Het spel of de knikkers

Nederland teltmomenteel iets meerdan een miljoenparticuliere beleggers.Twee 'amateurs' en eenprofessional vertellenwaarom zij zijn gaan beleggen. 'Ik heb zekerniet de illusie dat ik er rijk van kan worden.'..

Aan de beleggingsgekte in Nederland lijkt nog altijd geen einde te komen. Was de optiebeurs afgelopen vrijdag een waar gekkenhuis, gisteren schoot de AEX-index - de graadmeter van de Amsterdamse effectenbeurs - voor het eerst door de magische grens van duizend punten.

Gelokt door de forse koerswinsten, pogen steeds meer particulieren een graantje mee te pikken. 'We worden al weken gebeld door cliënten die plotseling willen gaan beleggen', zegt een medewerkster van een ING-filiaal in het land. Sinds 1994 is het aantal beleggers fors gestegen.

Liefst één op de drie beleggers belegt pas sinds 1994, zo blijkt uit een onderzoek in juni van het Centrum voor Marketinganalyses. Nederland telt nu iets meer dan een miljoen particuliere beleggers. Zeven van de tien aandeelhouders zijn man. Bij de beleggers tot 34 jaar is 40 procent vrouw.

Wie denkt dat de investeerders flinke bedragen gebruiken, komt bedrogen uit. Zo'n 40 procent belegt minder dan 25 duizend gulden. Het overgrote deel gebruikt spaargeld. 7 Procent verhoogt de hypotheek of sluit een lening af om te kunnen beleggen.

Opvallend is dat de beleggers buitengewoon optimistisch zijn over de toekomst. Vooral de nieuwe beleggers beschouwen het aandeel als een veilige investering. Gevaren zien ze nauwelijks, ook niet in de voortdurende stijging van de beurskoersen. Een kleine 60 procent is ervan overtuigd dat de beurs in de komende maanden nog verder zal stijgen. Maar 15 procent houdt rekening met een daling.

Waarom zou C. Hill zijn spaargeld op de bank zetten, tegen een rente van zo'n 4 procent, als hij met beleggen een grove winst kan maken? Neem nou die call-opties ABN Amro. In juni kocht de ex-leraar tien contracten, met recht op duizend aandelen, voor 7,20 gulden per contract. Woensdag waren ze gestegen naar 18,80 gulden.

Maar Hill verkoopt niet.

'Ik peins er niet over', zegt hij aan de keukentafel. 'In zes weken heb ik nu 11 duizend gulden verdiend, dat is meer dan een verdubbeling. Dit is een stabiel en zeker niet duur aandeel, dus het zal zeker nog meer in waarde stijgen'.

De blauwe Volvo heeft hij deels betaald met zijn beleggingswinst, evenals de vakantie naar Amerika. Sinds mei vorig jaar zijn IT-funds, call-opties en aandelen van onder andere Ahold de nieuwe hobby van de 54-jarige Hill uit Zeist. Door een ongeval op school is hij volledig arbeidsongeschikt. Hij wilde iets doen met al die vrije tijd. 'Al jaren dacht ik erover om iets met beleggen te doen. Ik volgde het nieuws elke dag in de kranten, maar het is er eigenlijk nooit van gekomen. Tot vorig jaar.'

Hij begon voorzichtig met enkele fondsen van de VSB Bank. Het aandelenfonds leverde hem na vijf maanden 30 procent winst op, maar met het rentefonds verloor hij geld. Na ruim een half jaar waagde Hill de grote stap. Hij begon aandelen te kopen: Ahold, VNU, Getronics, Twentsche Kabel.

Hill: 'Een vriend van me belegt al jaren en die zei dat je moet spreiden. Een bank, een supermarktbedrijf et cetera. Ik krijg natuurlijk adviezen van mijn beleggingsadviseur, maar ik bepaal alles zelf. Ik lees de kranten goed, ik vraag jaarverslagen op en ik ga wel eens naar aandeelhoudersvergaderingen.'

Natuurlijk lijdt hij soms verlies. Zo kocht Hill aandelen Toolex Alpha, honderd stuks, voor 21,60 gulden. Tot het aandeel zakte naar 15 gulden. Hij wilde er vanaf, omdat zijn belegging maanden bleef steken op die koers.

Twee dagen nadat de ex-leraar had verkocht, steeg het aandeel weer naar 22 gulden. Shell verkocht hij dinsdag voor 110 gulden maar woensdag opende het aandeel op 115,70 gulden. 'Jammer, maar ik heb toch een leuke winst gemaakt. Want ik kocht Shell in februari voor zo'n 86 gulden.'

Hetzelfde overkwam hem met een Ahold-emissie. Hij kocht Ahold voor 85 gulden om ze drie maanden later voor 115 gulden van de hand te doen. 'Ik heb tweeduizend gulden verdiend, maar het trieste is dat ik nu zeven mille gehad zou hebben. Wanneer moet je kopen en verkopen, dat blijft moeilijk. Soms denk ik: had ik maar meer geduld gehad. Maar ik lig er niet wakker van. Echt niet.'

Voor een 'amateurtje' vindt Hill eigenlijk dat hij het niet zo gek doet. In een jaar haalde deze beginnende belegger een rendement van gemiddeld 35 procent op zijn beleggingen.

Wat hij maandelijks van zijn invaliditeits-uitkering overhoudt, belegt Hill weer. 'Er komt vroeg of laat best een correctie van de koersen. Maar een krach, dat zie ik niet gebeuren. Ik heb ook breed belegd. Er moet heel wat gebeuren voor Ahold of Shell flink naar beneden gaan.'

Zelfs de beleggingsadviseur maakt wel eens een smak. G. Starre (29) speelde in april met wat kortlopende opties - het recht om aandelen of valuta tegen een bepaalde prijs te kopen - en het liep niet goed af. Een deel van de koerswinst die hij eerder behaalde, raakte hij kwijt.

'Die ene keer ben ik overmoedig geweest', zegt hij eerlijk. 'Ik was toen erg bezig met de stijging van de beurs. Alleen kwam mijn verwachting helaas niet uit. Aan de andere kant: ik heb vorig jaar met wat dollar-opties leuke dingen kunnen doen. Een sieraad voor mijn vriendin, een schilderij van Heijboer, wat aandelen.'

Starre, vermogensbeheerder bij KBW Effectenbank, stopt zijn spaarcentjes bij voorkeur niet in de grote, relatief veilige fondsen. In zijn aandelen-portefeuille, bedoeld als zekerheid voor de toekomst, prijken niet Unilever of KPN maar Norit, ASM Lithografie, CMG en Baan. Hij is ook niet het type van de belegger die bij winst meteen casht.

'Ik heb een ander risico-profiel dan mijn klanten', beklemtoont de adviseur. 'Zij beleggen wellicht met hun pensioengeld waar ze voorzichtig op moeten zijn. Ik beleg op termijn, dat geld heb ik nu niet nodig. Ik probeer met iets meer risico een hoger rendement te halen. Deze agressieve fondsen, die wel de duurste zijn, kunnen op een dag 20 procent stijgen. Of dalen. Maar ik heb er vertrouwen in dat het in de toekomst wel goed met ze gaat.'

Hij zag ASM de laatste dagen zakken. Met Norit gaat het eigenlijk ook niet zo. Starre: 'In het half jaar dat ik Norit heb, zijn ze 3 procent in waarde gestegen. Toch blijf ik ze houden, ik zing het wel uit. Straks komen de halfjaarcijfers. Vorig jaar schoot de koers toen omhoog.'

Sinds april doet hij aan langlopende call-opties: Elsevier en ABN Amro. De investering voor de twee call-opties ABN Amro was 1200 gulden. Ze zijn nu 3600 gulden waard. Elsevier gaat niet zo snel. Tot 2001 kan hij ze kopen voor 35 gulden. De koers is nu 37 gulden. Starre: 'Ik ga uit van een gemiddeld rendement per jaar van 10 procent. Waarom uitgerekend deze twee? 'Elsevier is een defensief aandeel met dus een laag risico. Als de beurs omlaag gaat, zakt het niet zo snel. En ABN Amro is een goed fonds voor de toekomst. Ze verdienen veel geld en ze doen de nodige overnames in Amerika. Ze stijgen nu ook aardig de laatste dagen.'

Klanten vragen hem wel eens om tips, wat iets gaat doen. Zeker in deze hectische dagen. Maar dat is onmogelijk, betoogt Starre. 'Ik ben als adviseur beter geïnformeerd dan andere beleggers, maar ik zal nooit zeggen: je moet dát kopen. Ik adviseer slechts. En ik wijs ze op de risico's.'

Wat voor winst hij de afgelopen jaren heeft gemaakt, heeft hij liever niet in de krant. Maar: 'Als alles nu 30 procent zou zakken, zou ik nog een leuke winst overhouden. Alleen, wat moet je ermee? Op de bank zetten is niet zo aantrekkelijk. En ik ben ook geen big spender. Ik rijd niet in een grote auto en ik ga niet meerdere keren per jaar op vakantie. Ik houd natuurlijk rekening met een beurskrach, maar ik heb er vertrouwen in dat de beurs op lange termijn weer aantrekt. Dan moet ik maar wat langer op mijn aandelen zitten.'

Nee, R. Straver heeft zich niet de haren uit zijn hoofd getrokken omdat hij zijn aandelen Baan Company vorige maand te vroeg verkocht. Want de stelling van Straver, fysiotherapeut in Utrecht, is simpel: op een gegeven moment moet je gewoon tevreden zijn met je winst. Punt. Zijn winst was trouwens goed voor een paar maanden salaris.

Straver kocht nog niet zo lang geleden de aandelen van het Nederlandse softwarebedrijf voor 78 gulden om ze in april weer te verkopen voor 97 gulden. Baan doet nu 170 gulden. 'Natuurlijk heb je er eerst spijt van', zegt hij nuchter. 'Ik krijg adviezen van diverse banken, maar deze beslissing heb ik indertijd zelf genomen. Want zoals de beurs er nu voorstaat, weet ook mijn bank het niet meer.'

Straver belegt vooral de laatste twee jaar steeds meer. Door de grotere winsten heeft hij meer geld en kan hij zijn beleggingen beter spreiden. In twaalf fondsen heeft de fysiotherapeut zijn spaargeld nu gestopt, variërend van Hoogovens en Nedlloyd tot opties Heineken.

Hij heeft uitgerekend dat hij zo'n 30 procent winst maakt op zijn beleggingen. 'Een paar jaar terug was je al tevreden met 10 procent. Ik heb zeker een paar klappers gemaakt de laatste tijd. Ik zeg niet hoeveel, dat is privé. Maar in twee weken de waarde van je opties zien verdubbelen, dat is zeker geen uitzondering.'

Beleggen, zegt hij, is voor een deel speculeren en op je gevoel afgaan. Maar de fysiotherapeut probeert ook zo logisch mogelijk te denken. 'Baan deed ik toen van de hand omdat het bedrijf al die hoge verwachtingen ook moet kunnen waarmaken. Al die nieuwe investeerders verwachten dat het bedrijf zal groeien. Maar als straks iets tegenzit, kan de koers net zo goed hard naar beneden gaan. Zo werkt het.'

Nedlloyd kocht Straver omdat hij vond dat het fonds eigenlijk werd ondergewaardeerd. Als het bedrijf straks goed presteert, en daar heeft hij wel vertrouwen in, zit Straver ook goed. De opties Heineken schafte hij vorige maand aan, omdat hij er wel vertrouwen in had dat de onderneming verder zou groeien na de reorganisatie. Mogelijk zouden ook andere beleggers dat kunnen verwachten. Trouwens, voeding doet het dit jaar toch prima op de beurs?

Het liep anders af. Heineken steeg weliswaar een beetje, maar de koers kwam niet boven de 370 gulden uit waarop Straver had vastgezet. Tweeduizend gulden was hij kwijt, onder andere aan premies.

'Ik heb aandelen die blijven dalen maar ik houd ze gewoon. Ik beschouw ze ook niet als een verlies. Want je hebt hoop voor de langere termijn. En dan weet je dat je pieken en dalen hebt.'

Straver belegt voor zijn oude dag, om financieel onafhankelijk te zijn. En omdat hij het leuk vindt. 'Maar ik heb zeker niet de illusie dat ik er rijk van kan worden. Veel nieuwe beleggers denken daar anders over. Ik laat me niet gek maken door de flinke winsten die nu snel worden binnengehaald. Ik denk zo: het geld dat ik nu beleg, moet ik niet nodig hebben. Het is gewoon een extraatje.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden