Hema te koop: wie biedt?

Alle opties staan open: een overname of een beursgang. Wat zijn redenen om de Hema te kopen (of juist links laten te liggen)?

Hema. Beeld anp
Hema.Beeld anp

De Hema: trendsetter, van alle markten thuis

Een reden om de Hema te kopen? De Domäne Wachau Grüner Veltliner. 'Het succesnummer van Hema. Voortdurend uitverkocht', schrijft vinoloog Harold Hamersma in zijn jaarlijkse koopgids over deze Oostenrijkse wijn die de Hema al jaren in het assortiment heeft. De koper van de winkelketen haalt een plukje gewiekste wijn­inkopers in huis, met prima papillen en een oog voor koopjes. De inkopers van de Hema laten de Nederlandse consument sinds 1974 kennismaken met nieuwe vinologische trends. Hierin was de Hema een voorloper: veertig jaar geleden kochten Nederlanders hun wijn nog louter bij de speciaalzaak.

Ook op andere gebieden heeft de Hema een goede neus voor trends en maatschappelijke ontwikkelingen - dat zit in het dna van het bedrijf. Vorige week werd de winkelketen zowel bejubeld als verguisd na de aankondiging dat het bedrijf overstapte op genderneutrale kinderkleding-kleertjes zonder het etiket 'voor jongens' en 'voor meisjes'. Ophef was er de laatste jaren over Hema's afscheid van Zwarte Piet. En over de vermeende afschaffing van het paasei, die de keten al tien jaar lang 'verstopeieren' bleek te noemen.'Een knieval voor de islam', klonk het verontwaardigd, onder meer uit de mond van VVD-leider Halbe Zijlstra. De zevenhonderd winkels verkochten er geen enkele oranje tompouce, boxershort of rookworst minder om. De Hema is een ijzersterk merk dat wel tegen een stootje kan. Dankzij het degelijke imago kon de keten de afgelopen jaren ook de concurrentie aangaan met notarissen en zorgverzekeraars door (eenvoudige) testamenten en verzekeringen te verkopen.

Een potentiële koper zal ook verlekkerd kijken naar het buitenlandse succes van de voormalige Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam, opgericht in 1926 door twee ex-Bijenkorf-directeuren. Bijna een derde van de omzet komt van de buitenlandse filialen. Die staan onder meer in België (97) en Frankrijk (55). De formule die over de grens de kassa's laat rinkelen wordt nu ook op de Nederlandse vestigingen toegepast. In Tilburg ging vorige week zo'n Hema-nieuwe-stijl open, met 'belevingswerelden' waarin alle producten voor een doelgroep bij elkaar worden gezet, bijvoorbeeld vrouwenkleding, lingerie en cosmetica. De nieuwe eigenaar zal ook een netjes gestroomlijnde onderneming aantreffen. In 2011 dook de keten in de verliezen, die vervolgens jarenlang aanhielden. Sindsdien is de bezem flink door het bedrijf gehaald: de overvolle pakhuizen vol verouderde producten zijn verdwenen, het internetloket is versterkt en de logistieke processen zijn verbeterd. Al die inspanningen werpen hun vruchten af. ­Vorig jaar boekte de Hema zijn grootste jaaromzet ooit: 1.193 miljoen euro. Mede dankzij de Domäne Wachau 2015.

De hema: uitgeknepen citroen met veel concurrenten

Een reden om de Hema niet te kopen? Werp een blik op de kwartaalcijfers die het bedrijf woensdag bekendmaakte. Topman Tjeerd Jegen sprak bij die gelegenheid van 'een sterk kwartaal'. Daar valt over te twisten. Weliswaar steeg de omzet met 3 procent naar 287 miljoen euro, maar de winkelketen boekte opnieuw een verlies, van 29 miljoen euro. Dat is bijna 20 miljoen meer dan een jaar terug. Belangrijker is de reden voor deze rode cijfers: de Hema moest kosten maken om zijn schulden opnieuw te financieren. Die schulden zijn nog altijd fors. Zoals alle opkoopfondsen liet de huidige eigenaar Lion Capital in 2007 de Hema betalen voor zijn eigen overname, via peperdure leningen. Tot twee jaar terug betaalde de winkelketen daarover een rente van liefst 13,4 procent.

En wat krijgt een nieuwe eigenaar nou tastbaar in handen? Voornamelijk een winkelconcept en 11 duizend werknemers. Winkelketens waren ooit gewilde overnameprooien, omdat ze een grote hoeveelheid aantrekkelijk vastgoed bezaten - met winkels op 'A-locaties', zoals makelaars dat noemen. Dat is niet het geval bij de Hema. Een groot deel van zijn panden werd in 2005 al verpatst door de vorige eigenaar, twee jaar voordat de rest in de verkoop ging. De grote vraag is wat een nieuwe eigenaar nog kan persen uit een bedrijf dat experts omschrijven als een uitgeknepen citroen. Alle voor de hand liggende maatregelen om de kosten te drukken zijn inmiddels wel genomen door Tjeerd Jegen, de topman die in 2015 aan het roer kwam te staan.

Alleen een harde sanering kan de kosten verder beteugelen, maar niet veel. Denk aan de sluiting van vestigingen die niet genoeg renderen of aan een afslanking van het personeelsbestand. Intussen neemt de concurrentie voor de Hema alleen maar toe. Voor leuke spulletjes en geinige cadeautjes kan de consument ook naar Flying Tiger, een hippe Deense keten met pas 18 vestigingen in Nederland, maar tegen de zeshonderd in de rest van Europa. Een dreiging gaat ook uit van de Action, de prijsdumper met duizend vestigingen in Nederland, België, Duitsland, Oostenrijk, Luxemburg en Frankrijk. Concurrentie is er verder van Albert Heijn en Jumbo (voedsel) en H&M en Zara (tienerkleding).

Wie luxere spullen wil, zoekt misschien eerder zijn heil bij de Bijenkorf of Hudson's Bay, de Canadese nieuwkomer op de Nederlandse detailhandelmarkt. Maar het grootste gevaar voor de Hema is die grote gelijkmaker zonder stenen gevel: het internet. Het heeft lang geduurd voor de Hema zijn digitale zaakjes op orde had. Misschien wel te lang.

Meer over de Hema:

In 2012 ging het nog goed met de Hema, het opende zijn 500ste filiaal. Lees hier hoe dat eraan toeging.

In 2015 trad Tjeerd Jegen aan als de baas van de Hema. Lees hier hoe hij de Hema uit het slop probeerde te trekken.

De Hema wordt aan alle fronten ingehaald en dus wijkt Tjeerd Jegen uit naar het buitenland. Hier kunt u lezen waarom ze daar wél blij zijn met de Hema.

Hema, het oer-Hollandse warenhuis dat bekend is van de rookworsten en kleurrijke eigen merk-artikelen, komt in buitenlandse handen. Lees hier meer over de nieuwe eigenaar: Lion Capital.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden