Heeft de flexibiliteit van de arbeidsmarkt invloed op het loonniveau?

De kwestie Peter de Waard

Dat de lonen in Nederland al jaren bijna niet meer stijgen – zelfs president Knot van de De Nederlandsche Bank en de VVD-leider ­Rutte klagen daarover – zou onder meer te maken hebben met de ­toegenomen flexibiliteit van de ­arbeidsmarkt.

Al bijna vier van de tien werkenden in Nederland is zzp’er, freelancer, payroller, uitzend- of oproepkracht. En die kunnen door werk­gevers mooi tegen elkaar worden uitgespeeld.

Nederlanders verdienen, zo rekende Eurostat (het statistisch bureau van de EU) deze week uit, bruto 34,80 euro per uur waarvan een kwart wordt ingehouden aan belastingen en premies. Het brutoloon is bijna 8 euro lager dan dat in Denemarken (met 42,50 euro per uur ­wonen daar de best betaalde EU-burgers), België, Luxemburg, ­Zweden en Frankrijk, terwijl het bbp per inwoner van Nederland met 53.500 euro (43.200 euro) veel hoger is dan in al die landen.

Maar er is geen empirisch bewijs dat de toegenomen flexibilisering de lonen onder druk heeft gezet. In 2008 verdienden Nederlanders per uur 29,80 euro, zo blijkt uit nader onderzoek in de database van Eurostat. De bruto-uurlonen zijn hier in tien jaar dus met 5 euro oftewel 16,6 procent gestegen. In Frankrijk, waar flexibilisering een even vies woord is als prosecco, stegen de ­lonen maar met 15,4 procent. In België ging het bruto-uurloon met 20,3 procent omhoog. Maar het bruto-uurloon steeg het snelst in Denemarken: met ruim 22 procent in tien jaar tot 42,50.

En juist Denemarken kent de flexibelste arbeidsmarkt van alle rijke landen, zo blijkt uit een inventarisatie in 41 Oeso-landen. Denemarken staat bovenaan de flexible employment index die is ontwikkeld door zes denktanks uit Oost-Europa op grond van Wereldbank-data over de regels en kosten van ontslag, de toegestane werkuren enz. Hier is hire & fire nog gemakkelijker dan in de VS.

Deense werknemers zijn zogezegd de grootste verschoppelingen van de EU. Wie toevallig een baas heeft die met het verkeerde been uit bed is gestapt, kan daar zo zijn bureau gaan opruimen.

In Nederland is dergelijke willekeur onmogelijk. Hier bemoeien rechters en andere instanties zich nog zo intensief met ontslagprocedures en zijn de vergoedingen nog zo hoog, dat Nederland pas op plek 31 van de landen met de flexibelste arbeidsmarkt staat. Minister Koolmees wil Nederland met zijn WAB (Wet Arbeidsmarkt in Balans) aan een hogere notering helpen, maar hij heeft tot nu toe alleen nog iedereen tegen zich in het harnas gejaagd. Flexibiliteit en lonen hebben nauwelijks een correlatie. Meer flexibiliteit leidt niet tot lagere ­lonen en zeker ook niet tot hogere.

Het loonniveau in landen is afhankelijk van productiviteit – ook daarin is Denemarken kampioen –, kennisniveau, taal en ook belastingfaciliteiten en infrastructuur. De kwaliteit, niet de flexibiliteit, is doorslaggevend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.