Heeft pensioen baat bij extra tijd?

Staatssecretaris Jetta Klijnsma onderzoekt wat te doen tegen een verlaging van de pensioenen volgend jaar. Ze gaat na of extra hersteltijd voor de fondsen mogelijk is. Kan dat iets opleveren?

Gelderse senioren spelen petanque, een variant van jeu de boules. Het onderzoek van Klijnsma heeft als doel 'het leed van ouderen te verzachten, zonder dat dit ten koste gaat van jongeren'.Beeld Hollandse Hoogte

Is de verlaging van de pensioenen hiermee van de baan?

Zeker niet. De pensioenfondsen staan er onverminderd slecht voor. Bij een aantal, zoals ABP en Zorg en Welzijn, is de dekkingsgraad zo laag dat kortingen dreigen. In totaal zijn zo'n 6,5 miljoen Nederlanders aangesloten bij een fonds dat in de problemen zit, meldt DNB. Op 31 december gaat de kogel door de kerk.

Staatssecretaris Klijnsma laat nu onderzoeken of die pil iets minder bitter gemaakt kan worden. Dit op aandringen van de Tweede Kamer. 'Ik heb de staatssecretaris gevraagd om te kijken of er echt geen knoppen meer zijn waaraan we kunnen draaien om het leed van ouderen te verzachten, zonder dat dit ten koste gaat van jongeren', licht PvdA-Kamerlid Roos Vermeij toe. Ze spreekt van 'bijzondere economische tijden' die nopen tot zo'n maatregel.

Een optie is om de hersteltermijn -10 jaar - met een jaar te verlengen. Hoe meer tijd pensioenfondsen immers krijgen om hun financiële positie te verbeteren, hoe langer de periode waarover eventuele kortingen kunnen worden uitgesmeerd.

Hoeveel geld scheelt dit gepensioneerden?

Waarschijnlijk gaat het hooguit om enkele euro's per maand. Het precieze bedrag hangt af van de hoogte van de korting en de omvang van het pensioen. Neem ambtenarenpensioenfonds ABP. De gemiddelde uitkering daar bedraagt 700 euro netto per maand. 'Stel dat wij volgend jaar de pensioenen met 1 procent moeten korten, dan ontvangen mensen dus 7 euro per maand minder', rekent woordvoerder Jos van Dijk voor. Als fondsen een jaar extra krijgen om hun dekkingsgraad op orde te krijgen, zou de maandelijkse korting iets lager uitvallen dan 7 euro. Maar heel groot is het verschil niet.

Dat lijkt symboolpolitiek. Zijn er geen verdergaande maatregelen mogelijk?

'Waar wij het meeste aan zouden hebben, is als de rente stijgt', zegt Van Dijk van ABP. 'Maar dat bepaalt de Europese Centrale Bank.' De centrale bankiers in Frankfurt hebben weinig boodschap aan de Hollandse pensioenproblemen. Zolang (een deel van) de eurozone kampt met economische problemen, houden zij de rente laag.

De meest drastische oplossing zou zijn om pensioenfondsen minder afhankelijk te maken van die beleidsrente. Dan krijg je te maken met de zogenoemde 'rekenrente'. Op dit moment is die erg laag. Daardoor moeten pensioenfondsen hoge reserves aanhouden om ook in de toekomst aan hun verplichtingen te kunnen voldoen. Verhoog je de rekenrente, dan verbeteren hun dekkingsgraden in één klap fors.

Dat is precies wat partijen als 50Plus willen. Zij wijzen op de indrukwekkende hoeveelheden kapitaal die de pensioenfondsen in kas hebben - een 'berg van 1.400 miljard euro', aldus de SP- en de aardige rendementen die zij nog altijd behalen op hun beleggingen. ABP boekte in het tweede kwartaal een plus van 3,9 procent.

Toch zit zo'n aanpassing er niet in. Een grote meerderheid in de Tweede Kamer is tegen. Hoe langer de pensioenfondsen talmen met noodzakelijke kortingen, redeneren zij, hoe slechter dat is voor met name de jongere pensioendeelnemers. Wel komt er een radicale wijziging van het pensioenstelsel aan, maar de discussie daarover is over de verkiezingen heen getild. Het is aan een volgend kabinet om hier knopen over door te hakken.

Waarom wordt dan toch dit gebaar gemaakt?

Zoals gezegd: in 2017 gaat Nederland naar de stembus. In de aanloop naar Prinsjesdag heeft het kabinet er alles aan gedaan om de koopkrachtplaatjes voor senioren te repareren. 'We willen dat ook ouderen en mensen die van een uitkering afhankelijk zijn boven de nul uitkomen en niet achterblijven bij de rest van Nederland', zei minister Dijsselbloem hierover. Alles om een electorale opstand van de ouderen te voorkomen.

Een forse pensioenkorting, uitgerekend in een verkiezingsjaar, komt zo bezien buitengewoon ongelegen. Het minste wat Den Haag kan doen, is praten over een pleister op de zere wonde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden