Het is legaal en scheelt enorm veel geld, dus wat is er mis?

Ze zijn tegen uitbuiting, maar Nederlandse zakenlui vinden dat zij Oost-Europeanen gewoon moeten kunnen inhuren.

Nanda Troost
Een bezoeker van het seminar in Leusden over de detachering van Oost-Europeanen in Nederland. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Een bezoeker van het seminar in Leusden over de detachering van Oost-Europeanen in Nederland.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Laat er geen misverstand over bestaan: het is alleen maar terecht dat leden van de FNV voor de deur van het Van der Valkhotel in Leusden demonstreren tegen uitbuiting. Al is het wel raar dat deze werklozen de baan afslaan die ze ter plekke wordt aangeboden. Zegt Gerard Koolen van uitzendbureau Lugera, de specialist in Oost-Europese uitzendkrachten die zich vorige maand op de kaart zette door tien Slowaakse uitzendkrachten te verloten.

Buiten klinkt luidkeels 'schaamteloos' en 'Wij willen echte banen', binnen zijn ruim honderd zakenlui afgekomen op het 'groeiseminar' over mogelijkheden in Oost-Europa en de besparingen die bedrijven kunnen inboeken door Oost-Europese uitzendkrachten in te huren. Minister Lodewijk Asscher mag vorige week zijn Wetsvoorstel Aanpak Schijnconstructies naar de Tweede Kamer hebben gestuurd, hij moet niet denken dat hij een hek om Nederland kan zetten. De Oost-Europese route die met een powerpoint wordt uitgelegd is helemaal legaal. Vrij verkeer van mensen, naast vrede een van de belangrijkste pijlers onder Europa, zegt Koolen.

Dankzij dat vrije verkeer van mensen blijft een Slowaakse uitzendkracht die in dienst van een Slowaaks uitzendbureau in Nederland werkt in eigen land sociale premies blijft afdragen. Daarmee houdt hij dankzij Europa bij terugkeer nog steeds recht op WW en een volledige AOW. Omgekeerd geldt overigens hetzelfde voor Nederlanders die tijdelijk in het buitenland gaan werken.

Kritiek

Er is echter steeds meer kritiek op deze voor werknemers bedachte regeling. Dankzij de lagere sociale lasten is ze een verdienmodel voor werkgevers geworden, constateerde de Sociaal-Economische Raad vorige maand in een advies waarin detachering 'ondoorzichtig en af en toe schimmig' wordt genoemd. Want de Slowaak betaalt zijn sociale premies over het Slowaakse minimumloon, rond de 350 euro. De aanvulling tot het Nederlandse minimumloon (bijna 1.500 euro) wordt als onkostenvergoeding uitbetaald. Daarover betaalt hij in Nederland 5 procent belasting. Vooral door die lagere sociale premies zijn Oost-Europeanen op deze manier 10 tot 30 procent goedkoper. Nederlandse werknemers worden op deze manier uit hun banen verdrongen, weten ze buiten. En: personeel uit Oost-Europa halen is prima, maar wel tegen gelijk loon voor gelijk werk. Nu wordt de sociale zekerheid uitgehold.

Maar Nederland maakt wel meer rekenfoutjes, klinkt het binnen. Want stel dat er 400 duizend arbeidsmigranten in Nederland werken, zegt Koolen. En laten die allemaal hun salaris krijgen zoals Nederlanders dat krijgen. Dan hebben al deze werknemers recht op kinderbijslag, huur- en zorgtoeslagen, als het tegenzit ook nog WW. En gaan ze dan terug, dan worden een aantal uitkeringen gewoon doorbetaald. Met gemiddeld 5.000 euro per werknemer per jaar komt dat op 2 miljard euro. Omdat de inkomsten uit betaalde sociale premies aanmerkelijk lager liggen, zou het zomaar kunnen dat de Nederlandse schatkist daardoor 600 miljoen euro tekort komt. Dát holt het sociaal stelsel pas uit.

Binnen nog een keer beginnen over het verloten van uitzendkrachten, dat is een beetje flauw. Er was natuurlijk helemaal geen loterij. De klant kreeg een uitzendkracht een week niet gefactureerd. Toch staat ook vandaag op de website 'Lugera verloot regelmatig gratis uitzendkrachten.'

Poolse uitzendkrachten in Maasdijk. Beeld anp
Poolse uitzendkrachten in Maasdijk.Beeld anp

Minimumloon ontduiken

Minister Asscher moet vooral inzetten op het bestrijden van de malafide uitzendbureaus die bijvoorbeeld het minimumloon ontduiken, stelt Koolen. Dat zijn er nog zeker twee- tot drieduizend, schat hij. Dus laat de minister maar komen. Lugera trekt misschien de aandacht, maar het heeft niets te verbergen. Het bedrijf boert goed, de omzet van 37 miljoen is gegroeid naar 50 miljoen. Lugera dank zijn marges aan zijn Oost-Europese vestigingen. Geen kantoor of personeel in Nederland, dat scheelt al gauw 1,50 per uur per uitzendkracht.

Aardbeientelerszoon Frank Jansen uit Brabant snapt alle ophef niet. Als de aardbeien rijp zijn, moeten ze geplukt worden. Door wie? 'Dat maakt ons niet uit. We hebben het vaak geprobeerd, maar Nederlanders komen niet op dit werk af. Ja, een enkeling, als het zwart kan. We weten allemaal hoe het zit: als je niet wilt werken in Nederland dan hoef je niet.'

Buiten blieven ze de banen inderdaad niet. De meeste demonstranten hebben gewoon een baan, maar zijn bang dat ze door de goedkope constructies op straat komen te staan. Een werkloze demonstrant hoeft geen Lugerabaan. Hij wil niet het risico lopen op een volgend seminar te worden verloot.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden