Harde manager moet Duitse bolwerken slechten

De benoeming van Wolfgang Clement tot 'superminister' van Economische en Sociale Zaken is een belofte voor Duitsland. Zal de knorrige premier uit Düsseldorf er in slagen de arbeidsmarkt eindelijk te liberaliseren?

'Heer, geef mij geduld. Maar wel snel een beetje.' Deze uitspraak van Wolfgang Clement is tekenend voor zijn imago: de 62-jarige minister-president van de deelstaat Noordrijn-Westfalen (18 miljoen inwoners) geldt als een macher.

Hij is ongeduldig en enigszins knorrig, maar bestuurt zijn deelstaat als een pragmatisch manager. Hij heeft net als bondskanselier Schröder goede contacten in het bedrijfsleven en staat open voor nieuwe ontwikkelingen als de bio-industrie. Ook is hij bereid omwille van zijn ideeën conflicten uit te vechten met belangenbehartigers.

Daarom is de benoeming van Clement tot 'superminister' van Economische en Sociale Zaken in Berlijn een grote belofte voor Duitsland. Bondskanselier Schröder geeft zo aan dat de hervorming van de vastgeroeste arbeidsmarkt het kernstuk van zijn komende regeerperiode wordt.

'Dit is de belangrijkste kwestie waar Duitsland voor staat en ik zal haar hard aanpakken', zei Clement dinsdag na de bekendmaking van de werkloosheidscijfers in september: 3.942.000 in getal, of 9,5 procent. Experts verwachten een verdere stijging.

Schröder bezigde in de campagne vakbondsretoriek en haalde een krappe verkiezingsoverwinning. Het aantreden van Clement wordt gezien als een teken dat hij serieus wil gaan hervormen. 'De kanselier is toch wat van plan', luidde de kop boven het commentaar van Der Tagesspiegel. Tot nu toe geldt het ministerie voor Sociale Zaken als een bolwerk van werknemers en vakbonden en is het ministerie van Economische Zaken nauw verbonden met de werkgevers. Het zijn pijlers van de lobbystructuur die de dynamiek van de Duitse economie in de weg staat. Door de ministeries samen te voegen - het idee is afkomstig van CDU-CSU-kanselierskandidaat Stoiber - is Schröder twee weinig succesvolle ministers kwijt en creëert hij een kans op een doorbraak bij de bestrijding van de werkloosheid. De eerste taak van Clement wordt de radicale hervorming van de arbeidsbemiddeling naar de voorstellen van de commissie-Hartz.

De nieuwe superminister krijgt zeker veel te stellen met de vakbonden. Waar de werkgevers opvallend positief reageren op de benoeming van Clement, uiten de bonden kritiek op de afschaffing van 'hun' ministerie.

De onrust in deze kringen is begrijpelijk. Clement is ervaren in de politieke strijd en onderhandelt hard. Hij is al vierenhalf jaar leider van de belangrijkste SPD-deelstaat, die hij met krachtige hand probeert te moderniseren.

Clement is een politiek zwaargewicht. Hij krijgt een belangrijke stem in het kabinet. Schröder heeft hem moeten overhalen aan te treden en zei maandag dat hij Clement 'dankbaar' is. Van de steun van de chef lijkt de nieuwe man dus ook verzekerd. Schröder zei dat niemand in de Duitse politiek economische competentie zo goed weet te combineren met 'sociale sensibiliteit'.

Maar wat Schröder looft, is in de ogen van sommige analisten en commentatoren een nadeel. Clement heeft in Noordrijn-Westfalen een voorkeur aan de dag gelegd voor staatsingrijpen in de economie. Hij verdedigt de geldverslindende subsidies aan de kolenmijnen met hand en tand, gelooft in grote staatsprojecten als de Transrapid en steunt noodlijdende industriële dinosaurussen als Babcock Borsig.

Wil hij groei en ondernemersgeest stimuleren, dan moet de superminister oude standpunten opgeven, waarschuwen critici. Ze missen een macro-economische blik bij Clement, de jurist en voormalig journalist (hij was ooit hoofdredacteur van de Hamburger Morgenpost).

Hoe ver Schröder en Clement durven te gaan in hun hervormingsijver zal de komende maanden moeten blijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden