Hoe ABN Amro verdween: Wat rest is chagrijn

De woede zit diep bij het vertrekkende personeel van ABN Amro. 'Er kan geen borreltje af'.

Dit toetje was het sluitstuk van een gezamenlijk bereid feestmaal voor de grote mannen van de bank en de dames en een enkele heer die de belangen van het personeel van ABN Amro verdedigen. Eens in de drie jaar komen zij samen om de banden aan te halen en bij te praten over de toekomst van de bank.

Ruim een jaar geleden werd deze dag, die in het teken stond van de strategie van Nederlands grootste bank, informeel afgesloten met een diner van onder meer Sint Jacobsschelpen, kabeljauw en tempura van groene asperges. De keuken van ABN Amro, waar topkok John Halvemaan de leiding had, diende als metafoor voor een plaats waar door samenwerking iets bijzonders ontstaat.

De commissarissen namen vroeg afscheid die avond. Ze moesten nog een belangrijke vergadering voorbereiden voor de dag daarop. De personeelsvertegenwoordigers hadden geen benul waar die vergadering over zou gaan. Er was niets te merken aan de commissarissen die de tomaten stonden te snijden, de Sint Jacobsschelpen open wrikten en de grapefruits pelden.

Inmiddels weten de personeelsvertegenwoordigers beter. Op de vergadering van de commissarissen daags na het diner, werd gesproken over een bod dat de Britse bank Barclays op ABN Amro voorbereidde.

Dat bod, dat na een maand van speculaties eind april 2007 publiek werd, vormde de aftrap voor een wild jaar waarin ABN Amro na een bittere overnamestrijd werd overgenomen door een bankenconsortium bestaande uit Royal Bank of Scotland (RBS), Fortis en Banco Santander. Het trio – onder leiding van RBS – kreeg deze week van De Nederlandsche Bank toestemming om door te gaan met de opsplitsing van ABN Amro.

In het overnamejaar hadden de bankbestuurders hun handen vol aan de kritische aandeelhouders van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), de toezichthouders en de Ondernemingskamer. Deze speciale rechtbank verbood in eerste instantie de verkoop van het Amerikaanse LaSalle.

Het onderhouden van harmonieuze banden met het personeel had geen prioriteit.

Voor de 25 duizend werknemers van ABN Amro in Nederland was het bod de start van een bungeljaar. ‘Het besef dat wij zijn overgenomen, dringt ondanks alle publiciteit maar langzaam door. De anderen beslissen, en wij kunnen weinig anders doen dan meebuigen’, zegt Sacha Scholten, voorzitter van de centrale ondernemingsraad van ABN Amro.

Scholten werd zich afgelopen woensdag pijnlijk bewust van dit feit. Haar manager kwam binnen, besprak de situatie (Scholten zwaait af bij de COR) en meldde formeel dat er een kans was dat haar functie in de toekomst niet meer zou bestaan.

Een half uur later, conform de in draaiboeken vastgelegde procedure, kreeg Scholten een in het Engels gesteld mailtje met een herhaling van de mededeling: ‘Your manager has just informed you that your job is at risk’, luidde de eerste zin, waarna Scholten een uitnodiging kreeg voor een bijeenkomst van het mobiliteitscentrum. Verder werd haar een aantal keuzes voorgehouden, zoals afgesproken in het sociaal plan van ABN Amro.

De ontslagaanzegging is tot verbazing van veel personeelsleden in het Engels gesteld: de afzenders zijn – in tegenstelling tot de manager die het slechte nieuws brengt aan het boventallige personeel – meestal Engelstalig. De essentie van de mail is dat hoe eerder iemand afzwaait, des te hoger de ‘stimuleringspremie’ (bankjargon voor de afkoopsom) die de medewerker tegemoet kan zien.

Wie snel tekent, behoudt bovendien de komende vijf jaar de korting op de hypotheekrente. Deze kortingsregeling is een van de gouden ketenen waarmee bankmedewerkers vastzaten aan hun werkgever.

‘Ik zag het aankomen, ik ken alle punten en komma’s van de regeling, en toch viel het me rauw op mijn dak’, zegt Scholten. ‘Ik heb het afgelopen jaar onvoorstelbaar hard gewerkt, belangrijke dingen gedaan, maar nu het aankomt op afvloeien, ben ik gewoon een nummer. Een overbodig geworden onderdeel van de hele machine.’

Even later bleek de ontslagaanzegging van Scholten een vergissing. Scholten mag nog een project doen alvorens ze wordt weggestuurd.

De COR-voorzitter is niet de enige die zich op het hoofdkantoor van ABN Amro aan de Zuidas in Amsterdam moest verbijten over de mededeling dat haar baan ‘at risk’ was. Bij stafafdelingen zoals strategie en personeelszaken (waarvan duidelijk is dat die geen rol gaan spelen bij RBS, Santander of Fortis) hebben de managers de afgelopen weken een ronde gemaakt met slechtnieuwsgesprekken. Waarna een half uur later de slechtnieuws-e-mail volgde, of er discreet een brief met dezelfde strekking op het bureau werd achtergelaten.

Goed voor de stemming zijn deze tijdingen niet. ‘De drie banken hebben onvoorstelbaar veel geld op tafel gelegd om ABN Amro te kopen, en zijn nu enorm op de centen’, zegt een van de overbodig geworden personeelsleden. ‘Er zijn veel, vooral Belgische Fortis-managers op het hoofdkantoor geparachuteerd. Hun taak: het drukken van de kosten. Ze doen dat als echte boekouders. Zo mag er niets meer buiten de deur voor het personeel worden georganiseerd. Dat is te duur. Het gevolg is dat er nog niet eens een afscheidsborrel afkan voor mensen die twaalf jaar snoeihard hebben gewerkt voor ABN Amro.’

Het zijn dit soort verhalen die de sfeer bepalen in de gangen van het ABN Amro-hoofdkantoor. Over de binnengehaalde Fortis-manager die moppert dat er geen koelkastjes in het pand te vinden zijn om bier koud te zetten, over de lease-auto’s die moeten worden ingeleverd en waarvoor soms moet worden bijbetaald omdat het contract voortijdig is afgebroken en over de mensen die azen op een positie bij een van de consortiumbanken en daarom kritiekloos de orders van hogerhand opvolgen.

Tijd om over de ellende van de overname te praten is er volop. Op de afdelingen waar de eerste ontslagen zijn gevallen, was de afgelopen maanden steeds minder te doen. Het personeel bleef zitten waar het zat, aldus een van hen. ‘De hele bank zit te wachten op de bonusbrieven die de komende weken worden rondgestuurd. Daarin staat precies hoe hoog je stimuleringspremie is.’

Voortijdig vertrekken was nauwelijks een optie. Wie de afgelopen maanden zijn contract inleverde, kreeg geen geld mee. Thuis verkommeren beviel slecht. ‘Vroeger kwam de hele wereld binnen op de blackberry, maar er gebeurt niets meer. Daarom kwam iedereen naar kantoor, en zijn we praatclubjes begonnen. Daar wisselden we uit bij welke headhunters we al waren geweest. ’

Het eerste onderdeel van ABN Amro waar de impact van de fusie van de Nederlandse activiteiten met Fortis werd gevoeld, was bij ABN Amro Asset Management. Deze vermogensbeheerder werd samengevoegd met Fortis Investments. Dit kostte 500 van de in totaal 2.600 mensen die bij beide vermogensbeheerders werkten, hun baan.

Koste wat kost wilde Fortis vaart maken. ‘Alle adviseurs zeiden dat je een fusie snel moet doorvoeren’, zei de Britse Fortis-baas Richard Wohanka deze week. Die snelheid moest voorkomen dat de beste mensen de benen namen met grote klanten in hun kielzog.

Fortis zette bij de presentatie van het nieuwe fusiebedrijf uiteen hoe het personeel is geselecteerd. Daarbij vergeleek de bank teams van beleggers, gespecialiseerd in bijvoorbeeld Azië of obligaties, van het oude ABN Amro met hun collega’s bij Fortis. De beste teams kregen de baan. ‘Een relatief simpel proces’, aldus Wohanka.

Maar dat zit volgens oud-ABN Amro-medewerkers heel anders. Volgens hen viel de keus opvallend vaak op teams van Fortis. ‘Als het beter uitkwam werden de criteria aangepast’, zegt een van hen.

Fortis bezweert dat de selectie eerlijk en open is verlopen, ook al heeft een bestuurder van ABN Amro onlangs toegegeven dat de gang van zaken bij ABN Amro Asset Management geen schoonheidsprijs verdiende. Diverse personeelsleden bereiden inmiddels procedures voor tegen hun (voormalige) werkgever.

Werknemers die ABN Amro verlaten, willen onder geen beding met hun naam in de krant. Ze willen niet te boek staan als een hostile leaver (vijandige vertrekker). Dat zou hun vertrekpremie in gevaar kunnen brengen. Bovendien verkleint zo’n imago hun kansen op de arbeidsmarkt. Specialisten kunnen terecht bij een handvol concurrenten, en niemand zit te wachten op nestbevuilers.

De boventalligen hoeven in hun omgeving niet te rekenen op veel medelijden. ‘Mijn omgeving ziet dat ik een maandsalaris meekrijg per dienstjaar, plus een bonus. Dat is zomaar een ton. Maar zij realiseren zich niet dat het pijn doet om te worden weggestuurd. En dat het moeilijk is om vergelijkbaar werk te vinden’, aldus een medewerker.

Niet overal vervloeken ABN Amro’ers Rijkman Groenink, die ze heeft uitgeleverd aan het bankentrio en een forse overnamebonus opstreek. Bij Wholesale (circa 2.500 werknemers), de afdeling die fungeert als huisbankier voor grote bedrijven als Unilever, Akzo Nobel en Philips, is de stemming vele malen beter. De malaise van het hoofdkantoor is ver weg voor de zakenbankiers die bezig zijn met de toekomst, en niet met hun vertrekregeling.

Tijdens het jaarlijkse partijtje voetbal met de top van Ahold droegen de ABN Amro-spelers in de tweede helft Schotse kilts, en werden zij begeleid door een doedelzakspeler. Zo maakten de zakenbankiers duidelijk dat ABN Amro geschiedenis is, en dat Ahold voortaan zaken doet met RBS, een bankgigant met Schotse wortels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden