Het pijnlijke moment van commissaris Wim Kok

Drie jaar geleden besloot ING tot een salarisstijging van 60 procent. Die operatie kan een doorslaand succes worden genoemd...

Vier jaar geleden presenteerde ING een rapport waaruit bleek dat de top van de bank-verzekeraar te weinig verdiende. Dat moest anders, te beginnen met een salarisverhoging van 15 procent, oplopend naar 60 procent drie jaar later.

Het voorstel leidde tot grote opwinding onder de vakbonden en het personeel. Vooral de nieuwe commissaris bij ING, oud-premier Wim Kok moest het ontgelden. De man die als premier de salarisstijgingen aan de top als ‘exhibitionistische zelfverrijking’ had betiteld, moest dit voorstel toch afwijzen?

Aangezien Kok als nieuweling in de raad van commissarissen er aanvankelijk het zwijgen toe deed, mocht zijn partijgenoot, wijlen Johan Stekelenburg, in het tv-programma Barend & Van Dorp de angel uit het debat halen. ‘Die stijging van 60 procent komt er zeker niet’, zei Stekelenburg.

Na die uitzending werd voortaan gesproken van een salarisstijging van 40 procent. Maar toen in maart 2004 het jaarverslag werd gepubliceerd, bleek dat het inkomen bij ING, mede dankzij een bonus, 50 procent was gestegen.

Wederom woede alom. ‘Bij de beesten af’, noemde toenmalig bestuurder Leo Vlek van FNV Bondgenoten de salarisstijging. Ook minister De Geus (Sociale Zaken) bemoeide zich ermee. Hij vond dat de top zijn gezag verspeelde, zeker omdat werknemers werd gevraagd hun salaris te matigen.

Tijdens de aandeelhoudersvergadering van 27 april 2004 gaf oud-premier Kok in het openbaar een toelichting op de salarissen bij ING. ‘Ik kan me die vergadering nog levendig herinneren’, zegt Doekle Terpstra, die toen als voorzitter van de vakcentrale CNV tegen loonstijgingen protesteerde. Na een vergadering van vier uur stapte Terpstra naar de interruptiemicrofoon en vroeg aan Kok of de salarisverhoging exhibitionistische zelfverrijking was of niet. Terpstra: ‘Bij andere aandeelhoudersvergaderingen werden we altijd afgepoeierd, maar bij ING gaf de president-commissaris Wim Kok het woord.’

De oud-premier sprak van een ‘duivels dilemma’. ‘U kunt zich voorstellen dat ik hier enorm mee heb geworsteld’, zei hij tegen een zaal vol beleggers. ‘Mijn afweging is mede beïnvloed door onafhankelijk onderzoek waaruit bleek dat bij ING een substantiële beloningsachterstand is ontstaan. Je mag je ogen niet sluiten voor het feit dat de wereld het werkterrein is voor onze onderneming.’

Het was een ‘mooi, maar ook pijnlijk moment’, zegt Terpstra. Ondanks het protest van de CNV’er nam de aandeelhoudersvergadering het salarisvoorstel met grote meerderheid aan.

Nu, bijna drie jaar later, is de ophef verstomd en het debat bijna vergeten. De salarissen bij ING zijn gestegen. En veel harder dan toen was voorgenomen.

In 2002 verdiende ING-topman Ewald Kist aan salaris, bonus en pensioen 1 miljoen euro. In 2006 ontving de huidige ING-topman Michel Tilmant 4,3 miljoen euro. Dat is geen stijging van 40 of van 60 procent, maar een loonexplosie van 316 procent. Ook als naar het oude salaris van Tilmant in 2002 wordt gekeken – die toen met 1,5 miljoen meer verdiende dan Kist – is er nog sprake van een salarisstijging van 267 procent.

Terpstra voelt zich in zijn huidige functie als voorzitter van de HBO-raad niet geroepen in de salarisdiscussie voorop te lopen. ‘Maar ik kan me voorstellen dat de bonden zo’n salarissprong moeilijk te rijmen vinden met de geringe salarisstijging van werknemers.’

Terpstra: ‘Die twee minuten bij de aandeelhoudersvergadering trokken alle aandacht. De term ‘duivels dilemma’ heeft lang rondgezongen. Maar je moet constateren dat het effect van mijn interventie nihil is geweest.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.