Het is gedaan met het grote lenen

Amerikaanse zakenbanken raken leningen niet kwijt...

Opkoopfondsen komen met lege handen te staan.

amsterdam De grote Amerikaanse zakenbanken verkeren in zwaar weer nu institutionele beleggers afzien van riskante beleggingen. De aandelenkoersen van de banken zijn in twee maanden ongeveer 15 procent gedaald, terwijl hun obligaties worden gekwalificeerd als junkbonds.

Grote beleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars, zijn zeer voorzichtig geworden met het investeren in leningen waarmee overnames worden gefinancierd. Volgens berekeningen van het persbureau Bloomberg liggen er bij zakenbanken leningen ter waarde van 33 miljard euro op de plank.

Die werden de afgelopen weken tevergeefs aangeboden aan investeerders. Daaronder waren onder meer een lening van 10 miljard dollar die het opkoopfonds Cerberus nodig heeft om Chrysler te kopen (van Daimler), en een even groot bedrag dat was beloofd aan KKR, voor de koop van het Britse farma-concern Alliance Boots.

Overigens gaan die overnames gewoon door: de banken hadden de leningen al gegarandeerd aan de opkoopfondsen. Het enige verschil is dat ze nu op de balans van de banken terechtkomen.

Dat is wel een belangrijk verschil, want dat beperkt de speelruimte van deze banken aanzienlijk. Volgens cijfers van Thomson Financial zit er nog voor 300 miljard dollar aan dit soort financieringen in de pijplijn. Zo zegde Merrill Lynch meer dan 55 miljard euro toe aan het consortium dat ABN Amro wil kopen. Dergelijk bedragen kunnen de banken zelf niet verwerken: voor elke lening moeten zij eigen vermogen aanhouden en dat kost geld. Een doorgeplaatste lening heeft dat nadeel niet, die levert alleen maar geld (provisies) op.

Zet de huidige trend echter door, dan heeft dat aanzienlijke gevolgen voor de winstgevendheid van de zakenbanken. Daarom dalen de aandelenkoers van met name Bear Stearns, Lehman Brothers, Goldman Sachs en Merrill Lynch. De afgelopen twee maanden verloren zij 14 tot 18 procent van hun waarde, terwijl de Dow Jones-index volstond met 2 procent verlies.

Tegelijkertijd zijn de risicopremies op obligaties van deze banken zeer snel gestegen. Deze zogeheten credit default swaps (cds), waarmee het risico wordt afgekocht dat de uitgever van de obligatie de hoofdsom niet terugbetaalt, maakten sprongen van honderden procenten: in het geval van Merrill Lynch steeg de cds in vier weken van 35 duizend naar 90 duizend dollar (voor een lening van 10 miljoen dollar), de obligaties van Bear Stearns werden in die periode 250 procent riskanter: de cds-koers steeg van 40 duizend naar 100 duizend dollar. Volgens de criteria van de kredietbeoordelaar Moody’s zijn dat koersen die passen bij junkbonds, ‘rotzooileningen’. Veel pensioenfondsen hebben strenge regels voor de hoeveelheid kapitaal die mag worden belegd in dat soort bedrijven. Dat zou kunnen betekenen dat de banken de komende tijd nog meer problemen krijgen met de financiering van hun eigen activiteiten.

Ook andere, niet financiële bedrijven ondervinden problemen op de obligatiemarkten. Zodra investeerders bijzondere risico’s vermoeden, haken ze af. Dat ‘virus’ sloeg voor het eerst toe – begin dit jaar – op de markten waarop ‘slechte’ hypotheken worden verhandeld. De risicopremies voor dergelijke pakketten hypotheken (voor de kans dat huiseigenaren niet meer kunnen betalen) waren tot dan toe zeer laag en dat maakte niets uit zolang de huiseigenaren inderdaad geen financiële problemen hadden. Maar daar was nu verandering in gekomen: veel Amerikanen konden hun hypotheeklasten niet meer opbrengen, waarop de risicopremies scherp stegen en institutionele beleggers plots weer beseften dat ‘risico’ betekent dat er wat mis kan gaan.

Dat besef drong vervolgens ook door tot andere markten. Ietwat overdreven, volgens analist Geert Ruysschaert van Fortis Bank. ‘Want die markten hadden weinig met elkaar te maken. Vaak was het enige gemeenschappelijke dat er ook financiële nieuwigheden werden verhandeld zoals verpakte leningen.’ Ruysschaert vindt de huidige reactie overtrokken, en denkt dat de kredietmarkt weer aantrekt.

Opkoopfondsen zullen echter met lege handen komen te staan, zeggen andere analisten: overnemen met geleend geld wordt wellicht veel te duur.

01eccrises_ph01

Werknemers in de Chrysler-fabriek in Sterling Heights, in de Amerikaanse staat Michigan. Er zijn problemen bij de financiering van de overname van Chrysler.

Foto Reuters

Vluchten in veilige staatsobligaties: rente daalt

‘Het is een vertrouwenscrisis, maar het zal een tijdelijke vertrouwenscrisis blijken te zijn’, zegt Fortis-analist Ruysschaert. Intussen laten beleggers op grote schaal riskante investeringen achter zich en zoeken ze vluchthavens: weg uit de dollar, naar de euro; weg uit bedrijfsobligaties, naar de staatsobligaties.

Dat laatste heeft tot gevolg dat de rente daalt. Ook de Nederlandse rente gaat naar beneden: de afgelopen twee maanden is de rente op 10-jarige staatsleningen gedaald van 4,7 tot 4,4 procent.

Na maanden van stijgingen was dat voor hypotheekbanken aanleiding de rente op woningleningen te verlagen. Vorige week deed de Postbank dat al, ABN Amro kondigde dinsdag een verlaging van de tarieven aan (voor 10- tot 30-jarige leningen met 0,1 procentpunt).

Fundamenteel is er weinig reden voor deze vlucht: in ieder geval zijn de risico’s op ‘slechte’ bedrijfsobligaties niet groter geworden. Volgens cijfers van de kredietbeoordelaar Moody’s is het aantal faillissementen van bedrijven met junkbonds in het tweede kwartaal van dit jaar iets gedaald ten opzichte van het eerste kwartaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden