Reportage

Het mirakel koopkathedraal

Ze moesten het eerst nog maar eens zien, in Rotterdam. Maar nu de Markthal er een jaar staat, is hij niet meer weg te denken. De rest van de wereld, beginnend met Dubai, wil ook zoiets fraais.

De Markthal in Rotterdam, die donderdag zijn eenjarig bestaan viert en is uitgegroeid tot een internationale trekpleister. Beeld Harry Cock/ de Volkskrant
De Markthal in Rotterdam, die donderdag zijn eenjarig bestaan viert en is uitgegroeid tot een internationale trekpleister.Beeld Harry Cock/ de Volkskrant

Remco van Hintum verkocht zijn droge Franse worsten met hazelnoot, geitenkaas en kangoeroe op de markt in Delft en Eindhoven, toen projectontwikkelaar Provast hem polste: wilde hij misschien een vaste kraam uitbaten in de Markthal? Die 'koopkathedraal' moest de nieuwste sensatie worden voor toeristen, dagjesmensen en Rotterdammers. Van Hintums ambachtelijke saucissons zouden een mooie aanwinst zijn.

De roem van Nederlands eerste overdekte versmarkt was de Markthal toen al vooruitgesneld. Ga dat zien, riepen The New York Times en Rough Guide maanden voordat koningin Máxima de Markthal opende in oktober 2014. Talloze culinaire en reisjournalisten maakten lovende reportages.

Inmiddels doet Van Hintum uitstekende zaken met Monsieur Saucisson, een kraam van 18 vierkante meter met hipsterlogo. Toch was hij een jaar geleden voorzichtig, zo vertelt hij terwijl zijn compagnon passanten laat proeven van de paprikaworst. 'We tekenden een huurcontract voor drie maanden. Na twee weken wisten we al zeker dat we wilden blijven. We begonnen met een pop-upstore, nu hebben we een contract voor tien jaar.'

Zeker de eerste maanden kon je over de koppen lopen in de Markthal, die donderdag zijn eerste verjaardag viert. Er werd gerekend op 4,5 miljoen bezoekers in dat eerste jaar, maar het zijn er meer dan 8 miljoen geworden. Ze kijken bij binnenkomst eerst naar het immense plafond. Kunstenaar Arno Coenen heeft op 4.500 panelen van elk 1,5 bij 1,5 meter een hoorn des overvloeds afgebeeld. Alleen al het lieveheersbeestje in de collage meet 12 bij 12 meter. Iets verder zwemt een makreel ter grootte van een orka.

(Tekst gaat verder onder foto).

null Beeld Harry Cock/ de Volkskrant
Beeld Harry Cock/ de Volkskrant

Uniek

'Ich bin begeistert!', roept Sabine Müller uit het Duitse Stuttgart uit. 'De atmosfeer, de architectuur, het aanbod, echt uniek.' Ze viert vakantie in Zeeland, en toen ze zich gisteren via internet oriënteerde op een dagje Rotterdam, kwam ze achter het bestaan van de Markthal. Haar reisgenote Sabine Alber uit het Oostenrijkse Innsbruck droomt al van een appartement in de boog. Helaas: de laatste van 126 koopwoningen is onlangs verkocht en ook de 102 huurwoningen zijn vergeven.

Hans van Vondelen, die met collega's van de gemeente Velsen een rondleiding door de Markthal krijgt, is ook onder de indruk. 'Ik had geen idee. Ze refereerden aan de Ramblas in Barcelona, maar dit is juist typisch Nederlands, helemaal tot in de puntjes georganiseerd. Als ik in Rotterdam woonde, zou ik hier geregeld delicatessen kopen.'

Dat Rotterdam er een nieuwe trekpleister bij heeft, blijkt ook uit het grote aantal excursies. De Rotterdam Tours heeft in een jaar 10.899 mensen rondgeleid door de Markthal. Vaak combineren de groepen het met een bezoek aan De Rotterdam, de 'verticale stad' van Rem Koolhaas aan de Wilhelminapier.

'In september vestigen we een record met 172 tours in de twee gebouwen', zegt architectuurhistorica Brenda Kamphuis van De Rotterdam Tours. 'Familie-uitjes, de Rabobank, Shell, talloze gemeenten, experts uit retail en vastgoed, architectuurliefhebbers: iedereen wil er zijn geweest. De Rotterdam en de Markthal hebben een enorm sexappeal.'

Wel is het prijzige imago van de Markthal hardnekkig. Dagjesmensen en toeristen laten zich gemakkelijk verleiden, maar menig Rotterdammer vindt het binnen te duur. Veel vaste bezoekers van de buitenmarkt op dinsdag en zaterdag lopen voorbij aan de koopkathedraal. 'De hal is vooral voor de toeristen', oordeelt een Rotterdams echtpaar dat met volle tassen groente en fruit naar station Blaak zeult. 'We drinken er soms koffie, maar het is te duur voor de dagelijkse boodschappen.'

Markthal-directeur Maarten van Lier kent het regionale imago. 'Het glas, roestvrij staal en natuursteen geven de Markthal een bepaald cachet. Vervolgens schrikken mensen als ze bij slager Nice To Meat een kilootje Japans wagyurund zien voor 150 euro. Maar je kunt het zo goedkoop of duur maken als je zelf wilt: je krijgt hier ook appels voor 1,50 per kilo. Helaas is de perceptie moeilijk te beïnvloeden.'

(Tekst gaat verder onder foto).

null Beeld Harry Cock/ de Volkskrant
Beeld Harry Cock/ de Volkskrant

Draai

Ook voor ondernemers was het wennen. De coöperatie Buutegeweun met streekproducten uit Goeree-Overflakkee hield het al na twee maanden voor gezien, slager Chateaubriand ging in mei failliet en vorige week verkocht slagerij J&S zijn kraam. De drie uitbaters klaagden dat het kijken, kijken, niet kopen was.

'Iedereen moet zijn draai vinden', aldus Van Lier. 'Elke ondernemer begon vanuit een andere achtergrond: de een als teler of kweker die voor het eerst direct aan consumenten ging verkopen. Een ander opende hier zijn vierde horecazaak, weer anderen waren marktkooplui. Een uitbater van enkele slijterijen zei me laatst: alles wat in de Markthal werkt, werkt niet in andere vestigingen, en andersom.'

Zorgen maakt Van Lier zich niet over het verloop. 'In de eerste vijf jaar van een nieuw winkelcentrum wisselt 20 procent van de uitbaters. Ze gaan failliet, verhuizen of verkopen hun zaak door. Ik heb niet de illusie dat het hier anders zal gaan.'

Tweede Markthal in Dubai?

Komt er een tweede Markthal in Dubai? Dat nieuws werd maandagochtend trots aangekondigd door architect Winy Maas van bureau MVRDM. 's Middags werd het echter afgezwakt door Jan Knikker van MVRDM.

Een delegatie uit de golfstaat was in Rotterdam komen kijken naar de Markthal, aldus Maas. 'Ze waren erg enthousiast en willen graag ook in Dubai een Markthal neerzetten', zei hij tegen de regionale Omroep Rijnmond. 'Dubai wil zich ontwikkelen van een woestijnstad tot een soort Los Angeles. Daar past een Markthal heel goed bij.' De kopie zou geen appartementen, maar kantoren moeten krijgen.

Bij navraag ontkent Jan Knikker van MVRDM in eerste instantie de Dubai-plannen. 'Daar weet ik niks van.' Dan geeft hij toe dat er wel degelijk 'acquisitie' wordt gevoerd. 'Ik geloof pas dat er een tweede Markthal komt, als de eerste verdieping is gebouwd. We hebben nog geen handtekeningen gezet, maar wie weet.'

Toch maken de meeste ondernemers een ronduit positieve balans op van het eerste jaar. 'De piek van de eerste maanden is voorbij, maar de omzet blijft prima op niveau', zegt Peter Pronk van de Italiaanse deli Arjaa's. Hij verkoopt 'versa pasta, dessertwijntjes, olijfolietjes en balsamicootjes'. Ook de cannoli, Siciliaanse roomwafeltjes met limoen, hazelnoot of pistache vallen in de smaak.

Pronk: 'Inmiddels hebben we een vaste klantenkring opgebouwd. Als je een jaar in zo'n kraam staat, zie je pas hoeveel toeristen zo'n stad bezoeken. Echt bizar. Als je het hier niet verkoopt, dan verkoop je het nergens.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden