Het moet ook weer niet te rustig worden in Rusland

Is er in Rusland één zakenman van betekenis die geen lijfwacht heeft? 'Nee, niet één', zegt Sergej Stepnov zonder een moment te aarzelen....

BERT LANTING

Stepnov werkte vijftien jaar bij de Moskouse recherche, maar besloot in 1992 een eigen beveiligingsbedrijfje te beginnen, toen de eerste rijken verschenen, met in hun kielzog een bonte stoet van afpersers en bandieten.

Nu heeft hij vijfhonderd man in dienst en werkt hij voor tientallen grote banken en zakenlieden die bang zijn om afgeperst te worden of het slachtoffer te worden van de huurmoorden die de laatste jaren zo in zwang zijn geraakt.

'In principe kun je iedereen vermoorden', zegt Stepnov. Zelfs hier, achter de zware stalen deuren van zijn kantoor en onder het wakend oog van zwaarbewapende bewakers, is hij nog kwetsbaar. 'Maar dan moeten ze wel een raket gebruiken en hoe kom je daar aan? Waar het om gaat, is dat wij het onrendabel moeten maken voor de tegenstander om een aanslag te plannen. Als wij ons werk goed doen, moet iemand die een aanslag beraamt op onze cliënt zoveel geld uitgeven dat het onvoordelig wordt.

'Hij moet dan professionele huurmoordenaars contracteren. Die zijn vervolgens een hele tijd bezig hun doelwit te volgen. Hoe laat gaat hij naar zijn werk? Waar woont zijn minnares? Hoe vaak komt hij daar? Maar wij controleren natuurlijk ook of onze cliënt geschaduwd wordt. Dus dat kan een heel dure operatie worden.'

Voor 25 dollar per uur kun je bij Lions een lijfwacht huren, maar dat minimumtarief betaalt vrijwel niemand. Het werkelijke tarief hangt af van de vraag hoe aantrekkelijk de cliënt is als doelwit. Een rijke bankier betaalt natuurlijk veel meer. Als hij schulden heeft, gaat het tarief nog verder omhoog. Als hij daarbij ook nog bekend staat als een stevige drinker, komt er nog een toeslag bij, want voor je het weet zit hij met de verkeerde mensen ruzie te maken.

Klanten met een duister verleden neemt Stepnov niet aan. Hij heeft zojuist vriendelijk bedankt voor een opdracht de directeur van een Oekraïense handelsfirma te bewaken tijdens diens bezoek aan Moskou. 'Wij hadden een dag bedenktijd gevraagd. Toen we navraag naar hem deden, bleek dat hij ooit gezeten heeft en dat hij nu een conflict heeft met een Tsjetsjeense bende over oude schulden. Voor zulke mensen werken wij niet; wij zijn er niet om bandieten tegen bandieten te beschermen.'

Stepnov gaat er prat op dat hij nog nooit een cliënt 'verloren' heeft en dat zijn mannen nog nooit hun wapen hebben hoeven te gebruiken. 'Als dat moet, heb je je werk slecht gedaan. Ons werk is te voorkomen dat het zover komt, door onze ogen en oren open te houden. Als er in hotel Metropol een bijeenkomst is van de leiders van de Solntsevo-bende met die uit Podolsk, dan moet je je klant uit de buurt houden, want dat kan altijd uit de hand lopen'.

Maar hoe weet hij nu of er een bijeenkomst van de maffia is? Stepnov glimlacht. 'Tsja, daar hebben wij onze informanten voor.' Lions heeft een uitgebreide inlichtingenafdeling die allerlei informatie verzamelt over de klanten en hun potentiële belagers. 'Wij weten niet minder dan de politie', zegt hij.

Een van zijn eerste klanten was de directeur van een Moskouse bank die zich bedreigd voelde door zijn voorganger. Die was door de aandeelhouders afgezet omdat hij allerlei leningen had uitgedeeld aan dubieuze firma's die nooit afbetaalden. Toen de nieuwe directeur de leningen probeerde terug te vorderen, bleek dat het om maffia-bedrijfjes ging die samen met zijn voorganger bezig waren de bank leeg te roven.

Stepnov kwam erachter dat zijn klant gevolgd werd. Het bleken beroepsmoordenaars te zijn van wie één na een dag ondervragen ('We hebben geen geweld gebruikt', verzekert Stepnov), toegaf dat hij was ingehuurd door de vroegere directeur van de bank.

'We hebben zijn verklaring op video vastgelegd en een ontmoeting tussen hem en onze klant gearrangeerd. Toen hebben we hem die videoband laten zien en geëist dat hij de moord onmiddellijk zou ''afbestellen''. Dat heeft hij gedaan.' De man wordt nu gezocht door de politie. 'Maar ik weet dat hij rustig in een mooi huis in Oostenrijk woont', zegt Stepnov.

Om zijn eigen bedrijf 'schoon' te houden, laat Stepnov alle werknemers elke maand aan de leugendetector onderwerpen. 'Dan worden ze drie uur lang ondervraagd. Of ze schulden hebben, of ze wel eens benaderd zijn door onderwereldfiguren, enzovoort. Bovendien laten we onze mensen regelmatig schaduwen door onze eigen detectives, om te zien of ze geen contacten met de onderwereld hebben of in de problemen zitten.'

De bewakers - vrijwel allemaal ex-politieagenten of voormalige medewerkers van de FSB of andere inlichtingendiensten - trainen in een leegstaande toneelzaal die Lions afgehuurd heeft. Elke dag moeten ze twee uur oefeningen doen: judo, karate, kickboksen. Daarnaast krijgen ze schietoefeningen en worden ze permanent gebrieft door de inlichtingenafdeling.

'Een lijfwacht moet natuurlijk sterk en fit zijn, maar het belangrijkste is toch dat hij slim is', zegt Stepnov. 'Hij moet zijn klant door en door kennen en hij moet de situatie goed aanvoelen. Schieten kan bijna iedereen, maar niet iedereen is slim genoeg om zijn man uit de problemen te houden.'

De 'litsjniki', de privé-lijfwachten, vormen de elite van het Lions-personeel. Stepnov: 'Het duurt lang om ze op te leiden, maar het gaat vooral om de instelling. Je moet er op aan kunnen dat ze op het beslissende moment hun instinct voor zelfbehoud negeren en niet wegduiken. Dat brengen maar heel weinig mensen op. Daarvoor moet je een fanaticus zijn, een romanticus.'

Een romanticus? Wat is er romantisch aan je leven op te offeren voor dat van de een of andere zakenman? 'Ja, dat is moeilijk uit te leggen. Het gaat erom dat je je volledig overgeeft om het leven van een ander te beschermen', zegt onderdirecteur Vadim Zajtsev, die zelf jarenlang als privé-lijfwacht heeft gewerkt.

Het mooiste aan zijn beroep vindt hij dat hij 'de bandieten zo kan laten zien dat zij niet overal de macht hebben, zoals zij denken.' Hij is ervan overtuigd dat de misdaadgolf met de tijd zal wegebben en dat Rusland een normaal land zal worden. 'Maar hopelijk ook weer niet zo rustig dat wij werkloos raken'

Bert Lanting

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden