COLUMNFrank Kalshoven

Het Nationaal Groeifonds was een moeilijke bevalling, maar is een gezonde baby

Frank Kalshoven artikel columnBeeld .

Het Nationaal Groeifonds dat deze week werd gepresenteerd door de ministers Wiebes van Economische Zaken en Klimaat en Hoekstra van Financiën is bedolven onder de kritiek, zowel van politici als van economen.

Is het inderdaad een slecht doordacht plan? Dat valt reuze mee.

De kern van het idee is om de komende vijf jaar steeds 4 miljard euro belastinggeld apart te zetten voor investeringen, zodat er in totaal 20 miljard beschikbaar is, buiten de reguliere begrotingen om. Hoofddoel: het verhogen van de economische groei. Hoe: door te investeren in drie brede thema’s: in kennisontwikkeling; in onderzoek, ontwikkeling en innovatie; in infrastructuur.

De kritiek was dus niet van de lucht. Maar wie de Kamerbrief van Wiebes en Hoekstra eerst leest voor er een mening over te hebben, moet vaststellen dat de meeste kritiek misplaatst is.

Zo zou de commissie die een oordeel moet vellen over de voorstellen die bedrijven en instellingen kunnen indienen niet deskundig genoeg zijn. Nog los van de vraag of dit klopt, wordt hiermee over het hoofd gezien dat de voorstellen vóór ze bij die commissie komen eerst worden beoordeeld door onafhankelijke experts. Het Centraal Planbureau heeft hierbij een onafhankelijke positie, en de analyses van het CPB over de voorstellen worden openbaar gemaakt. De commissie kan dus alleen kiezen uit voorstellen die de toets der deskundige kritiek al hebben doorstaan.

Het zou, tweede kritiekpunt, verkeerd zijn om alleen investeringen te honoreren die bijdragen aan de economische groei op lange termijn. Er is meer onder de zon dan economische groei alleen, het moet de overheid te doen zijn om de welvaart in brede zin. Ook investeringen die niet rendabel zijn in financiële zin kunnen toch maatschappelijk rendabel zijn. En, omgekeerd, financieel rendabele investeringen kunnen de brede welvaart verlagen. Dit is, in algemene zin, correct. Maar sluiten Wiebes en Hoekstra daar dan de ogen voor? Neen, de blik in de Kamerbrief is gericht op het verdienvermogen, maar plannenmakers moeten wel degelijk ‘andere maatschappelijke kosten en baten’ expliciteren in hun aanvragen. Het Fonds legt de lat dus gewoon hoger en zoekt plannen die financieel én maatschappelijk rendabel zijn. Als die investeringen er inderdaad zijn (dat gaan we zien), zijn dat betere investeringen dan die maatschappelijk rendabel maar financieel verlieslatend zijn.

Het zou, ten derde, verkeerd zijn om niet veel meer geld te oormerken voor de ombouw naar een groene(re) economie. Dit kritiekpunt duidt vooral op onzekerheid in de groene hoek. Immers, de drie gekozen thema’s bieden nu de kans om het hele budget vijf jaar achtereen te investeren in vergroening. Het enige wat ervoor nodig is: rendabele plannen. Niet zeuren dus, maar de handen uit de mouwen steken.

Het Groeifonds zou, ten vierde, te klein zijn. Eerder is inderdaad gesproken over bedragen die een veelvoud waren van de 20 miljard die nu beschikbaar komt in combinatie met een veel langere looptijd. Ik zou denken dat het Fonds zo een mooie startomvang heeft. Als het werkt kan het zonder moeite wordt voortgezet en uitgebreid. Werkt het niet, zoals zovelen lijken te verwachten, dan komt er ook vanzelf een einde aan.

Het Nationaal Groeifonds was een moeilijke bevalling, politiek en ambtelijk. Vandaar de wat kinderachtige benaming die in Den Haag en in de pers ingang heeft gevonden: ‘het Wopke Wiebes-fonds’. Maar mijn afdronk is: moeilijke bevalling, gezonde baby.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Lees ook

‘Wopke-Wiebes-fonds’ flirt met de toekomst: op korte termijn al miljardenimpuls
Het kabinet trekt 20 miljard uit voor een investeringsfonds dat projecten moet steunen op drie terreinen: fysieke infrastructuur, onderzoek en ontwikkeling en onderwijs.

Opinie: Een Groeifonds? Er is in dit land behoefte aan visie
Een groeifonds van 20 miljard is niet genoeg. Nederland smacht naar een verhaal dat perspectief biedt, betoogt Bram van den Groenendaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden