Het is lekker ruim, maar wel even wennen in De Bilt

Yuppen met een krappe stadswoning trekken massaal naar dorpen als De Bilt. Ook in randgemeenten is het nu dringen voor een huis met een tuin.

Mariët Visser (32) en Loek Brinkman (31) met kinderen Arin(5 maanden) en Linne (2, ligt boven te slapen). Beeld Aurelie Geurts

Op de kruising van de Leliestraat en de Dahliastraat in De Bilt, omringd door zacht ruisende bomen en een enkele zingende vogel, haalt assistent-makelaar Pieter van Soest zijn mobiel tevoorschijn. 'Vanaf hier is het 5 kilometer naar het Neude in hartje Utrecht', verklaart hij vanaf het bakstenen straatje. 'Een kwartier fietsen.'

Het is een van de redenen waarom hij vandaag in zo'n vrolijke bui is. Want wanneer Van Soest zijn telefoon heeft weggestopt, gaat zijn wijsvinger met korte tikjes drie windrichtingen af: 'Rozenstraat, Leliestraat, Nieuwstraat. Allemaal tweeverdieners uit Utrecht of Amsterdam, allemaal met jonge kinderen of nog zwanger en allemaal het afgelopen jaar hier naartoe verhuisd.'

Het gaat Van Soest en zijn collega's voor de wind in De Bilt. De nabijheid van Utrecht verklaart voor een groot deel de toenemende aantrekkingskracht van het kleine plaatsje, waar op deze zonnige dinsdagmiddag de vogels slechts worden onderbroken door een buurman met een elektrische heggeschaar. In de schaduw van de stad, maar buiten bereik van haar verzengende drukte. Het is een combinatie die volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de afgelopen twee jaar onweerstaanbaar is gebleken voor talloze met name jonge gezinnen.

Eigen boom in de tuin

Sinds de woningmarkt weer aantrekt en de prijzen in Amsterdam en Utrecht zelfs pijlsnel stijgen, verruilen steeds meer gezinnen hun appartement in de stad voor een huis in de omgeving. Amstelveen, Haarlem, en Zaanstad zijn favoriet voor families uit Amsterdam, waar de woningmarkt zo gespannen is dat een behoorlijk appartement voor steeds minder mensen bereikbaar is. Maar ook in Utrecht overstijgt de vraag inmiddels ver het aanbod. Het resultaat is een uittocht naar plaatsen als De Bilt, waar in 2015 maar liefst 118 voornamelijk jonge gezinnen uit Utrecht neerstreken.

De Bilt is het soort plaatsje waar de buurman een bidon op zijn toerfiets installeert voor hij een rondje door de wijk maakt. Het soort plaatsje ook waar Mariët Visser (32) en Loek Brinkman (31) elke ochtend wakker worden op het gekwetter van eksters, het gefluit van merels, de geur van gras. 'Het allermooiste vind ik nog steeds dat ik een eigen boom in mijn tuin heb,' zegt Visser, met een blik op de berk achter hun huis.

Visser en Brinkman kregen krap twee maanden geleden de sleutel van hun huis aan de Looydijk, een straat die loopt van het Panbos tot aan het kleine winkelcentrum van de Bilt, compleet met Blokker en sinds kort een Domino's Pizza. Daarvoor woonden ze in Vissers kleine appartement in de Utrechtse wijk Zuilen, maar met twee kleine kinderen werd dat onhoudbaar. En ze waren de stad toch al zat, zegt Brinkman, terwijl hij de vijf maanden oude Arin op en neer wipt in een draagzak op zijn borst.

Willemijn Visscher (34) en Bas Brattinga (43) met dochter Lizzie (9 maanden). Beeld Aurelie Geurts

Groene omgeving

'Eigenlijk wilden we echt naar buiten-buiten,' zegt Visser. 'Met vrienden een gedeelde vrijstaande woning kopen op een erf in de Veluwe. Toen hebben we in Otterlo gekeken, maar we kwamen al vrij snel tot de conclusie: dat is wel erg ver weg. Ik werk in Culemborg, Loek in Utrecht, dat is een uur reistijd, we hebben een sociaal leven.' Ze lacht. 'Een hutje op de hei is leuk, totdat je naar je werk moet. Of het zaterdagavond wordt. Of je je vrienden wil zien. En ik weet ook niet of ik nou in een gemeente wil wonen waar 95 procent op de SGP stemt.'

Daarmee zijn Visser en Brinkman exemplarisch voor de hernieuwde exodus naar stedelijke randgemeenten: twintigers trekken als vanouds naar de stad en krijgen daar vaak hun eerste kindje (waardoor het aantal jonge gezinnen nog altijd stijgt in Amsterdam), maar dertigers - eventueel met een tweede op komst - trekken steeds vaker weer weg. Jarenlang stonden hun huizen onder water. Toen de markt rond 2013, 2014 herstelde, kwamen ze in één klap achter twee dingen: we kunnen ons appartementje inmiddels voor een behoorlijke prijs kwijt, maar een opwaardering naar een huis met ruimte voor kinderen is in de stad alweer onbetaalbaar.

Visser en Brinkman komen vooral voor de groene omgeving, veel anderen worden na een gezinsuitbreiding gedwongen door de woningmarkt. Een kleine 10 procent van de jonge Amsterdamse en Utrechtse gezinnen verliet de stad daarom in 2015, ruim anderhalf keer zoveel als in crisisjaar 2009. Niet naar kleine dorpen ver van de bewoonde wereld, maar naar randgemeenten. Eén voet in de stad en een voet in het bos, omringd door gelijkgestemden.

Emma Gribling (30) en Erik den Hertog (33) met kinderen Abel (3) en Samuel (1). Beeld Aurelie Geurts

Vriendelijke buren

Althans, gelijkgestemden: gevraagd of ze moeten wennen aan de dorpssfeer, moeten de meeste jonge stellen in De Bilt een beetje gniffelen. Enkele importyuppen melden dat op de braderie onlangs wel erg veel saaie mensen rondliepen; dat die braderie bovendien het enige was dat hier het afgelopen jaar is gebeurd; dat hun buren wel erg vroeg naar bed gaan; dat de hele wijk alweer is leeggelopen als de gemiddelde ex-yup in het weekend wakker wordt; dat plannen om regelmatig de buurtkroeg te bezoeken er toch niet echt van gekomen zijn.

Emma Gribling, een 30-jarige geschiedenisdocente op een middelbare school, kan de nieuwkomers melden dat het dorpsleven nog aardig wat voor hen in petto heeft. 'De eerste maanden trok ik het echt niet. Alles gaat zo traag. Sta ik in de Kruidvat, gaat de cassière uitgebreid een praatje maken met de klant voor me. Hallo, ik sta hier ook. Ik moest ook wennen aan het sociale contact met de buren, dat is in Utrecht heel anders. Maar nu vind ik het heerlijk, dat tempo, de vriendelijke buren. Als mijn vriend met de kids naar de bakker gaat, is hij zo drie kwartier weg. Praatje maken.'

Emma Gribling was een vroege pionier, toen zij eind 2012 zwanger van haar eerste kind naar De Bilt kwam. De crisis op de huizenmarkt was op een dieptepunt, dus Emma leed fors verlies op de verkoop van haar 60 vierkante meter op tweehoog in Utrecht. 'Maar voor de opbrengst kreeg ik hier zo veel meer terug', jubelt Gribling. 'Groter, mooier huis, twee-onder-een-kap, oprijlaan, ruime tuin, schuur - alles erop en eraan. En ik heb ook een leven in Utrecht. Ik sport daar, ik ga daar uit, mijn vriend werkt daar.'

Uittocht uit de stad

In 2014 en 2015 verlieten meer jonge gezinnen de vier grote steden dan in de jaren daarvoor. Vooral Amsterdam zag dat soort gezinnen vertrekken, met Utrecht als goede tweede. Het gaat vaak om gezinnen met een hoog inkomen. Ze verhuisden vrijwel allemaal naar nabijgelegen gemeenten. De Randstad blijft jongeren aantrekken, terwijl de grensgebieden van Nederland vergrijzen. Het CBS meldde deze week dat in regio Amsterdam relatief de meeste kinderen worden geboren. Jonge ouders krijgen vaak hun eerste kind terwijl ze in de stad wonen, maar daar groeit het vaak niet op.

Import

Maar het prijsverschil met Utrecht wordt allengs kleiner. De afgelopen twee jaar zijn zoveel mensen naar De Bilt getrokken, dat huizen ook hier steeds vaker boven de vraagprijs wordt verkocht. Dat geldt volgens makelaar Van Soest voor zo'n 30 procent van de recente verkopen. En in het segment tussen pakweg 2,5 en 3,5 ton euro, de markt waar veel jonge gezinnen zoeken, is er steeds minder beschikbaar.

'We waren net op tijd', verklaart ook Bas Brattinga (43), sinds eind vorig jaar met zijn vriendin eigenaar van een huis aan de Rozenstraat dat in die prijsklasse valt. 'Een paar huizen verderop is er net ook een verkocht. Dat huis is kleiner dan dat van ons, maar ging voor een schrikbarend hoger bedrag weg. Dat kunnen wij al niet meer betalen.'

Daarmee zou De Bilt voor Utrecht wel eens kunnen worden wat Haarlem al langer voor Amsterdam is. Daar begint de import de spuigaten uit de lopen: al die rijke yuppen uit Amsterdam hebben veel geld verdiend met de verkoop van hun woning daar, leggen daarom forse bedragen neer voor hun gedroomde huis met tuin in Haarlem en drijven daar nu de prijzen op. Zo erg zelfs, dat Haarlemmers van weleer op hun beurt weg beginnen te trekken naar gemeenten verder te velde. Zonder Amsterdammers en zonder wachtlijsten voor scholen - iets dat ook in De Bilt langzaam een probleem wordt.

(Tekst gaat verder onder infographic).

Beeld de Volkskrant

'Het is net als met een winkelcentrum: als het economisch goed gaat, dan worden de straten in de aanloop naar dat centrum ook duurder', zegt Roeland Kimman, woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Makelaars. 'Dat zien we ook met de woningmarkt rond de grote steden. De stad wordt te duur, men trekt naar randgemeenten, dan stijgen daar ook de prijzen en worden huizen er sneller verkocht. Dat gebeurt nu bijvoorbeeld ook rond Leiden met Voorschoten en Leiderdorp, rond Eindhoven met Valkenswaard en Veldhoven, etcetera.'

Dat is meteen het voornaamste puntje van vrees voor de kersverse boomeigenaren en tuinbezitters in De Bilt. 'Je vroeg net naar zorgen voor de toekomst', zegt Brattinga na enige overweging. 'Die heb ik wel, maar niet om het dorpse - ik vind het gemêleerde publiek ontzettend leuk, het onthaast heerlijk. Mijn zorg is juist dat steeds meer mensen hier in De Bilt denken: 'Ik krijg straks veel meer geld voor mijn huis, ik ga ergens verderop in een villa wonen en verkoop mijn huis in De Bilt.' En dat dan de yuppen uit Utrecht hier alsnog de boel komen overnemen.' Hij lacht. 'Al ben ik daar zelf natuurlijk ook een exponent van.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden