Laadplaatsen misbruikt als gratis parkeerplek: vrije paal is schaars goed

Elektrische auto blijft vaak staan als de accu al vol is

Laadplaatsen voor elektrische en hybride auto's ontpoppen zich steeds meer als gewone parkeerplek. Tot ergernis van de oprechte lader.

Tesla is er als eerste mee: stekkergeld. Tesla-rijders die blijven hangen aan de 'superchargers' - Tesla's eigen laadpalen uitsluitend voor eigen merk - terwijl de accu al vol is, moeten stekkergeld gaan betalen. Op de acht Nederlandse locaties is het tarief bepaald op 35 cent per minuut.

Tesla-baas Elon Musk kreeg via sociale media steeds meer klachten over het laadgedrag van Tesla-rijders. Ze kregen de stroom al gratis (een voorrecht dat met ingang van zondag voor nieuwe eigenaren niet meer is weggelegd), maar ze gebruikten de superchargers steeds vaker als gratis parkeerplaats, tot grote frustratie van chauffeurs met lege accu's.

Midden december was Musk die klachten zat, twitterde dat het afgelopen moest zijn en enkele dagen later werd het stekkergeld ingevoerd. Met een volle accu parkeren aan de supercharger is sindsdien niet meer gratis, maar kost 21 euro per uur. Al wordt de heffing niet opgelegd als er ruimte in overvloed is.

Tesla zal zeker navolging krijgen. In Nederland zijn nu rond 25 duizend publieke laadpalen, inclusief die in publieke parkeergarages en de snelladers langs snelwegen. Dat is behoorlijk veel op de 100 duizend auto's met een stekker. De meeste zijn hybride. Volledig elektrische auto's, dat zijn er maar 13 duizend.

Er lijkt een overvloed aan laadpalen, maar in de praktijk is dat niet zo. Gertjan Geurts merkte al sinds 2013, toen hij elektrisch begon te rijden, dat de vrije laadpaal een schaars goed is. Hij deelt de ergernis van Musk. 'Auto's bij de laadpaal staan 80 procent van de tijd niet te laden', zegt hij. Als je dan zelf met een bijna lege accu op zoek bent naar een paal, is dat erg irritant.

Sociaal opladen

Tesla stroomloos

Nieuwe Tesla-bezitters zullen vanaf zondag ook moeten betalen voor de stroom. Tot nu toe lokte Tesla zijn klanten met de belofte om levenslang (zo lang de auto leeft) gratis te laden op de superchargers. Kennelijk werd het Tesla te gek, al die gratis stroom. Wie zaterdag een Tesla koopt, kan nog steeds onbeperkt gratis laden. Wie maandag koopt, krijgt maximaal voor 1.400 kilometer per jaar gratis stroom.

Auto's bij de laadpaal staan 80 procent van de tijd niet te laden

Gertjan Geurts, ontwerper Social Charging

Maar hij vond een andere oplossing dan Musk, een waaraan hij binnenkort geld hoopt verdienen. Hij ontwierp de app Social Charging (Sociaal Opladen), die afgelopen zomer werd gelanceerd. Op de app kun je zien waar in de buurt laadpalen zijn en welke daarvan vrij beschikbaar zijn. Maar ook of een 'lader' al een volle accu heeft, als de lader tenminste ook de app heeft. Zo ja, dan kun je hem een berichtje sturen met het verzoek om plaats te maken.

Nog heeft de app een beperkt werkingsgebied. Hij is inmiddels 2.500 keer gratis gedownload, vooral in Den Haag. 'Daar zijn enkele buurten waar veel mensen er gebruik van maken en dat moet je hebben om hem goed te laten werken', zegt Geurts.

Methode-Musk: laat rijders met een volle accu betalen als ze blijven staan

De helft van de laadpaalexploitanten doet al mee; deze zomer volgt de rest. Ook bedrijven gaan meedoen en zij gaan ervoor betalen. 'Een paar multinationals doen mee, maar namen mag ik niet noemen.' Juist dat collega's elkaar attenderen op hun volle accu is erg effectief, denkt hij.

Maar de meest voor de hand liggende aanpak van congestie aan de paal blijft natuurlijk de methode-Musk: laat rijders met een volle accu betalen als ze toch aan de paal blijven staan. In Utrecht studeert laadpalenexploitant PitPoint, de concessiehouder aldaar, op de mogelijkheden. Intensief gebruik van de palen is van groot belang voor het bedrijf, zegt Jan Theo Hoefakker van PitPoint. Want de grootste kostenpost voor PitPoint bij het laden aan de paal is niet de stroom die wordt verkocht, maar het afbetalen van de paal. Die stroom, legt Hoefakker uit, kost PitPoint maar 3 tot 5 cent per kilowattuur. De meeste palen krijgen niet meer dat twee laadbeurtjes per dag te verwerken, van gemiddeld 8 à 9 kilowattuur. Die stroom kost PitPoint hooguit 50 cent, plus nog wat energiebelasting en -transportkosten. Het terugverdienen van de investering in de paal, zelfs nog zonder rente of winst, kost al 1,35 euro per dag.

Hybrides

Bij een premie van 3,50 euro is 80 procent bereid de auto te verplaatsen

'Als we de palen intensiever kunnen benutten, kunnen de tarieven dus substantieel omlaag', concludeert Hoefakker. Deels zal dat vanzelf gaan. De hybrides (auto's die op accu én op benzine of diesel kunnen rijden), waarvan er nu nog veel rijden, laden altijd maar enkele kilowattuur per keer, omdat ze een kleine accu hebben. Naar verwachting zullen er echter veel minder hybrides op de markt komen, omdat de belastingvoordelen voor deze auto's zijn afgeschaft.

In opdracht van PitPoint onderzocht Bas Gerzon de mogelijkheden om mensen te bewegen hun paal te verlaten. Belonen, ontdekte hij, zou best helpen. Bij een premie van 3,50 euro is 80 procent van de elektrische rijders bereid zijn auto van de stekker te halen en elders neer te zetten, bleek uit een enquête. Straffen - de methode-Musk zeg maar - is nog veel effectiever: bij 1 euro per uur aan stekkergeld zegt 94 procent van de chauffeurs zijn volgeladen auto te zullen weghalen.

Maar uitgerekend in Utrecht zal dat moeilijk gaan. Zelfs als er stekkergeld zou worden ingevoerd, staat dat in geen verhouding tot de premie die de gemeente Utrecht heeft gezet op het bezet houden van de laadpaal: elektrische rijders kunnen gratis parkeren bij de laadpaal. Wie zijn elektrisch auto met volle accu een week op een gewone parkeerplaats zet, kan 476 euro aan parkeergeld kwijt zijn. Maar zo lang de stekker in de paal zit, is het gratis.