ReportageAchter de schermen

Hier komen werkgevers terecht die steun dreigen mis te lopen

Zeker 104 duizend werkgevers worden inmiddels gecompenseerd met de zogeheten Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). Ondernemers die tussen wal en schip dreigen te vallen, komen terecht bij het UWV-kantoor in Eindhoven. ‘Mensen zijn radeloos, ze zien hun levenswerk instorten.’  

In Eindhoven behandelt een team alle aanvragen die aanvankelijk worden afgewezen door het computersysteem, zo’n 8 procent, en worden specifieke vragen over de NOW beantwoord.Beeld Marcel van den Bergh

Op maandagmorgen 6 april brak de hel los. Tenminste, zo voelde dat voor Berni Mollen, teammanager van de afdeling Uitkeren van het UWV. Die ochtend opende het digitale noodloket waar werkgevers looncompensatie kunnen aanvragen. Dat betekende ook het startschot voor zijn geïmproviseerde zenuwcentrum in Eindhoven voor ondernemers die, om wat voor reden dan ook, tussen wal en schip vallen.

De tijdelijke NOW werd begin deze maand in allerijl opgetuigd om te voorkomen dat de coronacrisis zou leiden tot massale werkloosheid. Werkgevers die hun omzet zagen verdampen, kunnen hun loonkosten gedeeltelijk laten vergoeden door het UWV. Ondanks de disclaimer van UWV-topman Fred Paling aan de start van de regeling – ‘geen zorgen: er gaat vast iets mis’ – lijkt dat tot dusver gesmeerd te gaan.

Tot nog toe keerde het UWV een voorschot van 1,9 miljard euro uit aan 104 duizend werkgevers. Daarmee houdt de uitkeringsinstantie de banen van 1,7 miljoen werknemers overeind. Veruit de meeste aanvragen werden toegekend in de horeca, daar ging 282 miljoen euro naartoe, gevolgd door de detailhandel. Dat blijkt uit cijfers die de uitkeringsinstantie vrijdag publiceerde. 

Vechten tegen de bierkaai

Maar zo ogenschijnlijk soepel als de regeling aan de voorkant verloopt, zo druk was en is het aan de achterkant bij het kantoor in Eindhoven. Daar behandelen Mollen en zijn team alle aanvragen die aanvankelijk worden afgewezen door het computersysteem, bij 6.700 leidde dit tot een definitieve afwijzing, en beantwoorden ze alle specifieke vragen over de NOW. 

‘De ochtend dat het loket openging, zag ik de mails met tientallen per seconde binnenkomen’, zegt Mollen. ‘Vanaf dat moment was het vechten tegen de bierkaai.’ Er werden op het laatste moment nog 33 nieuwe mensen ingevlogen om de telefoons te bemannen. ‘Uitzendkrachten die nauwelijks wisten wat het UWV was, kregen een vragenlijst in hun handen gedrukt en moesten aan de slag. We liepen hier allemaal rond met rode oren.’

Inmiddels zijn er ook twee ‘uitvalteams’ opgezet in Amsterdam en Groningen en is de rust in de Eindhovense kantoortuin enigszins weergekeerd. Al klinkt onder het zachte getik van toetsenborden nog altijd het onophoudelijke gerinkel van telefoons. De lokaal gebezigde taal bestaat vooral uit afkortingen: IBAN, NOW, KvK.

Calamiteitenregeling

Aan een van de computerblokken zit Selcan Kaya met haar neus in een spreadsheet. Aan haar vandaag de eer om werkgevers na te bellen van wie de voorschotten opvallend laag zijn uitgevallen. ‘In de media is het beeld ontstaan dat we altijd 90 procent van de loonkosten vergoeden’, stelt Kaya. ‘Maar ik moest net iemand bellen die maar 7 euro heeft gekregen.’

Kaya werd in december al aangenomen voor ondersteuning bij de regeling werktijdverkorting (wtv), de voorloper van de NOW. Die calamiteitenregeling werd hier in Eindhoven tot voor kort handmatig uitgevoerd. Met kopietjes, scanners en ingewikkelde rekensommen. Dat kon omdat er jaarlijks maar tweehonderd keer gebruik van werd gemaakt. Dit jaar zou de wtv wel iets worden uitgebreid voor werkgevers die te lijden hadden onder de crisis die ons tot voor kort zo bezighield: de stikstofcrisis.

Maar dat was voordat een virus de Nederlandse economie tot stilstand bracht en werkgevers met honderden tegelijk hun toevlucht zochten tot de veel te ingewikkelde noodmaatregel. Teammanager Mollen was op dat moment nog op wintersport. ‘De eerste dag kreeg ik een sms: er zijn vandaag tweehonderd aanvragen binnengekomen. De volgende dag kreeg ik er weer een: vandaag zijn het er vijfhonderd. Dan zit je half op de ski’s half op kantoor.’

Bekaaid

Net als tijdens de kredietcrisis in 2008, werd ook nu besloten tot een nieuwe regeling. Omdat de NOW er snel moest komen, kon geen rekening worden gehouden met individuele gevallen. Dus roerden zich de afgelopen weken verschillende werkgevers en sectoren die er bekaaid vanaf kwamen.

Die werkgevers krijgen ze in Eindhoven aan de lijn. Zo sprak Kaya een hoteleigenaar die net in februari was opengegaan. Omdat het UWV de vergoeding baseert op de loonkosten over de maand januari, kreeg ze nul op het rekest. ‘Ze heeft vijf minuten lang gehuild. Ik wilde haar zo graag helpen, maar wist niet wat ik moest zeggen.’ Kaya adviseerde haar het nieuws te blijven volgen, misschien zou er nog een aanpassing van de regeling komen. ‘Ze bedankte en zei: ik ga mijn faillissement aanvragen.’

Mensen zijn vaak radeloos, zegt Mollen. ‘Ze zien hun levenswerk instorten.’ Natuurlijk voelt hij zich verantwoordelijk, maar hij is ook realistisch. ‘In het begin dacht ik: we houden hier Nederland overeind. Als dit in juni achter de rug is, kan iedereen weer gewoon verder. Inmiddels denk ik daar genuanceerder over.’ Begin deze maand bleek al dat de NOW niet alle banen kan redden. Het UWV zag het aantal nieuwe werkloosheidsuitkeringen in maart met 40 procent toenemen ten opzichte van februari. Het aantal werkenden is in 6 jaar niet zo sterk gedaald.

Toch houden ze de moed erin. En wie zichzelf niet kan motiveren, kan zich altijd even wenden tot het complimentenbord op de zesde etage. Daarop staan met stift de vriendelijke opmerkingen van bellers geschreven (‘hulde UWV!’). Die gaan de medewerkers nog hard nodig hebben: de bezwaarprocedure op de verleende voorschotten gaat binnenkort van start.

Verder lezen

Strooien met miljarden: dit kost de peperdure redding van de economie

Het regent ww-aanvragen bij het UWV: ‘Ik verdien natuurlijk liever m’n eigen geld’.

UWV opent digitaal noodloket:‘Geen zorgen, er gaat vast íets mis’. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden