Reportage Speelgoed

Het bordspel vindt een breder publiek: ‘Weer eens wat anders dan film kijken’

Bordspellen zijn geen niche meer. De grootste beurs in Utrecht trekt 11.000 spelers, nieuwe titels vinden makkelijker liefhebbers over de hele wereld en het aantal online speelgoedwinkels blijft stijgen. Hoe gaat het eigenlijk met de speelgoedbranche? Op naar de uitverkoop in Almere.

Uitverkoop bij Games 999 in Almere. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Een half uur voordat de uitverkoop begint, staat een medewerker in een hesje klaar. Hij knikt, glimlacht en beweegt zijn rechterarm naar de open parkeerplekken. Hij heeft de rij auto’s verwacht, want de outlet sale van spellenmaker 999 Games in Almere wordt elk jaar druk bezocht.

De magazijndeuren gaan alvast open, ‘anders vindt onze baas het zo zielig’, zegt een medewerker over de rij wachtenden. Binnen in de hal zijn de uitbreidingen van Catan, enkele kaartspellen en de laatste uitgaven van afgeschreven spellen in enorme stapels uitgestald. Ertussen staan in het rood geklede medewerkers paraat bij statafels, om straks aan de liefhebbers spelletjes uit te leggen.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Wingspan, een relatief nieuw vogelverzamelspel, blijkt zo’n spel dat de bezoekers tijdens deze uitverkoop nieuwsgierig maakt. Het door een team vrouwen ontworpen spel is dit jaar onverwacht populair geworden en heeft een nieuwe groep spelers aangeboord onder Nederlandse vogelaars, ziet Eduard van Buggenum, marketingmanager bij 999 Games. De hele eerste lading van het spel  was direct uitverkocht. Nu gaat het, als een van de populaire spellen, alsnog voor de volle prijs in rap tempo over de toonbank. Wingspan boort weer een nieuw publiek aan. 

Controleren of het boodschappenlijstje is afgewerkt. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Niek Ederveen is hoofdredacteur van Spel!, het tijdschrift van de landelijke vereniging van spellenliefhebbers. Hij constateert dat bordspellen nog altijd populair zijn, aangezien er constant nieuwe titels op de markt komen. Bij de grootste spellenbeurs ter wereld in het Duitse Essen werden dit jaar 1.500 spellen gelanceerd (waaronder ook vertalingen), ongeveer honderd meer dan het jaar ervoor. Ederveen: ‘Het is tegenwoordig steeds gemakkelijker om een spel uit te geven, doordat productiekosten omlaag gaan en mensen mondiaal contact kunnen maken. Spellen worden nu over de hele linie populair, niet alleen bij specifieke hobbyisten of een bepaalde leeftijdsgroep.’ 

Zo ervaart Michael Bruinsma, eigenaar van 999 Games, het ook: ‘Wij groeien al jaren fors.’ Spellen worden ook steeds beter, vult marketingmanager Van Buggenum aan, ‘dankzij Catan zitten ze niet meer in een niche’. Bij 15 duizend verkochte spellen spreken de mannen van een goedlopend spel. Waarom eigenlijk een uitverkoop vlak voor Sinterklaas, de hoogste verkooppiek van het jaar? Twee redenen, zeggen ze. ‘Als een Bol.com aanbiedingen heeft, dan moet ineens iedereen aan de aanbiedingen’, weet marketeer Van Buggenum. ‘Bovendien moeten we nu juist af van alle teruggestuurde en lichtelijk beschadigde spellen’, noemt eigenaar Bruinsma als tweede reden. 

Uitwisselen van tips. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bordspellen richten zich al lang niet meer alleen op ‘nerds’ of gezinnen met jonge kinderen. Bruinsma: ‘Juist twintigers en dertigers komen weer bij ons terug.’ Mandy Hagenaar en Dico Nasserie (beiden 25) hebben hun winkelwagen al gevuld. ‘Het is een beetje uit de hand gelopen’, geeft Hagenaar toe. Al zitten er in de winkelwagen ook spellen voor vrienden en collega’s tussen. Die hebben via WhatsApp hun orders doorgegeven. Kim Jurgens en Dennis Hokken (beiden 38) spelen spelletjes met hun kinderen, maar ook met hun eigen vrienden. Matthijs (27) en Felix (28), twee stoer geklede vrienden, spelen pas sinds kort en zien het als aanvulling op hun andere vrijetijdsbestedingen.

Bol.com of de speciaalzaak

Maar waar koopt een mens nog speelgoed, nu Toys R Us, Intertoys en Bart Smit uit het straatbeeld verdwenen zijn? Spel!-hoofdredacteur Ederveen: ‘Een groot deel van die rol is door Bol.com overgenomen. De vroegere speelgoedwinkelketens zijn alleen nog de vaste plek voor opa’s en oma’s, die een spel uit de doos kopen voor hun kleinkind. Dan heb je nog de spellenspeciaalzaak, die nu misschien wel een nieuw publiek krijgt.’

Voor Bruinsma van 999 Games lijkt het om het even waar men zijn spellen koopt. ‘Speelgoedwinkels hebben door onze kortingen lang het hoofd boven water kunnen houden, maar dat houdt een keer op.’ Voor Amazon is Bruinsma niet bang. De Amerikaanse onlinegigant heeft plannen om naar Nederland te komen, waarmee het in één klap de markt zou opschudden. ‘Bol.com is bij iedereen nu al bekend, men stapt niet zomaar over.’ 

Mijn zak is vol, maar haar karretje nog voller. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bol.com zelf vreest volgens een woordvoerder de nieuwe toetreder niet: ‘We kijken naar Amazon niet anders dan naar andere concurrenten.’ Bol.com heeft een assortiment van 25 duizend soorten speelwaar. ‘In twee jaar tijd zijn we verdubbeld in de verkoop van spellen. Dat is deels omdat we de populaire spellen zelf inkopen, maar voornamelijk omdat spellenspeciaalzaken ook via bol.com verkopen.’ De vraag naar Pokémon-verzamelkaarten, het snelst groeiende speelgoed voor kinderen, is in een jaar ruimschoots verdubbeld.

Marketingmanager Van Buggenum van 999 Games kijkt naar de klok: drie over tien, officieel begint de uitverkoop nu pas. Maar een aantal spellen is al uitverkocht. Groepen mensen met Ikea-tassen onderzoeken de achterkanten van de dozen. Lijstjes worden afgewerkt, ze geven elkaar tips over goede vergelijkbare spellen. In de gangen zwerven mensen tussen pallets door. De sfeer is gemoedelijk: dit zijn mensen die niet alleen voor de koopjes komen, maar ook uit liefhebberij. Zoals de 25-jarige Mandy Hagenaar: ‘Een spel spelen’, zegt ze als ze haar vriend Nasserie aankijkt, ‘is weer eens wat anders dan een film kijken.’

Meer speelgoedwinkels, minder omzet, online groeit

Hoewel experts claimen dat gezelschapsspellen steeds populairder worden, zijn er weinig harde cijfers. De Thuiswinkel Markt Monitor geeft een indicatie: in het eerste halfjaar van 2019 zijn er 4 miljoen online bestellingen aan speelgoed geplaatst voor in totaal 80 miljoen euro. Bol.com zag zijn speelgoedomzet (alle soorten speelgoed bij elkaar opgeteld) verdubbelen binnen twee jaar tijd. Met Sinterklaas werd vorig jaar online ruim 311 miljoen euro omgezet, ongeveer 70 miljoen meer dan in een reguliere week.

Het totaal aantal speelgoedbedrijven in Nederland stijgt volgens het CBS al jaren, sinds 2016 is dit totaal met zo’n 20 procent opgelopen tot 470. Toch daalde de omzet van veel fysieke speelgoedwinkels volgens Retail Insiders het afgelopen jaar fors: met 18,3 procent. De daling zet zich nu zelfs voort in de loop naar de feestmaand. Waarschijnlijk zijn er dan ook vooral online speelgoedwinkels bijgekomen.

De speelgoedbranche is stabiel: mensen kopen weliswaar iets minder speelgoed, maar geven er wel meer geld aan uit, blijkt uit de Thuiswinkel Markt Monitor. De gemiddelde uitgave ging van 18 euro vorig jaar naar 19 euro nu. Het aandeel online shops versus fysieke winkels groeit  ieder jaar, bijna tot eenderde van de gehele markt. Spellenspektakel, de grootste Nederlandse bordspelbeurs (in de Utrechtse Jaarbeurs), is dit jaar gegroeid naar een bezoekersaantal van 11.000.

Enkele van de populairste spellen voor Sinterklaas

Lego Ninjago, Crayola Washimals Huisdieren, Fifa 20, Monopoly valsspelers editie en Het Jachtseizoen  (bron: Thuiswinkel.org)

Lees ook

Wie denkt het nieuwe Pokémon te hebben verzonnen, kan zich melden in Almere
Begin jaren negentig verkocht Michael Bruinsma telefonisch een paar bordspellen op een avond; tegenwoordig vliegen ze er per pallet uit bij zijn bedrijf 999 games in Almere

De 7 beste bordspellen van de afgelopen vijf jaar. Plus de winnaar van ‘Spel van het Jaar 2018'
Wie zin heeft in een spelletje is al lang niet meer aangewezen op Monopoly of Catan. De laatste jaren zijn er honderden nieuwe bordspellen bijgekomen, er zijn spellenreviewkanalen op YouTube met tienduizenden volgers en spelletjescafés in onder andere Amersfoort, Haarlem en Den Haag. Maar wat speel je dan? Zeven bordspelfanaten vertellen over hun lievelingsspel van de afgelopen vijf jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden