Column Peter de Waard

Het is een goede zaak dat president-commissarissen nu ook publiekelijk verantwoording afleggen

Peter de Waard

Twee jaar geleden nam Jacques Schraven afscheid als president-commissaris van staalbedrijf Tata Nederland. In een interview met deze krant zei hij dat de eerdere fusie van Hoogovens IJmuiden met British Steel nooit had mogen plaatsvinden. ‘Die fusie was een schoolvoorbeeld van een foute zakelijke beslissing. Ik begrijp niet dat in 1999 niemand ingreep om deze fusie tegen te houden.’

Afgelopen weekeinde rekende president-commissaris Hans Smits van KLM af met de Franse partner Air France waarmee het bedrijf in 2003 fuseerde. ‘Jaloezie, argwaan en miskenning hebben de relatie tussen Air France en KLM ernstig verziekt’, zo zei hij in de media in een van zijn woede-uitbarstingen.

Zowel bij de grensoverschrijdende fusie van Hoogovens als die van KLM voelden de Nederlanders zich verraden. In beide gevallen werd gesproken over een fusie op basis van gelijkwaardigheid. Maar de handtekening was nog niet droog of de grotere buitenlandse onderneming ging er vandoor met zijn kleine maar veel rendabeler Nederlandse buit.

Misschien is het eerder toeval dan een trend dat voor de tweede keer in twee jaar een president-commissaris uit zijn slof schiet. Het is een goede zaak dat president-commissarissen niet alleen in achterkamertjes meningen spuien maar ook publiekelijk verantwoording afleggen.

Schraven en Smits legden zichzelf overigens niet langs de meetlat omdat ze bij de fusies nog geen commissaris waren.

De raad van commissarissen, die het Hoogovens-bestuur toestond te fuseren met de Britten, werd in 1999 geleid door Henny de Ruiter (ex-Shell) en Aarnout Loudon (ex-Akzo), en de rvc die Leo van Wijk ruim baan gaf voor het samengaan met de Fransen stond onder leiding van Floris Maljers (ex-Unilever) en Cees van Lede (ex-Akzo). Dat waren grote strategische denkers. Maar ze waren blind voor culturele tegenstellingen. Nationalistisch machtsdenken is de naïeve Nederlanders vreemd.

Waarschuwingen waren er wel. Hoogovens had al in de jaren tachtig een huwelijk met de Duitse partner Hoesch zien stuklopen. KLM zag van nabij hoe Fokker ten gronde ging na onzalige fusies met het Duitse VFW in de jaren zeventig en Dasa in de jaren negentig. Maar elke keer tuinen de commissarissen er weer in als er een plan voor schaalvergroting ligt met een bedrijf met een nieuwe grote thuismarkt.

Tata Steel staat aan de vooravond van een nieuwe fusie met het Duitse ThyssenKrupp. De borden vliegen nu al door de kamer, omdat de Duitsers minder willen offeren dan de Nederlanders en Britten om de mededingingsautoriteiten in Brussel te behagen.

De huidige raad van commissarissen van Tata onder leiding van Peter Blauwhoff moet maar hopen dat hun opvolgers in 2040 niet zullen roepen dat ‘die fusie uit 2019’ is verziekt door jaloezie, argwaan en miskenning.

Dat vergt niet alleen een vooruitziende blik maar ook moed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.