Heeft u nog plezier in uw werk?

Nu een baan voor het leven niet meer vanzelfsprekend is, is het belangrijk af en toe eens te reflecteren op hoe je ervoor staat op de arbeidsmarkt. Daarvoor is er de loopbaan-apk.

Beeld Claudie de Cleen

Het netwerken kan beter. In het LinkedIn-profiel ontbreekt een recente foto. Daar moet ook 'aangezet': het schuifje waarmee je aangeeft dat je op zoek bent naar een nieuwe baan. Ander verbeterpunt: een woon-werkafstand ambiëren die verder reikt dan een kwartiertje op de stadsfiets. En misschien eens beginnen met nadenken over de vraag of je met minder salaris toe kunt.

Zie hier wat aanbevelingen uit een loopbaan-apk, een uitgebreide doorsmeerbeurt voor werkenden. Nu de baan voor het leven niet meer vanzelfsprekend is, is het belangrijk dat werkenden en werkzoekenden af en toe stilstaan bij hoe ze ervoor staan op de arbeidsmarkt. Dat gaat verder dan een functionerings- of beoordelingsgesprek. Want ook al is je baas tevreden, hoe lang bestaat je werk nog? Met welke cursus of opleiding ben je in staat beter te functioneren in je huidige baan die steeds meer of andere eisen aan je stelt? Of is het tijd om over te stappen naar een ander werkveld omdat je baan als administratief medewerker verdwijnt?

Vaker wisselen

Het staat al langer op de agenda: door digitalisering, automatisering en robotisering verdwijnen banen terwijl er tegelijkertijd nieuwe functies ontstaan en bestaande functies veranderen. Wie werkt, zal vaker wisselen van baan en vaker dan nu in een andere sector aan de slag gaan. Niet alleen ouderen, maar mensen met een lage of middelbare opleiding, flexwerkers en werkzoekenden doen er goed aan af en toe een loopbaan-apk te ondergaan. Het fenomeen is na jarenlang praten over een leven lang leren en duurzame inzetbaarheid in opkomst. In cao's worden afspraken gemaakt voor zo'n periodieke keuring. Zij het nog op bescheiden schaal: in 15 procent van de nieuwe cao's zijn mogelijkheden voor de loopbaan-apk opgenomen. Loopbaancoaches hadden zich al op de niche gestort. Werkenden kunnen er ook bij uitzendgigant Randstad achterkomen wat ze (nog) waard zijn op de arbeidsmarkt.

Een arbeidsmarktwaardescan bij Randstad kost 500 euro. Daarvoor maak je een persoonlijkheidstest waarbij wordt gekeken naar zaken als daadkracht, plannen en organiseren en flexibiliteit. Voor de arbeidsmarktwaarde wordt je huidige functie afgezet tegen de vacatures binnen de regio waar je wilt werken. De mogelijkheden - of noodzaak - voor een carrièreswitch zijn hier niet direct uit te halen. Daarvoor is het bijbehorende adviesgesprek.

In de wereld van de loopbaancoaches en apk's blijkt vooral dat de werkende zelf in beweging moet komen. 'We houden iemand een spiegel voor', zegt Inge Dijkstra van Randstad. 'Dan kiest iemand ervoor om wel of niet in actie te komen. Dat betekent lang niet altijd dat je je moet omscholen. Als er vooral fulltimebanen beschikbaar zijn, kan een parttimer ervoor kiezen meer uren te gaan werken. Of om verder te reizen naar je werk, zodat je uit meer vacatures kan kiezen.'

Een loopbaan-apk is slechts een instrument dat nuttig kan zijn om inzicht te krijgen in je situatie, zegt Mariëtte Patijn van de vakbond FNV. 'Maar het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer om ervoor te zorgen dat er ook wat mee gebeurt. Alleen een apk is volstrekt onvoldoende en zelfs gevaarlijk. Alsof je na een gezondheidscheck hoort dat je ziek bent maar er geen geld is voor medicijnen of een arts die het ziekteproces begeleidt. Er hoort veel meer bij het in kaart brengen van hoe je ervoor staat. De mogelijkheid om je bij te scholen bijvoorbeeld, en dan voor iedereen op een passende manier. Niet alleen gericht op hbo'ers en universitair opgeleiden, maar ook werkend ­leren voor bijvoorbeeld een timmerman. Het kan niet zo zijn dat een loopbaan-apk in je dossier verdwijnt en wordt gebruikt voor demotie.'

Lage arbeidsmarktwaarde

Het is soms schrikken bij de uitkomsten van de apk voor werkenden. Een leidinggevende facilitair krijgt te horen dat de arbeidsmarktwaarde 'op dit moment laag is'. Ervaring zegt niet alles in de scan. De meetlat bestaat uit de vacatures van het afgelopen jaar. En die vacatures zijn er niet voor haar. Voor de banen die er wel zijn, wordt slechts één tot drie jaar werkervaring gevraagd. En daarvoor is haar jaarsalaris van 48.333 euro bruto veel te hoog. 'In een sector waar veel meer werkzoekenden zijn dan banen zal iemand die iets anders wil bereid moeten zijn loon in te leveren. Maar soms is het voldoende iets aan je functieomschrijving te doen: assistent vervangen door medewerker als dit de inhoud van het werk beter beschrijft. Dan komen andere vacatures boven.'

Er zijn ook andere apk-varianten. In groepen van 25 helpt loopbaanregisseur Bodo Agterhof uit Heerenveen mensen zo al een aantal jaren uit te vinden waar ze staan in hun carrière, een heel weekend voor 45 euro per persoon. Steeds meer deelnemers melden zich zelf. 'Ze wachten niet meer op hulp via een sociaal plan als er gereorganiseerd wordt. Wat dat betreft is werk topsport geworden. Je conditie op peil houden wordt steeds meer je eigen verantwoordelijkheid.'

Beeld thinkstock

40-plussers

Vooral voor 40-plussers is een loopbaancheck aan te raden, zegt Andries de Grip, hoogleraar scholing en arbeidsmarkt aan de Universiteit Maastricht. 'Dan moet het gaan om de vraag of iemand in staat zal zijn in z'n huidige functie of loopbaan tot de pensioengerechtigde leeftijd productief en met plezier te blijven werken. Zo niet, dan zou iemand naar een andere functie moeten overstappen. Op deze manier kan voorkomen worden dat iemand op z'n zestigste vastloopt en het dan niet meer rendabel is om te worden omgeschoold. Wie in de 40 is, heeft nog een halve loopbaan voor zich.'

Het belangrijkste is af en toe weer vast te stellen hoe je in je werk staat, zegt loopbaanregisseur Agterhof. 'Heb je nog steeds plezier in je werk, of ga je al drie jaar met tegenzin en zou je liever iets anders doen? Als je weet wat je passie is, gaan er meer deuren voor je open. Daarvoor hoef je lang niet altijd een nieuwe opleiding te volgen. Sommigen komen tot verrassende keuzes. Een bankmedewerker is bejaardenverzorger geworden. Een manager rijdt nu met een terreinwagen foodtruckfestivals langs.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden