NieuwsUWV-cijfers

Het regent aanvragen bij het UWV: ‘Ik verdien natuurlijk liever m’n eigen geld’

Het aantal nieuwe WW-uitkeringen is in maart met 42 procent toegenomen ten opzichte van februari. Dat blijkt uit cijfers van het UWV. Voor het eerst wordt concreet hoe hard de klap is die de coronacrisis uitdeelt aan de arbeidsmarkt.

Elise Lafeber is lichttechnicus in het theater: ‘Ik wil verder met dit vak, maar wie gaat er straks nog naar het theater?’Beeld Arie Kievit

In maart verstrekte het UWV 37.800 nieuwe werkloosheidsuitkeringen (WW). Dat waren er 11.200 meer dan in februari, toen het coronavirus ons land, in elk geval in ieders gedachten, nog niet had bereikt. Bij jongeren tot 25 jaar nam het aantal aanvragen het sterkst toe. Vooral werknemers in de sectoren die van overheidswege moesten sluiten – de horeca, catering en cultuursector – werden hard getroffen. Evenals de uitzendbranche.

‘Het is alsof het weer plotseling omsloeg in maart’, zegt hoofd arbeidsmarktinformatie Rob Witjes van het UWV. ‘De eerste twee weken was er geen vuiltje aan de lucht, en ineens, ­medio maart, zie je dat de arbeidsmarkt vol in de remmen ging.’ Die omslag viel precies samen met het kabinetsbesluit om alle horeca te sluiten en evenementen af te gelasten. ‘Ik denk dat veel werkgevers die persconferenties zagen en in een reflex besloten mensen te ontslaan.’

De cijfers van het UWV lijken nog maar het topje van de ijsberg. Gemeenten zagen het aantal bijstandsaanvragen de afgelopen twee weken verdrievoudigen, zegt Peter Heijkoop, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Hij schat bovendien dat het aantal zelfstandigen dat een beroep deed op de zogenoemde Tozo-regeling, die hun in­komen aanvult tot het bestaansminimum, is opgelopen tot 250- tot 300 duizend. Dat is een kwart van de één miljoen zzp’ers in Nederland. In Amsterdam, met veel ­horeca en toerisme, kwamen tot nog toe 43 duizend aanvragen binnen. In de regio Rotterdam waren het er ruim 23 duizend, in Den Haag 10 duizend.

Volgens cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek donderdag publiceerde, daalde het percentage mensen van 15 tot 75 jaar met betaald werk van 69,3 naar 69,1 procent. Die daling was de sterkste in 6 jaar. 

Andersoortig

De snelheid waarmee het economische tij lijkt te keren, wijkt sterk af van de economische crisis in 2008, stelt Witjes. Toen kwamen de uitkeringsaanvragen geleidelijk op gang en waren die verspreid over alle sectoren. Het is dan ook in alle opzichten een heel andersoortige crisis, zegt hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers van de Universiteit Utrecht.

‘Normaal zie je dat de arbeidsmarkt als geheel wordt getroffen, maar nu is het personeel in de ict, tuinbouw en zorg niet aan te slepen, terwijl andere sectoren volledig stil liggen.’ Dat biedt kansen om over te stappen, zegt Schippers. ‘Al heeft Nederland veel banen die bepaalde competenties vragen. Je kunt niet zomaar in de zorg gaan werken.’

Het merendeel van de werknemers hoeft gelukkig ook nog niet zo’n carrièreswitch te overwegen. Volgens Witjes is dat mede te danken aan de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkbehoud (NOW). Daarmee neemt het UWV de loonkosten van bedrijven die omzetverlies lijden deels over waardoor het personeel op de loonlijst kan blijven staan. Woensdag hadden bijna 91 duizend werkgevers al gebruik gemaakt van de noodmaatregel.

Overstappen

Schippers vindt het een goede regeling. Doordat bedrijven straks geen tijd vermorsen met het zoeken naar nieuws personeel, kunnen ze sneller in actie komen als de coronacrisis voorbij is. Bovendien houdt de maatregel de koopkracht op peil. ‘Als Rutte op 28 april het startschot zou geven, sprinten we naar de Efteling om geld te besteden en wordt het consumeren gewoon hervat, inclusief een enorm uitbundige eerste week.’

Dat wil zeggen: áls Rutte dat onwaarschijnlijke startschot inderdaad geeft. Want dat is ook direct de kanttekening: als deze crisis langer duurt, zullen meer bedrijven omvallen en meer mensen in de WW komen. Dan leveren zij uiteindelijk ook in aan koopkracht en wordt het toch een crisis zoals we hem kennen. 

Dat het aantal nieuwe WW-uitkeringen in april in ieder geval hoger zal zijn dan in maart, staat volgens Witjes vast, maar verder dan dat durft hij niet vooruit te kijken. ‘Dat niemand weet waar de uitgang uit deze crisis zit, maakt alle andere voorspellingen boterzacht.’

‘Ik wil verder met dit vak, maar wie gaat er straks nog naar het theater?’

Elise Lafeber (25)

Lichttechnicus in het theater

‘‘Tot de volgende!’ dat is het laatste geweest wat ik tegen mijn collega’s heb gezegd. Het was een repetitiedag. Op zaterdag zou een nieuwe voorstelling in première gaan, maar de donderdag ervoor kreeg ik een voicemailbericht dat het theater dichtging en ik de rest van de maand niet meer hoefde te komen. Ik heb niet eens echt afscheid kunnen nemen. 

‘De afgelopen twee jaar had ik een nulurencontact, in mei zou ik een vast contract moeten krijgen. In de eerste weken dat ik thuiszat, had ik nog hoop dat het door zou gaan, maar op een gegeven moment hoorde ik minder dan ik zou willen horen. Toen heb ik mijn leidinggevende gebeld. Die zei: ‘Helaas kunnen we je op dit moment niets bieden’. Wat ik dacht? Grof gezegd: Fuck. Ik wil verder met dit vak, het is het leukste werk in de wereld, maar ik denk niet dat mensen straks weer staan te springen om naar het theater te gaan.

‘Financieel houd ik het wel een halfjaar vol, maar mentaal is dat geen optie. Ik verveel me. Het concept van datum en tijd ben ik een beetje kwijt. Het maakt toch niet uit welke dag het is. Ik hoef nergens heen. Dat vind ik het moeilijkste: dat ik weet dat ik geen werk heb om naar uit te kijken als het allemaal voorbij is.’

Eline HeupermanBeeld Arie Kievit

‘Mijn baan was mijn lust en mijn leven. Ik ging elke dag op avontuur’

Eline Heuperman (55)

Passagiersassistent op Schiphol

‘Ze noemen het ook wel het Schipholvirus: als je daar eenmaal werkt, wil je er niet meer weg. Omdat het zo leeft en internationaal is, je ontmoet mensen van over de hele wereld. Helemaal in mijn werk. Ik liep in één dienst 15 kilometer langs alle gates voor 11,70 euro per uur. Maar ik had het gratis gedaan. Het was mijn lust en mijn leven. Ik ging niet werken, ik ging op avontuur.

‘Zeker de laatste weken begon die corona steeds meer te spelen. Vluchten werden geannuleerd, vliegtuigen werden steeds leger. Ik heb tot en met 26 maart gewerkt. Die dag stond ik met een groep collega’s bij de bagageband en kregen we een mail van het uitzendbureau dat we per 28 maart niet meer hoefden te komen. Ik klapte in elkaar.

‘Ik heb de WW meteen aangevraagd, maar ik verdien liever mijn eigen geld. Ik ben een actief mens. Ik wil niet thuiszitten. Maar waar moet ik solliciteren? De Albert Heijn neemt mij toch niet aan, ik ben 55. Ik heb via Indeed wel gereageerd op een vacature. Als beveiliger op Schiphol. Dat ga ik natuurlijk niet worden. Ik moet dus echt afkicken nu.’

Verder lezen

Flexwerkers en zzp’ers die normaal in de horeca werken zitten opeens zonder baan, terwijl supermarkten overuren draaien. Uitzendbureaus proberen hun personeel over te plaatsen. 

Het UWV bouwde drie weken aan het digitale NOW-loket: ‘Geen zorgen, er gaat vast íets mis’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden