Het wordt een klus om waterstofauto populair te maken

Het is de schoonst denkbare brandstof, maar de ontwikkeling van de waterstofauto verloopt traag. Een miljardeninvestering van multinationals moet waterstof een extra impuls geven.

Onderhoud aan een bus op waterstof in Helmond. Momenteel rijden in Nederland enkele bussen, 25 personenauto¿s en één vuilniswagen op deze brandstof.Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Waterstof, ooit een van de kanshebbers om onze mobiliteit te verduurzamen, leek de laatste jaren kansloos tegen de snelle opmars van de elektrische auto. Maar halverwege januari maakten dertien multinationals in Davos, tijdens het World Economic Forum, bekend nauw te gaan samenwerken om de tot nu toe trage introductie van de waterstofauto te versnellen.

Tot de deelnemers aan deze 'Raad voor de Waterstof' behoren machtige bedrijven zoals Shell en Total, de autoconcerns Daimler-Benz, BMW en Toyota en Air Liquide, 's werelds grootste multinational in geperste gassen. Zij gaan de komende vijf jaar 10 miljard euro investeren in waterstof. Concrete plannen werden niet uit de doeken gedaan.

Een woordvoerder van Shell zegt dat het zal gaan om het verder doorontwikkelen van technologie en het bouwen van netwerken. Tankstations dus. De dertien willen de kip-en-ei-stelling voor de waterstofauto doorbreken: autofabrikanten bouwen geen waterstofauto's omdat er nauwelijks tankstations zijn, en brandstoffabrikanten brouwen geen waterstof omdat er nauwelijks klanten voor zijn.

Wat is er zo duurzaam aan waterstof als autobrandstof?

Deze brandstof is de schoonste denkbaar. Waterstof levert alleen maar schoon water als verbrandingsproduct. En de motoren zijn even stil als die van elektrische auto's. Waterstof wordt niet gebruikt in een verbrandingsmotor met cilinders en zuigers, maar in een doodstille brandstofcel die elektriciteit opwekt waarmee de auto wordt aangedreven.

Waterstof kun je zeer milieuvriendelijk maken: jaag een elektrische stroom door een bak water en dat water splitst zich in waterstof en zuurstof. Als die stroom duurzaam is opgewekt, heb je zo een klimaatneutrale brandstof. Zo gaat dat nu nog maar zelden. Op dit moment wordt 85 procent van de waterstof gemaakt uit aardgas en is dus gewoon omgebouwde fossiele brandstof. Verder komt waterstof vrij bij de productie van chloor.

Waterstof heeft twee grote voordelen op de batterij-auto: tanken is een minutenkwestie, en met een volle tank kom je verder dan met een volle accu. WaterstofNet-directeur Adwin Martens rijdt met de bedrijfs-Hyundai ix35, de eerste waterstofauto in Nederland, op een tankje al 500 kilometer. De Toyota Mirai haalt 600 kilometer. 'Moet je zien hoe ver de eerste elektrische auto's kwamen', voegt Martens er snerend aan toe. Waterstofauto's, zegt hij, zullen al spoedig een actieradius van 900 kilometer hebben. Ter vergelijking: zelfs Tesla's komen zelden verder dan 400 kilometer op een volle accu. Een simpele benzine-auto haalt al gauw 700 kilometer.

Waarom is waterstof tot nu toe niet doorgebroken?

De brandstofcel was tot nu toe gewoon niet goed genoeg. Het systeem werkte wel, maar was niet klein genoeg om in een auto te zetten. Er waren ook technische problemen met het transport, de opslag, en het tanken van het uiterst explosieve gas, maar die lijken nu opgelost. Maar door die technische achterstand heeft de waterstofauto ook een achterstand op de markt opgelopen.

Die nadelen kunnen tijdelijk zijn. Maar volgens Maarten Steinbuch, hoogleraar in de autotechniek aan de Technische Universiteit Eindhoven, wint uiteindelijk de batterij-auto ruimschoots van de waterstofauto. Volgens hem zijn de batterij-auto's tot drie keer efficiënter (en dus goedkoper in gebruik). Dat komt, zegt hij, omdat waterstof eerst moet worden gemaakt uit elektriciteit, en in de brandstofcel van de auto weer wordt omgezet in elektriciteit. Twee extra omzettingen dus, met extra verliezen.

Tot nu toe was het Toyota dat de toekomst zag in de waterstofauto. 'Maar zelfs Toyota heeft nu een serie batterij-auto's aangekondigd', zegt Steinbuch.

Is waterstof goedkoop?

Nee. Directeur Adwin Martens van Waterstofnet betaalt voor een tankje van vijf kilo waterstof 50 euro en rijdt daar 500 kilometer op. Een euro per 10 kilometer dus. Met benzine zou hij iets goedkoper uit zijn; waterstof zou hooguit 6 euro moeten kosten om met benzine te kunnen concurreren, zegt hij. Elektrisch rijden is duidelijk goedkoper. Wie het een beetje uitkient, rijdt met diezelfde euro 20 kilometer.

De waterstofauto zelf is ook niet goedkoop. De Hyundai is in kleine oplage gemaakt en kost 60 duizend euro. Er rijden er twintig van in Nederland. De Toyota Mirai, de eerste waterstofauto in serieproductie, kost rond 80 duizend euro. Maar dan ben je wel bijna zeker de eerste in de straat met zo'n ding: er zijn er tot nu toe in Nederland vijf van verkocht, aan leasemaatschappijen.

Wordt het ooit nog wat met de waterstofauto?

Grote bottleneck is het aantal tankstations. Er is er nu een in Helmond, en een bij Rotterdam: dat is wel erg weinig voor heel Nederland. In Arnhem, Den Haag, Breda en Delfzijl zijn tankstations in voorbereiding. WaterstofNet heeft een aanvraag lopen voor Europese subsidie voor 12 stations in de hele Benelux, te bouwen voor 2019.

Maarten Steinbuch van de Universiteit Eindhoven ziet weinig in waterstof voor personenauto's, het kan wel een oplossing zijn om het vrachtvervoer te verduurzamen. 'Als je een zware vrachtwagen voor lange afstanden met batterijen moet uitrusten, heb je heel zware batterijen nodig.'

Het Amerikaanse bedrijf Nikola (genoemd naar Nikola Tesla, een Tsjechische ingenieur wiens achternaam ook al voortleeft in de bekende autofabrikant) heeft midden vorig jaar zijn eerste waterstoftruck onthuld, een bakbeest met een actieradius van 1.900 kilometer op één tank waterstof, en is bezig 365 tankstations te bouwen in Canada en de Verenigde Staten.

In Nederland rijden tot nu toe rond 25 personenwagens op waterstof, plus een vuilniswagen en enkele bussen. Het wordt nog een hele klus voor de Raad voor de Waterstof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden