columnpeter de waard

Hebben gepensioneerden baat bij de oorlog?

null Beeld
Peter de Waard

Het is de pensioenparadox. Jarenlang steeg de waarde van de beleggingen van de pensioenfondsen door de hausse op de aandelen- en obligatiemarkten. Ze werden elk jaar rijker. Alleen het ABP al zag het vermogen stijgen van 246 miljard euro in 2011 tot 550 miljard vorig jaar.

Niettemin kwamen ze in grote problemen. Omdat tegelijkertijd de rente kelderde – mede de oorzaak van de koersstijgingen op de beurs – konden ze volgens de regels hun pensioenen niet indexeren. De toekomstige verplichtingen, gebaseerd op de huidige rente, stegen nog sneller dan de aanwas van kapitaal. Dit werd uitgedrukt in een dalende dekkingsgraad.

Maar nu is het omgekeerde het geval. Sinds de inval in Oekraïne zijn de aandelen- en obligatiemarkten onderuit gegaan. Sommige pensioenfondsen hebben in amper drie maanden de waarde van beleggingen met 10 tot 20 procent zien dalen. Wie in februari voor 100 miljard in kas had, heeft nu nog maar 80 miljard. Maar tegelijkertijd stijgt de rente. En daardoor staan de pensioenfondsen er riant voor. Tenminste: de toekomstige verplichtingen dalen nog sneller dan het verlies op de beurzen.

De kans op indexatie – het laten meestijgen van de pensioenen met de prijzen of lonen – is ondanks de dalingen op de beurzen groter geworden in plaats van kleiner. Een sommetje maakt duidelijk hoe dit kan. Wie 100 miljard tegen 0,5 procent rente 20 jaar laat staan, ziet dat bedrag aangroeien tot 110 miljard. Wie 80 miljard tegen 3 procent rente 20 jaar laat staan ziet dat bedrag stijgen tot 144 miljard. Er is nu minder in kas, maar voor de toekomst is er juist meer.

In deze krant slaakten woensdag enkele experts zelfs een noodkreet om niet aan het huidige stelsel te tornen, maar het zo te laten als het is – net voordat de Eerste Kamer als laatste nog zijn zegen moet geven aan de nieuwe pensioenwet. Zeker 21 fondsen hebben de pensioenen dit jaar al met 3 procent verhoogd, zo meldde website ProPensioen. De grootste sprong maken de pensioenuitkeringen bij het fonds van Philips (+7,4 procent), gevolgd door dat van ABN Amro (+6,4 procent) en Shell (+5,7 procent). Er dat komt mooi uit nu de koopkracht extra onder druk staat vanwege de inflatie.

Lang niet alle fondsen staan er overigens zo goed voor dat ze inflatiecompensatie kunnen bieden. Pas als de dekkingsgraad boven de 125 procent komt, mag een fonds de pensioenen gelijk aan de inflatie laten stijgen. Het ABP, het grootste pensioenfonds van het land, heeft ondanks de verdubbeling van het beschikbare vermogen al sinds 2011 niet meer geïndexeerd. Dat heeft de bij dit pensioenfonds aangesloten deelnemers 22 procent gekost. Maar misschien kan op 1 januari 2023 – mogelijk zelfs 1 juli van dit jaar – iets van indexatie plaatsvinden. Die 22 procent koopkrachtverlies zal niet zo snel worden gecompenseerd, maar er gloort licht aan het einde van de tunnel. De dekkingsgraad was per 1 april 117 procent.

De pensioenparadox is een bizar verschijnsel dat nu goed uitpakt. Hoewel het vervelend is dat daar Poetin voor nodig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden