Het afschaffen van de dividendbelasting - wiens idee was dat en werkt het eigenlijk?

'Ik ben stukgelobbyd', bekende CDA-leider Sybrand Buma donderdag onomwonden.

Buma en Dijkhoff. Beeld ANP

'Natuurlijk' hebben grote bedrijven en hun belangenbehartigers aan de bel getrokken over afschaffing van de dividendbelasting. Zo werkt volgens Buma elke branche die iets gedaan wil krijgen, van het onderwijsveld tot de klimaatlobby. 'Maar de suggestie dat we zijn gechanteerd is kinderachtig. Het gaat erom of we onze eigen afweging hebben gemaakt. Het antwoord is: ja.'

Premier Rutte en zijn coalitiepartners mogen volgende week in de Kamer nog een keer uitleggen waarom ze 1,4 miljard uittrekken om de dividendbelasting af te schaffen. Aanleiding is een bericht van de NOS dat grote bedrijven zoals de Brits-Nederlandse multinationals Shell en Unilever druk zouden hebben uitgeoefend door te hinten op een vertrek uit Nederland.

Bezorgdheid

Onduidelijk blijft hoe expliciet dat dreigement is - in een brief aan de Kamer weigerde oud-Unilever-manager Rutte donderdag wederom zijn 'contacten te specificeren' - maar volgens de coalitiepartijen is er wel degelijk reden tot bezorgdheid. Met de Brexit in aantocht moet een bedrijf als Unilever nu beslissen of het hoofdkantoor in Nederland komt of in Engeland, waar de dividendbelasting al is afgeschaft. Shell zou voor eenzelfde beslissing staan.

Zouden beide bedrijven vertrekken, dan is de schade groter dan 1,4 miljard, veronderstelt de coalitie. 'Bedrijven die twijfelen, willen we laten zien dat je in Nederland goed af bent', zei VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff.

Er is één probleem: er is geen hard bewijs dat het afschaffen van dividendbelasting werkt. Economen zijn overwegend sceptisch en het Centraal Planbureau kan niet berekenen of het opofferen van 1,4 miljard aan dividendbelasting ook maar één baan oplevert. Alleen het buitenland profiteert, meent de oppositie. Bovendien: als de maatregel echt zo cruciaal is, waarom stond hij dan in geen enkel verkiezingsprogramma?

Kan Hoekstra van zijn voorgekookte tekst loskomen en ad rem improviseren?

Echt op dreef was Wopke Hoekstra niet, in zijn debuut als minister van Financiën in de Tweede Kamer. Bij herhaling werd hij aangesproken op zijn hoekige woordkeus.

Bescherming van het 'vestigingsklimaat'

Volgens de onderhandelende partijen kwam de dividendbelasting op tafel toen ze compensatie zochten voor een door de EU verplichte maatregel die bedrijven 1,4 miljard zou kosten: het beperken van de mogelijkheid rente af te trekken van de winst.

De VVD kwam uiteindelijk met het voorstel om het 'vestigingsklimaat' te beschermen door de dividendbelasting af te schaffen en zo multinationals tot blijven te verleiden. Andere partijen gingen daarin mee, ook omdat het een ruim tien jaar oude wens is van internationaal opererende bedrijven met veel buitenlandse aandeelhouders. Shell lobbyde er openlijk voor, net zoals VNO-NCW dat al jaren doet. De werkgeversorganisatie stelt een 'substantiële verlaging' voor en 'uiteindelijk afschaffing'.

De coalitie lijkt ondanks alle kritiek niet van plan om de maatregel nu terug te draaien. 'We gaan dit gewoon doen', zei Dijkhoff donderdag. Ook Buma en Alexander Pechtold blijven vastbesloten. De oppositie spreekt honend over het kabinet 'Shell I': wel geld voor de multinationals, niet voor de 'normale Nederlander'. Wel 1,4 miljard voor aandeelhouders, vatte SP-Kamerlid Renske Leijten samen, niet voor 'stakende leraren, voedselbanken en 400 duizend kinderen die in armoede opgroeien'.


Dividendbelasting, wat is dat ook alweer?

Bedrijven die dividend (winstuitkering voor aandeelhouders) uitkeren moeten - in de huidige situatie - 15 procent daarvan afdragen aan de Belastingdienst. Aandeelhouders die in Nederland belasting betalen kunnen die dividendbelasting aftrekken van hun inkomstenbelasting (particulieren) of vennootschapsbelasting (bedrijven).

Buitenlandse aandeelhouders kunnen dat niet en ontvangen nu dus 15 procent minder dividend dan in Nederland gevestigde aandeelhouders. Door het afschaffen van de dividendbelasting verdwijnt dat verschil tussen binnenlandse en buitenlandse investeerders. In theorie zou het voor buitenlandse geldschieters dan iets aantrekkelijker worden om in Nederland te investeren, maar het CPB heeft geen aanwijzingen gevonden dat zo'n positief effect ook daadwerkelijk zal optreden.


Hoe zit het met de afschaffing van de dividendbelasting?

Geen enkele partij had afschaffing van de dividendbelasting in haar verkiezingsprogramma staan. Toch staat het in het regeerakkoord. Waarom wordt de belasting afgeschaft en wat betekent dit?

Eindelijk komt de linkse samenwerking van de grond: tijdens de vuurdoop van Rutte III zagen we een team van rivalen dat streed tegen het gesloten linkse front. (+)

In het commentaar van de Volkskrant schrijven we dat het afschaffen van de dividendbelasting ratio ontbeert en bovendien tegen Europese regels in gaat. Nederland maakt zich klaar voor een 'belastingrace naar de bodem'.

Onze lezers vinden het een onzalig plan: burgers gaan meer betalen en de staat loopt 1,4 miljard mis. Ze zijn niet de enige: ook andere media vinden het schrappen van de belasting 'slecht onderbouwd'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.