Column Peter de Waard

Het Verenigd Koninkrijk zal met hangende pootjes op de stoep in Brussel staan

Er is een mooi YouTube-filmpje van anderhalve minuut van een deemoedige Britse premier Wilson die in 1967 in Den Haag de demissionaire ministers Jelle Zijlstra en Joseph Luns smeekt lid te mogen worden van wat toen nog de EEG heette.

De Labour-leider koos eieren voor zijn geld. Groot-Brittannië was slachtoffer geworden van de wet van de remmende voorsprong. De twee naties die 22 jaar eerder nog definitief waren verslagen  – Duitsland en Japan –  hadden de winnaar al economisch overvleugeld. En het imperium was verloren gegaan.

Winston Churchill had in 1946 het idee van een Verenigde Staten van Europa gelanceerd. Maar het was niet zijn bedoeling dat Groot-Brittannië er zelf lid van zou worden. De eeuwige kemphanen Frankrijk en Duitsland moesten zich verenigen, samen met de lage landen en Italië. Zijn eigen land was nog de de derde supermacht. Nadat de Britten in 1949 het pond sterling devalueerden, volgden alle koloniën en Gemenebest-landen het moederland nog als makke schapen.

Maar toen in juli 1966 het pond opnieuw onderuit ging, was de politieke en economische macht van het land al zo afgetakeld dat Groot-Brittannië alleen devalueerde.

Onder het motto Common Market instead of Commonwealth besefte Wilson dat Groot-Brittannië alleen nog binnen een Europees samenwerkingsverband een rol op het wereldtoneel zou kunnen spelen. Hij benoemde met George Brown een eurofiel op de post van Buitenlandse Zaken en besloot te gaan lobbyen voor het EEG-lidmaatschap.

In Den Haag liet hij weten aan alle voorwaarden van Brussel te willen voldoen. ‘Het was een voortvarend gesprek’, zo zei hij na afloop op een persconferentie met Hans van Mierlo onder de aandachtige luisteraars. Uiteindelijk sprak De Gaulle zijn veto uit en kon het toetredingsproces pas na het aftreden van de Franse president daadwerkelijk in gang worden gezet.

Nu stappen ze er weer uit. Zelfs niemand van de doldwaze Brexiteers zal de illusie hebben dat Groot-Brittannië in 2019 weer over de wereldzeeën zal gaan heersen. Niettemin is het Brexit-proces doorgezet.

De Britse premier May heeft gelaten een Dictaat van Brussel geaccepteerd dat, zoals het er nu uitziet, door haar parlement zal worden verworpen. Als dat gebeurt liggen alle opties open: May treedt al dan niet af, er komen al dan niet nieuwe verkiezingen met daarna al dan niet een tweede referendum.

Intussen zal de munt van het geïsoleerde eiland achteruit kachelen en dreigt na het imperium ook het Verenigd Koninkrijk te ontploffen.

Als May het veld heeft geruimd zal er zonder twijfel binnen enkele jaren weer een eurofiele Britse premier à la Harold Wilson komen die overtuigd is dat wat resteert niet zonder de gemeenschappelijke markt kan. Hij of zij zal met hangende pootjes in Den Haag lobbyen voor een hernieuwd lidmaatschap.

Hopelijk heeft Europa dan een nieuwe De Gaulle.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.