Het Blaustein-imperium: schimmig trustkantoor richtte zich vooral op vermogende Russen

'Het gebrek aan handhaving is de vruchtbare bodem waarin de bacterie B. kan groeien'

De trustwereld is vanwege haar ondoorzichtigheid een paradijs voor sjoemelaars. Een Russische Nederlander grossierde in vennootschappen en kon jaren ongehinderd zijn cliënten plukken.

Blaustein in Hollywoodletters. Foto Instagram-account van Blaustein

In het register van De Nederlandsche Bank (DNB) voor bedrijven met een trustvergunning staat nog steeds Blaustein BV te Amersfoort. En dat terwijl de Belastingdienst al jaren achter eigenaar Vadim B. aanzit, enkele van zijn cliënten al sinds 2012 melding maken van malversaties en hij in december werd aangehouden door de FIOD.

De handel en wandel van Blaustein kan symbool staan voor schimmige praktijken van sommige Nederlandse trustkantoren die de vermogenden der aarde helpen belasting te ontwijken. Wat stelt het Nederlandse toezicht op deze sector voor, vragen de gedupeerden zich af.

'B. voelt zich in Nederland als een vis in het water', zegt een van hen op voorwaarde van anonimiteit. 'Het gebrek aan handhaving is de vruchtbare bodem waarin de bacterie B. kan groeien. Nu weten we hoeveel signalen de Nederlandse autoriteiten hebben ontvangen over deze man. En niemand deed iets. In Rusland zouden ze zo'n man keihard aanpakken.'

Zelfs vanuit de trustwereld zelf klonk deze week de roep om strenger toezicht. Dat alarmerende geluid viel te beluisteren tijdens de verhoren van de Parlementaire Ondervraging Fiscale Structuren, die vorige en deze week probeert te achterhalen hoe Nederlandse financieel adviseurs zoveel belastingvluchtelingen bedienen.

Ronald Posthumus, directeur bij trustkantoor Vistra, vertelde de Tweede Kamer-commissie maandag dat toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) harder moet optreden tegen malafide trustkantoren. 'We komen negatief in het nieuws en daar heb ik ook last van. Maar ik kan niet voorkomen dat een ander kantoor een vergunning krijgt.'

Twee hoge ambtenaren van de Belastingdienst vertelden de parlementaire commissie vorige week al dat de bestrijding van misstanden in de trustsector uiterst lastig is. Wie ter verantwoording wordt geroepen, zet de hakken in het zand. Alleen al het verkrijgen van informatie over door trustkantoren opgezette vennootschapjes vereist soms jarenlang procederen, waarbij ambtenaren ook nog eens worden geïntimideerd. (Bekijk onder dit artikel de video over belastingontwijking in Nederland.)

Voor dat opsporingswerk zijn bij de Belastingdienst slechts zo'n veertig mensen beschikbaar. Die moeten de misdadige constructies opsporen binnen een wereldwijd netwerk van bedrijfjes, waarin circa 150 miljard euro is opgeborgen van zo'n 200 duizend Nederlandse miljonairs (schatting van deskundige Jan van Koningsveld voor de commissie). Belangrijk extra obstakel voor de FIOD: het opvragen van informatie in exotische belastingparadijsjes neemt veel tijd in beslag - als er al antwoord komt.

Schimmenrijk

In dat juridische schimmenrijk voelde Vadim B., geboren in 1977 in Sint-Petersburg, zich als een vis in het water. In tien jaar bouwde hij een netwerk van bedrijfjes op dat de verbeelding tart.

Van zijn kantoorvilla in Amersfoort lopen lijnen naar honderden vennootschappen in talloze landen, van Duitsland tot China en van Monaco tot de Nederlandse Antillen. Een profijtelijke business; hij is via een stichting eigenaar van een (inmiddels bijna afbetaalde) villa in de bossen van Amersfoort en heeft een appartement met zeezicht in prinsdom Monaco.

Oud-medewerkers voormalige cliënten en andere betrokkenen schetsen tegenover de Volkskrant een ontluisterend beeld van de werkwijze van deze financieel adviseur. Voor veelal Russische cliënten bood hij 'oplossingen' voor het stallen van hun vermogen in Nederland, niet zelden in combinatie met de aanvraag van een verblijfsvergunning.

Vaak bestond zo'n oplossing uit de oprichting van een reeks vennootschappen, stichtingen en buitenlandse entiteiten. De zeggenschap daarover moesten zijn cliënten overdragen aan stromannen of -vrouwen van de firma Blaustein. Wie protesteerde, werd bedreigd met aangifte bij justitie van misbruik van de opgezette bedrijfsstructuur, de ontzegging van toegang tot de eigen vennootschap of kreeg eenvoudigweg nauwelijks meer antwoord.

Voor Russische cliënten bood B. 'oplossingen' voor het stallen van hun vermogen in Nederland, niet zelden in combinatie met de aanvraag van een verblijfsvergunning. Foto Instagram-account van Blaustein

Klachten

De autoriteiten waren gewaarschuwd. In 2012 kwamen bij DNB en de Belastingdienst de eerste klachten binnen. In hetzelfde jaar weigerde de Rabobank nog langer zaken met hem te doen. Blaustein wilde geen inzicht geven in zijn geldstromen en ontweek vragen van de bank.

Ook de fiscus werd ongerust en stelde steeds meer vragen. De schimmige en gebrekkige financiële verslaglegging van de bedrijfjes van de Russische Nederlander begon in de gaten te lopen.

Blaustein grossierde in declaraties van niet meer dan enkele woorden. Geld en declaraties kwamen vaak van zijn eigen bv's, zoals Eurobank, Eurocapital, Trust Media en Yurist. Een betrokkene: 'Tegenover de Belastingdienst traineerde Blaustein alleen maar. Stelde vragen, gaf halve antwoorden, kwam weer met aanvullende vragen. Alles om maar tijd te rekken.'

Zijn werkwijze was vaak hetzelfde. 'Hij creëert een afhankelijkheidsrelatie met zijn cliënten. En hij laat niet snel los. Blaustein is een workaholic. Alles raakt aan werk - ook vriendschappen. De laatste jaren was hij steeds vaker op reis. Elke week naar Monaco, maar ook naar Dubai, Zwitserland en Curaçao. Hij pleegde roofbouw op zichzelf, maar jaagde altijd op dat ene grote doel: veel geld verdienen.'

Mensen die hij onder druk kon zetten, daar was Blaustein voortdurend naar op zoek, vertelt een voormalig cliënt. Bijvoorbeeld Russen of andere buitenlanders die in Nederland wilden komen wonen. Steevast onder de indruk van zijn kantoorvilla met glanzend hout, zijn grove bluf (lid van een dynastie van juristen en ondernemers, met een verwijzing naar de Amerikaanse filantropen Blaustein - die ontkennen familie van hem te zijn), zijn pracht en praal (zoals überglossy Blaustein Magazine), zijn talloze lidmaatschappen van belangen- en netwerkorganisaties, zijn (inmiddels afgepakte) integriteitskeurmerk van de belangenvereniging voor de trustsector Holland Quaestor en vooral zijn DNB-vergunning als trustkantoor.

In 2013 verkreeg B. nog een belangrijke accreditatie van DNB. Zijn bedrijf Credit Blaustein kreeg een vergunning voor het leveren van betaaldiensten. Een creditcardbedrijf vroeg hij betaalkaarten te maken voor 'mensen uit Rusland en Oost-Europa'. Een betrokkene: 'Die kaarten moesten anoniem zijn, de uitgaven mochten niet herleidbaar zijn tot de gebruiker en de limiet moest veel hoger zijn dan gebruikelijk; tot 75 duizend euro.'

Het BlauStein Magazine. Foto Instagram-account van Blaustein

Vadim B. toonde zich voorkomend en welbespraakt. 'Maar toen we vragen gingen stellen over de herkomst van het geld vond hij dat duidelijk niet leuk. Dat kwam van zijn bedrijven en als dat een probleem is, dan vinden jullie daar wel een oplossing voor, was de teneur.'

Status

Een andere belangrijke trofee die het bedrijf Blaustein goed van pas kwam was de status van erkend referent voor arbeidsmigranten, die in november werd afgegeven door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Met die vertrouwensstatus verloopt elk immigratieverzoek van het betrokken bedrijf aanzienlijk sneller en simpeler. De lopende aanvragen van Blaustein zijn inmiddels aangehouden in afwachting van de uitkomst van het gerechtelijk onderzoek.

Dat B. van de hulp bij immigratie een profijtelijke nevenactiviteit had gemaakt, ondervonden twee Russische ondernemers. Zij deden drie maanden geleden aangifte tegen de ondernemer wegens een door hem opgezette immigratieconstructie. B. had hen dringend geadviseerd een bedrijf in Nederland op te richten, waar zij dan zogenaamd als kennismigranten aan de slag zouden gaan. De betalingen voor die constructie (bijna 90 duizend euro) gingen naar banken in Letland en Cyprus.

In januari kregen de twee van B. de mededeling dat de IND hun immigratie-aanvraag had afgewezen. Schriftelijk bewijs voor die weigering ontbrak. En hun Nederlandse 'bedrijf' bleek niet tot hen te herleiden, maar was eigendom van een stichting die werd bestuurd door Blaustein CS BV.

Een jaar eerder deed een Russische familie al aangifte tegen Blaustein. Na hun verhuizing naar Nederland adviseerde Vadim B. hun vermogen door middel van een vennootschap in te passen in een internationale structuur. Het geld, bijna een miljoen euro, bleek daarna onbereikbaar voor de familie. Aan de firma Blaustein gelieerde personen bleken de zeggenschap te hebben over die structuur en weigerden de familie toegang.

Foto Instagram-account van Blaustein

Advocaat Ronnie Eisenmann, die een van de slachtoffers bijstaat, noemt het toezicht en de handhaving in de Nederlandse trustsector 'van een bedroevend niveau en schadelijk voor heel veel mensen. Dit is een heel gevoelige branche. En toezichthouder DNB doet weinig met signalen van misstanden.'

Vorige week vergeleek de parlementaire ondervragingscommissie DNB met een leerkracht die toezicht moet houden op een hongerige groep kinderen in een snoepwinkel. DNB-toezichthouder Willemieke van Gorkum stelde de laatste jaren al veel actiever te zijn en meer dan dertig vergunningen van trustkantoren te hebben ingetrokken. Nieuwe wetgeving moet het toezicht effectiever maken.

Op 1 december vorig jaar deed justitie een inval bij B.'s kantoor. Blaustein werd aangehouden op verdenking van belastingontduiking, valsheid in geschrifte, mensensmokkel, oplichting en witwassen. Hij ontkent dat hij zich schuldig heeft gemaakt aan malversaties en is voorlopig op vrije voeten gesteld.

Meer over