschrompelde tot prooi?

Vlak voordat de flamboyante Wim Dik in februari 2000 bij KPN opstapte, was het telecombedrijf op de beurs 125 miljard gulden (57 miljard euro) waard. Alleen Shell en Unilever waren waardevoller.

Dik liet er geen misverstand over bestaan dat KPN ook die naar de kroon wilde steken. Hij had zelf net voor zijn vertrek nog het Duitse telecombedrijf e-Plus voor de neus van concurrent France Télécom weggekaapt. KPN aasde op dat moment nog op Orange en onderzocht een fusie met het Spaanse Telefónica. Als iedereen zijn kiestoon zou gaan inruilen voor een click en Europa een munt zou krijgen, zouden drie telecombedrijven kunnen overleven. De rest zou worden opgepeuzeld. En Dik wilde zoals een Hollandse koopman betaamt, de jager zijn.

Als voormalig D66-staatssecretaris voor Buitenlandse Handel, had hij het Staatsbedrijf der PTT omgetoverd tot een dynamische volksonderneming à la de VOC. Minister Neelie Kroes had hem in 1988 de opdracht gegeven de PTTte privatiseren. Hij deed meer. Hij veranderde de naam, bracht het naar de beursen en splitste de postdienst af in een apart bedrijf.

De ambtenaren van ‘putje graven, tentje zetten en tukje doen’ moesten plaatsmaken voor whizzkids die op het web surfden in plaats van door dikke telefoonboeken te bladeren.

Dik keek niet op dubbeltjes. Hij rekende al in euro’s voordat die er waren. Hij kocht niet alleen e-Plus voor 10,5 miljard euro maar legde ook bizarre bedragen neer voor UMTS-licenties die nieuwe winstgevende diensten met mobiel bellen mogelijk zouden maken. Alleen de Duitse kostte al 8,4 miljard.

Een jaar later knapte de internetzeepbel. Het aandeel kelderde van 73 naar 2,40 euro. KPN bezweek onder de schulden en moest nu door de staat die het bedrijf had verkocht, worden gered.

Uiteindelijk mocht Ad Scheepbouwer schoon schip maken. E-Plus en alle andere buitenlandse bezittingen werden weer verkocht, vaak voor een fractie van het bedrag waarvoor ze waren aangekocht. Daar kwamen Telfort en XS4ALL voor terug, zodat KPN tenminste in Nederland zou meetellen. Maar groei kwam er niet meer.

Al tien jaar lang daalt de omzet. Elke keer dat een nieuwe bron van inkomsten lijkt te zijn aangeboord (sms-berichten) droogt die al meteen op door een of andere gratis dienst (Whats App).

Dat nam niet weg dat KPN nationaal bezit bleef, een vitale spil in de digitale infrastructuur. Toen de Mexicaan Carlos Slim in 2013 zag dat de jager van eertijds een verwonde prooi was geworden, kon KPN rekenen op een medicijn uit Den Haag. Nu met vermeende Russische en Chinese spionnen in de digitale infrastructuur geldt dat nog sterker.

Niettemin is een Canadese investeerder komen opdagen die zijn handen er aan durft te branden.

Van de jager KPN is hoogstens een snack overgebleven waarvoor iemand als Wim Dik in zijn tijd zijn neus zou ophalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.