ColumnFrank Kalshoven

Het gooi- en smijtwerk met de begroting moet wel een keer ophouden

null Beeld

Peter Hasekamp, de directeur van het Centraal Planbureau, vuurde afgelopen week een schot af voor de boeg van het wankele formatiebootje dat koerst op een nieuw kabinet. In de formatie spreken partijen over het inrichten, buiten de overheidsbegroting om, van een investeringsfonds van tientallen miljarden voor uitgaven aan klimaat, leefomgeving en infrastructuur. Dat is uiteraard een politieke keuze, schreef Hasekamp in het FD, maar denk erom, dromend daar op zee, dat ook zo’n fonds ­gewoon meetelt voor het financieringstekort en de staatsschuld.

Zo’n waarschuwing kan helemaal geen kwaad. In Den Haag lijkt de gedachte aan ordentelijk begrotingsbeleid weg te zijn gezakt, bedolven onder de euforische emoties die zijn opgeroepen door het economische coronacrisisbeleid. Als we in coronatijd op een hup en een drup tientallen miljarden kunnen vrijmaken om een probleem op te lossen, dan kan dat toch zeker ook voor andere vraagstukken? Of niet soms?

Nee dus, niet zonder meer. Kijk eerst maar eens rustig terug, zou ik denken. Was dat gooi- en smijtwerk nou ­allemaal even verstandig? Me dunkt van niet.

Ik had verwacht hierover in de Miljoenennota het een en ander te kunnen lezen. Tijdens corona zijn de begrotingsregels immers overboord gezet en is het kabinet overgegaan tot ad hoc besluitvorming over zowel uitgaven als inkomsten voor in totaal 80 miljard euro. Dat lijkt me voor de minister die over de financiën gaat, Wopke Hoekstra, toch wel een nadere analyse waard.

Nauwelijks. Ja, de zegeningen van het overheidsbeleid worden ruim bezongen: ‘De snelheid van het herstel is mogelijk dankzij de uitzonderlijk ruime en snelle ondersteuning vanuit de overheid.’ Maar aan de kritische kant houdt Hoekstra het bij algemeenheden als deze: ‘Door de coronacrisis moest het kabinet ongekende maatregelen nemen in een ongekend tempo. Dat is ­gelukt, maar de zorgvuldigheid van de wetgeving en de besluitvorming haalde logischerwijs niet het niveau van een reguliere besluitvorming. (…). Door de coronamaatregelen buiten de kaders te plaatsen, was het moeilijker om de begrotingsdiscipline te bewaken.’

Is de overheid dan niet veel te lang doorgegaan met het stutten van bedrijven, zoals veel economen denken? Heeft dat dan geen schade toegebracht aan de economie en de arbeidsmarkt? Zinkt het kabinet dan geen miljarden af in het onderwijs zonder plan, zonder enig zicht op resultaat? Is het ad hoc begrotingsbeleid niet veel ruimhartiger geweest dan verstandig was? En hoe komt dat dan? Dat hoeft er in de Miljoenennota heus niet zo onomwonden te staan, maar dan schrijf je dus op dat er twijfels zijn over de effectiviteit en efficiëntie van onderdelen van het gevoerde beleid. Grondige evaluatie volgt, beloof je dan.

De zorgeloosheid van de Miljoenennota is tekenend voor de sfeer in Den Haag. De berichten uit het formatiebootje bevestigen die. Geld moet rollen, naar weer een fonds. Dat andere fonds, intussen, het Nationaal Groeifonds, beloofde investeringen van 4 miljard per jaar voor ‘goede plannen’. De teller, blijkt uit dezelfde Miljoenennota, blijft komend jaar steken op 646 miljoen, waarvan ook nog een deel voorwaardelijk. Het is blijkbaar nog niet zo makkelijk om goede plannen te vinden, zelfs als de financierin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden