Historisch moment: Duitse rente onder nul

Het ondenkbare is dinsdag realiteit geworden. De rente op Duitse staatsobligaties (bunds) met een looptijd van tien jaar daalde onder de 0 procent. Wie voor die periode geld uitleent aan de Duitse minister van Financiën moet daar geld op toeleggen.

De financiële markten zagen deze ontwikkeling al aankomen, maar hoopten, tegen beter weten in, dat het zo erg niet zou worden.Beeld reuters

De tienjarige bund is het belangrijkste richtsnoer voor staatsleningen van alle andere landen in de eurozone. Het is ook wereldwijd een van de belangrijkste indicatoren die worden gebruikt voor onder meer de prijsvorming van derivaten. Begin dit jaar was het rendement op deze staatsleningen nog 0,69 procent.

De financiële markten zagen deze ontwikkeling al aankomen, maar hoopten, tegen beter weten in, dat het zo erg niet zou worden. De toenemende angst voor een Brexit heeft de stemming op de aandelenmarkten echter verpest. Beleggers stallen massaal hun geld in veilige havens en dat is de Duitse bund bij uitstek. Hierdoor stijgen de koersen en daalt het rendement onder het nulpunt.

'De nervositeit neemt toe en de markt prijst het gegeven dat eurosceptici aan terrein winnen agressief in', stelt Luke Hickmore van vermogensbeheerder Aberdeen Asset Management. 'Met het referendum in zicht gaat ook de deksel van de financiële doos van Pandora weer wagenwijd open', stelt Hickmore vast.

Bekend fenomeen in Zwitserland

Andy Bosomworth, hoofd portefeuillebeheer bij vermogensbeheerder PIMCO, wil niet te dramatisch doen. 'Het is nieuw voor Duitsland, maar inmiddels een bekend fenomeen in Zwitserland. De rente op Zwitserse tienjaarsstaatsobligaties is sinds begin 2015 negatief, en staat nu op minus 0,5 procent.'

Het rendement op de bund zakte dinsdagochtend tot -0,04 procent en schommelde de rest van de dag tussen 0 en -0,03 procent. Hiermee komt Duitsland terecht in het gezelschap van landen als Zwitserland en Japan, die ook al voor tien jaar tegen een negatief percentage kunnen lenen. Ook de rente van andere eurozonelanden die als veilig gelden, dalen. De tienjaarsrente in Nederland is gedaald tot 0,24 procent. Frankrijk, toch niet de meest florissante economie in de wereld, hoeft nog maar 0,4 procent op staatsobligaties van tien jaar te betalen.

Wereldwijde stagnatie

De belangrijkste oorzaak van de continu dalende rente is de wereldwijde stagnatie. Er is te veel aanbod van geld en te weinig vraag. Of er wordt te veel gespaard en te weinig geconsumeerd en geïnvesteerd. Dat effect wordt versterkt doordat de centrale banken uit dit dal proberen te komen door de rente nog verder naar beneden te drukken in de hoop dat mensen minder gaan sparen en meer gaan consumeren. Zo koopt de ECB elke maand voor 80 miljard euro aan staatspapier op. Sinds vorige week worden ook bedrijfsobligaties opgekocht. Maar vooralsnog slaagt de ECB er niet in om de inflatie naar het gewenste niveau van 2 procent te brengen. In mei kwam de inflatie uit op -0,1 procent.

Beleggers maken zich steeds ongeruster. Er is geen historisch precedent. 'Het is een soort van supernova die op een dag zal exploderen', twitterde Bill Gross, baas van het obligatiefonds Janus.

Bosomworth van Pimco is minder negatief. 'Negatieve rentes zijn misschien onnatuurlijk, maar beleggers moeten ook oog hebben voor de financiële geschiedenis. De briljante John Maynard Keynes zei: 'De markt kan langer irrationeel zijn dan jij solvabel kunt blijven'. De Japanse staatsobligatiemarkt werd in de jaren negentig widowmaker genoemd omdat de obligatierendementen de zwaartekracht bleken te kunnen trotseren.

Waar is rente nog hoog?

Er zijn vele landen waar het rendement op obligaties met een looptijd van tien jaar nog de dubbele cijfers heeft. Egypte (17,32 procent), Kenia (14,56 procent) en Brazilië (12,67 procent) behoren tot de grotere landen in dit gezelschap. In Europa kent alleen Oekraïne nog een uitzonderlijke hoge rente van 22 procent. Maar op overheidsobligaties van Turkije (9,61 procent), Rusland (8,71 procent), Griekenland (8,15 procent) en IJsland (6,23 procent) is een fors rendement te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden