Hartfalen en aanklacht na wondermedicijn

Vijftien Nederlanders gaan procederen tegen de farmaceut Merck. Zij kregen hartklachten van het middel Vioxx, dat met agressieve reclamecampagnes in Nederland werd verkocht....

Het leek een wondermiddel. De klachten van reumapatiënt Peter Overdulve uit Rotterdam verdwenen als sneeuw voor de zon toen hij de pijnstiller Vioxx ging gebruiken. ‘Ik had geen last meer van mijn bijwerkingen zoals maag- en darmklachten en ik kon weer alles doen. Het was echt een geweldig medicijn.’

Dat was in januari 2002. De euforie was van korte duur. Elf maanden later werd Overdulve getroffen door een hartinfarct. Na 28 dagen ziekenhuisopname kon hij weer naar huis. Maar hij werd nooit meer de oude. Na een half jaar intensieve revalidatie bleek hij zijn oude werk als bouwkundig tekenaar toch niet meer aan te kunnen. Nu werkt hij weliswaar op hetzelfde architectenbureau, maar minder uren en in een administratieve functie. ‘Ik mag blij zijn dat ik nog leef’, zegt de 58-jarige Overdulve, ‘maar mijn werk was mijn leven.’

Overdulve is een van de vijftien Vioxx-gebruikers die binnenkort in de Verenigde Staten gaan procederen tegen de fabrikant Merck. Het geneesmiddel werd twee jaar geleden wereldwijd uit de handel genomen nadat wetenschappelijk onderzoek had uitgewezen dat de ontstekingsremmer hartinfarcten en beroertes kon veroorzaken. Later bleek dat Merck al eerder wist van de mogelijke cardiovasculaire bijwerkingen maar deze informatie bewust had achtergehouden. Het bedrijf verloor daarop een kwart van zijn beurswaarde.

Inmiddels liggen duizenden claims van slachtoffers of nabestaanden wereldwijd bij de rechtbanken in de VS. Het Amsterdamse letselschadekantoor Beer Advocaten heeft meer dan vijfhonderd aanmeldingen ontvangen van gedupeerden en de sterkste vijftien geselecteerd om neer te leggen bij de rechtbank in New Jersey. De sluitingstermijn sloot afgelopen zaterdag.

Advocaat Daniëlle Zwartjens verwacht niet dat het op procederen zal aankomen. Gelet op het grote aantal zaken verwacht zij dat er een schikking zal worden getroffen. De fabrikant houdt vol dat hij de rechtszaken individueel wil behandelen en heeft daarvoor ruim een miljard dollar gereserveerd.

Volgens analisten is dat lang niet genoeg. ‘Er liggen nu meer dan tienduizend claims. Dan is het niet waarschijnlijk dat de zaken een voor een worden behandeld’, zegt Zwartjens.

Tot dusver zijn negen zaken voorgekomen, waarvan Merck er vijf heeft gewonnen. In vier gevallen moest de farmaceut vele miljoenen euro’s uitkeren. Volgens Zwartjens staan de vijftien Nederlanders sterk omdat in hun zaken geen twijfel bestaat over de medische causaliteit tussen het gebruik van Vioxx en de cardiovasculaire gevolgen.

‘In de verloren zaken konden patiënten niet aantonen dat ze het middel hadden gebruikt of dat ze daadwerkelijk een hartinfarct hadden gehad.’

In Nederland zijn naar schatting tweehonderd mensen overleden aan de bijwerking van Vioxx, een groter aantal is getroffen door een beroerte of een hartinfarct. Wereldwijd liggen die aantallen nog veel hoger. Alleen al in de VS kregen 88- tot 140 duizend mensen een hartinfarct of beroerte na het gebruik van Vioxx.

Vioxx is in 2000 met een uitzonderlijk agressieve marketingcampagne op de Nederlandse markt gezet. En met succes. Het medicijn, dat oorspronkelijk bedoeld was voor mensen met reumatoïde artritis en artrose, werd tegen allerlei klachten voorgeschreven. ‘Ik heb cliënten die het kregen voor een whiplash of voor fantoompijn’, stelt Zwartjens. In 2003 werden 650 duizend Vioxx-recepten uitgeschreven. Wereldwijd gebruikten naar schatting meer dan 24 miljoen mensen het middel.

Overdulve heeft nog twee jaar lang na zijn hartinfarct Vioxx gebruikt. ‘Ik ben pas gestopt in november 2004, toen het middel van de markt werd gehaald. Toen kwamen alle oude kwalen terug; gewrichtspijnen, maag- en darmklachten. Vioxx was echt een wondermiddel’, verzucht hij.

Na krantenberichten over mogelijke schadeclaims voelde Overdulve zich geroepen zich te melden bij Beer Advocaten. ‘Het is toch te gek voor woorden dat zo’n fabrikant zich alleen maar laat leiden door winst, al vallen er dodelijke slachtoffers?’ En ja, hij wil ook persoonlijke genoegdoening. “Het heeft een enorme impact op mijn leven gehad. En nog steeds. Nu wordt door de rechtszaak alles weer opgerakeld en dat legt een grote druk op het thuisfront.”

Zwartjens ligt ondertussen overhoop met het ministerie van Volksgezondheid. Afgelopen dinsdag vond daar een hoorzitting plaats over het marketingplan van Vioxx dat bij de Inspectie voor de Volksgezondheid is ‘zoekgeraakt’. Het marketingplan van Vioxx en nog 27 andere medicijnen is in 2000 door de Inspectie opgevraagd om te onderzoeken hoe fabrikanten te werk gaan om hun producten in het vizier van de voorschrijvende dokter te krijgen.

Zwartjens vroeg het marketingplan op in het kader van de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) en kreeg na vier maanden te horen dat het document is zoekgeraakt. Ze verdenkt het ministerie ervan het document bewust achter te houden ‘omdat er andere belangen dienen.’ Welke? ‘In elk geval niet het belang van mijn cliënten. De overheid heeft natuurlijk ook zitten slapen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.