Het laatste rondje om de kerk

'Mijn hart ligt op de trein. Conducteur is het mooiste vak dat er is.' Alex Bul (58) uit Hoogezand is zo'n man die niet bij de Nederlandse Spoorwegen of bij de NS werkt, maar bij 'het spoor'....

Het is woensdagmiddag, de 13.01 uur naar 'het einde van de beschaving zoals we die kennen', zit vol middelbare scholieren uit de forenzendorpen boven de stad Groningen. Via de stations Groningen-Noord, Winsum, Baflo, Warffum, Usquert, Uithuizen en Uithuizermeeden naar Roodeschool. Aankomst daar om 13.44 uur; vertrek met dezelfde Wadloper om 13.47 uur. Bul: 'Dat heet een rondje om de kerk.'

Acht jaar lang deed Bul dat rondje vanuit Groningen naar Roodeschool, naar Delfzijl of naar Nieuweschans. Het zijn de drie onrendabele spoorlijnen in Groningen, er moest jaarlijks zo'n 18 miljoen gulden bij. Vanaf zondag worden de geëxploiteerd door NoordNed, een samenwerkingsverband van het Britse Arriva en NS Reizigers. De meeste, vooral jongere collega's van Bul, 155 in totaal, verhuizen mee.

Bul blijft bij de NS. Nog tweeënhalf jaar, dan heeft hij er veertig dienstjaren op zitten. Hij begon met het schoonmaken van toiletten op het stationnetje van Kropswolde en schopte het tot hoofdconducteur. Een 'wereldbedrijf' dus, die NS. Al heeft het hem ook deels zijn gezondheid gekost.

'Tot acht jaar geleden kwam ik overal. Toen bleek dat ik slijtage had aan de tussenschijven in mijn nek. Geen dag meer zonder pijn. Ik had moeite met de 'koplopers', de intercity's. Een geweldig vervoermiddel, maar als conducteur ben je aan enorme schommelingen onderhevig. In de Wadlopers is dat anders, die rijden veel langzamer en bovendien sta je om de haverklap buiten.'

'Vanaf zondag 28 mei zijn de vertrek- en aankomsttijden van sommige treinen gewijzigd', klinkt het om de tien minuten uit de luidsprekers op station Groningen. Het is een voorbode van de nieuwe tijden van marktwerking. Arriva heeft in Groningen en Friesland het busvervoer al in handen en dochter NoordNed verzorgt in Friesland het treinvervoer. Daar komen nu de eerste drie openbaar aanbestede regionale spoorlijnen bij.

NoordNed pakt het stevig aan. Er moet een betere aansluiting komen op het landelijk netwerk van bussen en treinen, conducteurs worden vervangen door serviceteams, stationswachten worden ingevoerd, er komt eerste klas aan boord en er gaat een algeheel rookverbod gelden. De trein moet een aantrekkelijker alternatief worden voor de auto en dus moeten de reizigers in de watten worden gelegd. Daarom wordt er ook geëxperimenteerd met koffie en kranten in de treinen.

Aan Bul, die deze dag om 06.39 uur is begonnen en om 14.46 uur weer naar huis mag, is het allemaal niet besteed. Hij blijft het geel/blauw van de NS trouw. Zonder al bij voorbaat een oordeel over de werkwijze van NoordNed te willen vellen, ziet hij de nieuwe serviceteams niet zo zitten. 'Dat zijn geen conducteurs, maar controleurs. Niet mijn manier van werken. Zestig gulden boete zodra iemand geen kaartje heeft, zonder discussie. Mijn werkwijze is eerst het verhaal van de klant aan te horen en dan pas mijn conclusies te trekken.'

Het contact met de treinreizigers, met 'mijn klanten', staat bij Bul voorop. En hij is bang dat het klimaat bij NoordNed veel zakelijker wordt dan bij de NS. 'Vanochtend vroeg een meisje met een blindenstok voor wie ik altijd het kaartje afstempel, me nog hoe het na zondag gaat. Ouderen die moeite hebben met de kaartjes automaat help je even. We willen een beetje menselijk blijven. Bij NoordNed kom je aan de omgang met mensen niet meer toe, vrees ik.'

Bij het naderen van Groningen op de terugreis neemt Bul het verstilde, door boterbloemen gekleurde landschap in zich op. 'Dit is toch wel emotioneel voor me. De laatste keer Groningen-Roodeschool na dertig jaar. Vanaf morgen ga ik me oriënteren op de Randstad.' De rondjes om de kerk zitten er op. De koplopers wachten weer, want dat is de consequentie van zijn besluit 'het spoor' trouw te blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden